Aan onze Noordzeestranden vind je bij de vloedlijn vaak massaal de kokertjes van het goudkammetje. Deze borstelworm maakt uit zandkorreltjes en kleine stukjes schelp een prachtig taps toelopend kokertje van zo'n 5cm lang, dat aan beide kanten open is. Ze graven zichzelf in de zandbodem in en voeden zich daar, met de kop naar beneden, met kleine diertjes zoals kreeftachtigen en nematoden. Ze zijn heel algemeen en komen soms met wel duizend exemplaren per vierkante meter in kilometerslange rif-vormige heuvels voor. Samen met koraal zijn het daarmee de belangrijkste bouworganismen van kustlijnen.

Hun kokertjes zijn precies 1 zandkorrel dik. Als je er met een vergrootglas naar kijkt, zie je dat deze korrels niet willekeurig zijn geplaatst, maar op vorm zijn uitgezocht zodat ze zo strak mogelijk tegen elkaar aanpassen. Deze minutieuze mozaïekjes worden door speciale klieren met een bio mineraal cement aan elkaar gelijmd. Dit cement bevat o.a.  mangaan, fosfor en calcium. Bijzonder genoeg droogt dit cement onder water en is het sterk genoeg om van een enkele laag zandkorrels een stabiele koker te vormen die ook nog eens tegen een behoorlijke druk bestand is. Toen ik het kokertje van het strand vond was het nog nat, maar wel sterk genoeg om opgepakt te worden en in een doosje mee naar huis te nemen. Toen ik het een aantal dagen nog eens oppakte, bleek de inmiddels droge koker een stuk kwetsbaarder dan de natte en brak hij.

Lees ook: Kleine slangster (Ophiura albida), Wulk (Buccinum undatum), Zeeschuim (Ossa sepia) en Boorspons (Cliona celata), 

Lagere schimmels zoals de mucorales vormen geen complexe vruchtlichamen maar groeien als een tuft haren op lange dunne stengels omhoog om hun sporen te kunnen verspreiden. Hun mycelium blijft draadvormig en is veel minder complex en vertakt als dat van paddenstoelen. Mucorales leven in het bos meestal op dood hout, mest of oude rottende paddenstoelen. Ze verspreiden hun sporen via het kleine speldenkopje boven op de draadvormige stam. Deze draden groeien gezamenlijk omhoog naar het licht toe, tegen de zwaartekracht in en weg van water, op deze manier hebben ze de beste kans om via de wind te worden verstrooid. Een enkel kopje kan wel 100.000 sporen bevatten. Ik zou je echter niet adviseren om deze sporen in te ademen aangezien je daar behoorlijk ziek van kunt worden.

Lees ook:  Schimmeldood en Plasmodiale slijmzwammen (Myxogastria).

Deze fiere zwam staat nu nog even met zijn kop omhoog, maar binnenkort scheurt die kop open en zal hij zijn bruine sporen op de wind verspreiden. De aanraking van een zuchtje wind, een regendruppel of een langslopende wandelaar is dan voldoende om miljoenen van zijn microscopische sporen de lucht in te schieten. Maar zelfs als alle sporen zijn verschoten, blijft de voet van deze padenstoel vaak nog tot ver in het volgende jaar staan, ze zien er dan uit als bruine papierdunne verdroogde bekers.

Aan dit uitgedroogde restant dankt de paddenstoel zijn Latijnse naam.  Calvatia betekent kaal en excipuliformis komt van vat- of bekervormig. De paddenstoel leeft op de strooisellaag van dood materiaal en heeft een voorkeur voor zandgrond. Ze kunnen behoorlijk groot worden, tot wel 15 a 20 cm hoogte en zijn in het begin wit tot lichtbeige van kleur. Hun oppervlak is dan nog bedekt met kleine spitse schubjes die je er makkelijk af kunt vegen en die er naarmate hij rijper wordt, afvallen. De voet van de steel is vaak geplooid, waar hij zijn Nederlandse naam aan dankt.

In een oud paddenstoelenboek van mij staat dat de kop van jonge exemplaren eetbaar zijn, je zou hem alleen maar hoeven schillen. Toch is het geen goed idee om deze paddenstoel naar binnen te werken, ze hebben de neiging om giffen uit de bodem op te nemen en kunnen hoge concentraties zware metalen bevatten. Daarnaast zijn de sporen van stuifzwammen ook niet helemaal zonder gevaar, het is bekend dat die bij inademing hevige allergische reacties kunnen veroorzaken en voor longproblemen kunnen zorgen.

Deze zwam is naast een voetpad in het Noorderbos gefotografeerd, een wandelgebied langs de snelweg waar lange tijd veel grond was vervuild. Dit gebied werd vroeger als vloeiveld gebruikt voor de zuivering van afvalwater dat met diverse metalen zoals chroom en arseen was verontreinigd. Hoewel de gemeente probeert om deze grond te reinigen, zal ze nooit meer helemaal schoon worden, daarvoor zitten metalen als lood en zink al te lang en te diep in de bodem. Het is zelden een goed idee om paddenstoelen te eten van grond waarvan je niet weet of die wel of niet is verontreinigd, maar de paddenstoelen die in het Noorderbos groeien zou ik zeker laten staan.

Lees ook: Judasoren (Auricularia auricularia-judea).

Klik hier voor meer berichten over paddenstoelen en hier voor meer foto’s.

De psi-uil is een onopvallende, grijs met zwart getekende, nachtvlinder. Als je weet hoeveel onopvallend grijze nachtvlinders met een zwarte tekening op hun vleugels er in Nederland zijn, snap je waarschijnlijk ook dat je die allemaal buitengewoon moeilijk uit elkaar kunt halen. Psi-uilen (Acronicta psi) lijken zelfs zoveel op de aan hen verwante grote drietand (Acronicta cuspis) en de “gewone” drietand (Acronicta tridens) dat je hun genitaliën onder de microscoop zou moeten bestuderen om ze op naam te kunnen brengen.

Zoals zo vaak bij vlinders lijkt het rupsenstadium van de psi-uil echter totaal niet op zijn vlinderstadium. Dit geldt gelukkig ook voor al die vele vergelijkbare grijze vlinders en voor de grote drietand en de gewone drietand, waardoor die rupsen heel wat makkelijker van elkaar te onderscheiden zijn dan de geslachtsrijpe vlinders. Aangezien nachtvlinderpartners elkaar vinden met feromonen en niet op zicht, maakt het voor hen natuurlijk niet uit dat er zoveel bijna identieke vlinders rondvliegen, ze ruiken tenslotte allemaal anders. Maar waarom al die rupsen er dan toch zo verschillend uitzien, blijft, vooralsnog, een raadsel.

Je komt de rupsen van de psi-uil tussen juni en oktober op allerlei loofbomen en struiken tegen, waaronder sleedoorn, meidoorn, appel, berk, linde, iep, eik en lijsterbes. Op hun rug, op segment vier, dragen de rupsen een lange donkere bult en op segment elf nog een kleinere spitse. Ze zijn blauwgrijs en over hun rug loopt een brede lichtgele band en aan de zijkant van hun lijf een felle witte streep. De blauwgrijze band wordt onderbroken door een rij knalrode vlekken. De rupsen hebben een glimmend zwarte kop en meerdere lange borstelachtige haren.

Lees ook: Witvlakvlinderrups (Orgyia antiqua), Koninginnepage (Papilio machaon), Het kroonvogeltje (Ptilodon capucina), De transformatie van een dagpauwoog (Aglais io), Stippelmotten en Basterdhoornrups.

ZGM no. 11 is naar mijn mening één van mijn mooiere messen, hij had alleen nog geen naam. Nu ik er een opbergkistje voor heb gemaakt, moest ik die knoop ook maar eens doorhakken, uiteindelijk heb ik voor Skoenbek gekozen. Skoenbek is de Afrikaanse naam voor de schoenbekooievaar, een grote vogel die wel 1,5 meter hoog kan worden en een enorme vlijmscherpe snavel heeft, waarmee hij zonder problemen de kop van een jonge krokodil kan afbijten. De snavel van zo’n monsters lijkt in profiel op het lemmet van dit mes en de randen daarvan zijn bijna net zo scherp als deze snede.

Het kistje is gemaakt uit vurenhouten latten en stroken hardhout-multiplex. Deze zijn zo aan elkaar verlijmd dat er nu een doorlopende band van donkere lijnen hout over de hele lengte-omtrek van het kistje loopt. Deze lijnen refereren aan die van het plataan in de handgreep van het mes en de donkere lengte-lijnen op de schede. In het kistje zit een rekje van beukenhout waarin het mes en de schede zitten geklemd. Je kunt dit rekje er in zijn geheel uittillen. Dit rekje zorgt ervoor dat het mes en de schede stevig vast zitten en niet door het kistje kunnen schuiven als je het kistje oppakt en beweegt. Om te voorkomen dat het mes bij schudden toch wordt beschadigd, zitten er stroken leer op de houten contactplekken. Aan de zijkant van het kistje zit een klein etiket met de naam van het mes en aan de binnenkant van de deksel eentje met de specificaties. Het kistje is 30cm lang, 14cm breed, 8,5cm hoog en met Deense olie afgewerkt.

Klik hier voor meer foto’s van Skoenbek en hier voor meer foto’s van zelfgemaakte messen.

Lees ook: Een kistje voor Perchta (ZGM no. 13), Een kistje voor Baleen (ZGM no. 24), Een kistje voor Aculeus (ZGM no. 26) en Een kistje voor Corax (ZGM no. 22).