Weblog

Koude vogelpoten

maandag, 15 februari 2021

Kuifeend (Athya fuligula) 2-2021 5900Vogelpoten hebben in het onderste kale gedeelte dat wordt blootgesteld aan de lucht geen spieren, die zitten allemaal in het bovenste gedeelte van de poot, vlakbij het lichaam. De kale poot bestaat grotendeels uit bot, pezen en huid. Op die manier kunnen vogels hun warmte beter reguleren en hebben ze minder last van de koude.  Vogels hebben ook een speciaal bloedvatensysteem dat afkoeling via kun poten minimaliseert, het warme bloed dat naar de poten toe stroomt, loopt vlak langs de aders van het koude bloed dat terugstroomt. Op die manier wordt het koude bloed dat naar het lichaam terugstroomt alvast wat voorverwarmd en het warme bloed dat naar de poten gaat iets afgekoeld, wat verdere warmteverlies via de poten tegengaat.

 

Als het echter, zoals de laatste week, extreem hard vriest, trekken de vogels hun poten tussen hun veren, op die manier voorkomen ze dat ze met hun poten aan het ijs vastvriezen en houden ze zoveel mogelijk warmte vast. Dat heeft echter ook een nadeel. Bij de weinige wakken waar de vogels zich in de winter verzamelen, ligt er vaak een plasje water op het ijs. Als een vogel daarop, met ingetrokken poten de nacht doorbrengt, komt het wel voor dat hij met zijn buikveren in het ijs vastvriest. De enige manier om dan vrij te komen is zich met geweld los te trekken, hierbij laten ze soms niet alleen wat veren maar ook het leven.

 

Dode Kuifeend (Athya fuligula) 2-2021 5864In de haven van Enkhuizen lagen gisteren enkele bebloede kuifeenden op het ijs, naast hen zag je nog de ondiepe kuil met veren waaruit ze zich hadden losgewerkt. Strenge winters houden vaak fors huis onder de vogelpopulaties en ondanks hun ingenieuze aanpassingen aan dergelijke extreme weersomstandigheden, overleven veel vogels de winter niet.

 

Lees ook: Waarom vogels met lange poten vaak op één poot staan, Kuifeend (Athya fuligula) en Dood en de bergeend.

Groene man van metaal

dinsdag, 22 december 2020

groene man 12-2020 4208Deze miniatuurversie van mijn Effigie, is in opdracht gemaakt. Effigie bestaat uit gelakte, hardgebakken klei, is 17 cm hoog, 14 cm breed, 1,7 cm dik en weegt 101 gram. Deze metalen variant is uit één stuk L6 staal gevijld. Om hem de juiste kleur en bescherming tegen roesten te geven is hij, middels hetzelfde procedé dat ik voor de tsuba op mijn zelfgemaakte mes no. 6 heb gebruikt, zwart geoxideerd.

 

groene man 12-2020 4214groene man 12-2020 4213Het hele beeldje is 6,5 cm hoog, 5 cm breed en 0,7cm dik. Het weegt 29 gram en is afgewerkt met Tungolie en Renaissance was. Het bijbehorende doosje is voorzien van de initialen van de opdrachtgever en ter bescherming gecapitonneerd. Als het doosje dicht zit, houdt dit het beeldje op zijn plaats en kan het niet schuiven

 

groene man 12-2020 4207groene man 12-2020 4205groene man 12-2020 4204Lees ook: Van rode naar zwarte roest, Effigie en Zelfgemaakt mes no. 6.

Gesnater

woensdag, 9 december 2020

groot goorven 11-2020 4045De laatste keer dat ik bij het Groot Goorven foto’s maakte, was het heel vroeg. Er stond geen wind en terwijl de zon opkwam, werden de eenden op het ven langzaam wakker. Dat begon met wat los gekwek, maar monde al snel uit in ruzie en een druk gesnater. Over water klinkt geluid altijd harder, zeker tijdens zo’n stille, koude ochtend.

 

groot goorven 11-2020 4039groot goorven 11-2020 4040Lees ook: De wapenwedloop van woerden, Wilde eend (Anas platyrhynchos), Dood en de bergeend, Zonsopgang bij het Groot Gorven, Vaucansons eend, Kuifeend (Athya fuligula) Het oscillogram van een grauwe dag en Mist op het water.

Boompuist (Postia ptychogaster)

maandag, 7 december 2020

boompuist (Postia ptychogaster) 10-2020 3188Als je iets over deze zwam te weten wilt komen, kom je al snel in een wirwar van namen terecht. Ten eerste is dit niet de enige paddenstoel met deze naam, ook het zilveren boomkussen (Reticularia lycoperdon) wordt vaak Boompuist genoemd. Zijn Latijnse naam zelf heeft ook heel wat veranderingen ondergaan, zo stond hij ook bekend als Leptophorus-, Oligoporus- en Polyporus ptychogaster, maar sinds 1996 heet hij officieel Postia ptychogaster.

 

boompuist (Postia ptychogaster) 10-2020 3680boompuist (Postia ptychogaster) 10-2020 3251Als je deze zwam in een gids opzoekt, noemt men hem echter ook nog wel Ptychogaster albus, Ptychogaster fuliginoides of zelfs Ptychogaster pulverulentus. Al die verwarring ontstaat wel vaker bij zwammen die een onvolmaakt (ongeslachtelijk, anamorf) en een volmaakt (geslachtelijk, teleomorf) stadium kennen. Deze twee vormen van eenzelfde soort zien er soms heel anders uit en werden tot ver in de 20e eeuw vaak als twee verschillende soorten beschreven. Zo beschrijft Ewald Gerhardt de anamorfe vorm in mijn Paddenstoelengids uit 1997 bijvoorbeeld nog steeds als Ptychogaster albus en de teleomorfe vorm als Oligoporus ptychogaster.

 

boompuist (Postia ptychogaster) 10-2020 3184boompuist (Postia ptychogaster) 10-2020 3189De anamorfe (hier afgebeelde) vorm van de boompuist is redelijk algemeen. Hij ziet er dan uit als een half bolvormig kussen van 3 tot 10 cm breed, is wit tot lichtbruin en borstelig tot viltig behaard. Soms vind je hem met gelige guttatiedruppels. Deze anamorfe vorm kan bruin kleuren en in poeder uiteenvallen. De boompuist leeft op dode takken en stronken van naaldbomen en veroorzaakt bruinrot. Deze exemplaren zijn bij De brand op afgezaagde dennenstronken gevonden.

 

De boompuist is eigenlijk een buisjeszwam, iets wat je alleen aan zijn geslachtelijke vorm kunt zien. Deze teleomorfe vorm (niet afgebeeld) is echter erg zeldzaam. De Boompuist heeft dan kleine buisjesdragende hoedjes of is een hoedloze buisjeslaag die je dan op of vlak naast het kussen kunt vinden.

 

Klik hier voor een teleomorfe vorm van de boompuist.

Kleverig koraalzwammetje (Calocera viscosa)

zondag, 6 december 2020

kleverige koraalzwam (Calocera viscosa) 10-2020 3669In mijn berichtjes over paddenstoelen heb ik het al vaker gehad over de vaak misleidende Nederlandse paddenstoelennamen. Het Kleverige koraalzwammetje is daar een mooi voorbeeld van, dit is namelijk geen koraalzwammetje, maar een trilzwam.

 

Dit heldergeel tot oranje zwammetje kan zo’n 8 cm hoog worden en heeft een glad kleverig oppervlak dat de vruchtbare laag van de zwam vormt. Als je hem aanraakt zul je merken dat hij stevig en taai is en in tegenstelling tot koraalzwammen niet snel breekt. Als deze zwam indroogt wordt hij donkerder en hoornachtig. Het Kleverige koraalzwammetje groeit op vermolmd naaldhout en is tijdens de herfst een veel voorkomende zwam. In het Engels noemt men hem Yellow staghorn, een naam die mijn inziens beter is dan de misleidende Nederlandse banaming.

 

Lees ook: Gele hersentrilzwam (Tremella aurantia) en Zakjestrilzwam (Ascotremella faginea) en Judasoor (Auricularia auricularia-judea).

Geweizwam (Xylaria hypoxylon)

zaterdag, 5 december 2020

geweizwam (Xylaria hypoxylon) 11-2019 0513Deze algemene zwammetjes groeien op dood loofhout en worden meestal in hun vroege ongeslachtelijke stadium gevonden. Ze worden tot 4 cm hoog, zijn plat en vertakken zich bovenaan in gewei vormige uitsteeksels. In het begin, als de zwam van boven met zijn ongeslachtelijke sporen (conidiën) wit is bestoven, valt hij op de bosbodem goed op. Later als hij overgaat op geslachtelijke sporen, wordt de paddenstoel helemaal zwart en ontwikkelen er zich minuscule puistjes (perithecia) met de geslachtelijke sporen. In deze donkere, onopvallendere fase worden ze minder vaak waargenomen.

 

geweizwam (Xylaria hypoxylon) 11-2019 0605geweizwam (Xylaria hypoxylon) 11-2019 0456Hun naam Xylaria hypoxylon is opgebouwd xylon, dat hout, en hypo dat onder betekent. De Geweizwam bevat een lectine met sterke anti-tumor capaciteiten.

Gele hersentrilzwam (Tremella aurantia) en Zakjestrilzwam (Ascotremella faginea)

zaterdag, 5 december 2020

gele hersentrilzwam (Tremella aurantia) 10-2020 3743Tremella zwammen zijn parasitair en produceren een gelatineus vruchtlichaam, waardoor ze bekend staan als trilzwammen. Tremella is één van de originele genera die nog door Linnaeus was beschreven, de naam komt uit het Latijn, tremere betekent trillen. Trilzwammen zijn saprofyt en veroorzaken witrot. Afhankelijk van hun vochtverzadiging zijn ze nat, zacht en gelatineus of dor en kraakbeenachtig.

 

gele hersentrilzwam (Tremella aurantia) 10-2020 3744gele hersentrilzwam (Tremella aurantia) 10-2020 3758De Gele hersentrilzwam (Tremella aurantia)is parasitair op de Gele korstzwam (Stereum hirsutum) en behoort tot de familie van deTremellaceae. In het Engels noemt men hem Golden ear. Omdat er in de Nederlandse nomenclatuur al een Gele trilzwam bestond (Tremella mesenterica), noemde men hem hier de Gele hersen-trilzwam. Maar zijn gelijkenis met hersenen is heel wat minder dan die van een andere zwam, namelijk de Zakjestrilzwam (Ascotremella faginea) die behoort tot de familie van de Helotiaceae. Deze kleine trilzwam groeit vooral op dode beuken, essen en elzen en is heel variabel van kleur. Je komt ze tegen van rozebruin tot paarsbruin.

 

zakjestrilzwam (Ascotremella faginea) 10-2020 3745zakjestrilzwam (Ascotremella faginea) 10-2020 3746Als ik ze namen had mogen geven had ik de Gele hersentrilzwam de Gouden oortjestrilzwam genoemt en de Zakjestrilzwam de Hersentrilzwam. Maar dat is meestal het probleem met namen toekennen, de beste namen zijn het eerste vergeven. Trilzwammen lijden overigens wel vaker aan naamsverwarring, zoals ons Judasoor (Auricularia auricularia-judea) bewijst.

 

Lees ook: Judasoor (Auricularia auricularia-judae).

Mist op het water

vrijdag, 4 december 2020

groot goorven 11-2020 4027Het Groot Goorven bij Oisterwijk is een gewilde locatie voor landschapsfotografen. Als je er vroeg bij bent, staan er altijd wel een paar naast elkaar om de zonsopkomst te fotograferen. De meeste van hen gebruiken een statief en fotograferen met een groothoeklens, op die manier kun je goed de spiegeling van de bomen aan de overkant en de kleuren van de opgaande zon in het water fotograferen.

 

Toen ik er een paar weken geleden was, fotografeerde ik als enige uit de hand. Omdat ik dat met een flinke telelens deed, keken ze me wel wat vreemd aan. Er was zelfs iemand die me aanbood om zijn statief te lenen. Ik fotografeer echter graag uit de hand, dan zijn mijn composities vaak net wat losser en reageer ik wat intuïtiever. Als ik dan een groter diafragma moet gebruiken of een wat hogere ASA waarde, neem ik dat graag voor lief.

 

groot goorven 11-2020 4102groot goorven 11-2020 4016Wat mij vooral opviel was hoe grillig het licht met de ochtendnevel op het water speelde. Zeker aan de overkant van het ven, waar bijna alles nog in de schaduw lag en de enkele zonnestralen die tussen de bomen priemden de meest waanzinnige kleuren en tekening in de nevel tevoorschijn toverden.

 

Lees ook: Voorstelling en abstractie in landschapsfotografie.

Zelfgemaakt mes no. 14

vrijdag, 4 december 2020

ZGM 14 11-2020 4182Mijn laatste mes heeft een verborgen angel en een houten handvat. Het is gemaakt uit Bohler N690 en heeft een lange valse snede.

 

ZGM 14 11-2020 4133ZGM 14 11-2020 4138Het hele mes is 32 cm lang en weegt 349 gram. Het lemmet is 7 mm dik, heeft een snede van 16 cm en is op het breedste punt 5 cm hoog. Het is vlak geslepen tot een zeer dun snijvlak, direct voor de primaire snede is het lemmet slechts 0,4 mm dik, waardoor het erg goed snijdt. Het staal heeft een zacht matte afwerking doordat het met de hand tot 600 grit is afgewerkt. De fijne schuurlijnen volgen daarbij de kromming van het snijvlak.

 

ZGM 14 11-2020 4144ZGM 14 11-2020 4147Doordat de valse snede vanaf de rug van het mes via de slijplijn van de snede naar de punt toe loopt, vormt het lemmet vanaf de rug bezien, via de ricasso naar voren, een scherpe driehoek, die in de dunne lijn van de valse snede doorloopt tot in de punt.

 

ZGM 14 11-2020 4160ZGM 14 11-2020 4165Het handvat is van parelhout (Louro faia) met gevulkaniseerde papieren spacers en een zwart linnen micarta guard. Deze guard is vlak bij de ricasso 6 cm hoog en 1,7 cm breed. Het handvat loopt vanaf de achterkant, taps af naar het lemmet en heeft een duidelijke vingergroef. Het is mijn extreemst gevormde én comfortabelste handvat tot nu toe. Het is met meerdere lagen Tungolie afgewerkt en tot een zachte glans opgewreven. Ik denk dat ik er binnenkort ook maar een leren schede voor maak.

 

Klik hier voor het bericht over mes no. 13 en hier voor meer foto's van zelfgemaakte messen.