Dit kleine, eenvoudige zwammetje is ’s werelds meest verbreide paddenstoel, hij komt afgezien van Antarctica op elk continent voor.

Het waaiertje heeft een grijswitte behaarde hoed en verschrompelt bij koud en droog weer, waarbij de lamellen zich sluiten. Zodra de temperatuur en vochtigheid toenemen, zwelt hij weer op en krijgt hij zijn kenmerkende fraaie waaiervorm. Op deze manier beschermt de zwam tijdens ongunstige weersomstandigheden zijn waardevolle sporen en verspreidt hij deze pas als de omstandigheden gunstig zijn. Dit vermogen heeft hem in staat gesteld om grote klimaatwisselingen te overleven. Verder zijn ze totaal niet kieskeurig wat betreft hun voedingsbodem en kunnen ze zich op een groot aantal verschillende dode (en in sommige gevallen zelfs levende) houtsoorten ontwikkelen. Er zijn zelfs waarnemingen van deze zwam op bewerkt hout, dode planten en walvisbotten.

Ze worden maximaal zo’n 6 cm breed en leven in Nederland meestal op dood loofhout. Het zijn vaak de eerste zwammen die een dode afgevallen tak koloniseren en ze zijn soms ook de oorzaak van schimmelinfecties en allergieën bij mensen. Er zijn zelfs gevallen bekend waarbij immuun gecompromitteerde mensen (en één hond) door het waaiertje werden geïnfecteerd en waarbij er vruchtlichamen in de neusholte of longen groeiden. Een dergelijke besmetting is des te gevaarlijker aangezien deze zwam erg goed bestand is tegen antibiotica en schimmelwerende stoffen. Het feit dat er van deze zwam vrijwel overal minimaal 18 sporen per vierkante meter voorkomen, is dan niet echt geruststellend. Jonge exemplaren zijn eetbaar, maar worden in Europa door hun taaie structuur genegeerd. In warme, vochtige klimaten, waar minder taaie paddenstoelen sneller vergaan, worden ze echter wel gegeten.

Eén van de allereerste hydrofobe stoffen (hydrofobine) werd uit deze zwam gehaald. Deze stof heeft sterke waterafstotende eigenschappen die nuttig zijn in coatings. Verder wordt deze paddenstoel gekweekt om er polysacharide schizophyllan uit te halen, een middel dat gebruikt wordt bij de behandeling van baarmoederkanker. Het waaiertje dankt zijn wetenschappelijke naam aan Schiza voor splijten en phyllo voor blad of kieuw. Commune is Latijn voor gemeenschappelijk en wijdverspreid.

Lees ook: Het (on)gewone elvenbankje (Trametes versicolor), Winterhoutzwam (Lentinus brumalis), Spekzwoerdzwam (Phlebia tremellosa), De echte tonderzwam en de onvermijdelijkheid van de zwaartekracht (Fomes fomentarius) en Zwam met blauwe plekken: De blauwe kaaszwam (Cyanosporus caesius).

Klik hier voor meer berichten over paddenstoelen en hier voor meer foto’s.

Mijn zusje punnikte vroeger. Ze had een paddenstoelvormig punnikklosje waarmee ze draden in elkaar kon knopen. Op deze manier kon ze van één lange draad een dikke streng maken. Op zich was de vorm van dit punnikklosje heel gerechtvaardigd, want paddenstoelen groeien niet zoals planten. Een plant groeit vanuit een zaadje door celdeling en celstrekking en vormt daarbij een massief geheel. Een paddenstoel groeit vanuit een spore en ontwikkelt een mycelium, een netwerk van lange schimmeldraden. Deze schimmeldraden vormen de knopen en die knoppen groeien weer uit tot paddenstoelen. Onder de juiste omstandigheden vullen de buisvormige cellen van de schimmeldraden zich met water waardoor ze langer en dikker worden en het vruchtlichaam vormen. Een paddenstoel is dus eigenlijk niets meer dan een verzameling verstrengelde en geknoopte schimmeldraden. Je zou zelfs kunnen zeggen dat een zwam niet is gegroeid maar is gepunnikt.

Meestal vormen de paddenstoelen zich volgens een strak patroon, waardoor de uiteindelijke vruchtlichamen van eenzelfde soort er vrijwel identiek uitzien, maar soms laten ze wel eens een steekje vallen en krijgt zo’n paddenstoel een afwijkende vorm. Zo hebben vrijwel alle vrijstaande gesteelde paddenstoelen een radiale symmetrie, maar af en toe gaat er bij het punniken toch iets fout en wordt deze symmetrie doorbroken.

Klik hier voor meer berichten over paddenstoelen en hier voor meer foto’s.

Religies stimuleren mensen niet om voor zichzelf te denken en zijn al helemaal niet geïnteresseerd in wat een ongelovige ergens van vindt. Voor een gelovige komt alle zegen van boven. Ze worden geleerd om alles wat hun geloof (lees hun religieuze leider) hen vertelt, voor zoete koek te slikken, dit komt tenslotte rechtstreeks van hun god, dus dan zal het vast wel kloppen. En mocht je hier toch tegenin willen gaan, dan wacht je natuurlijk een eeuwigdurende hel.

Niet echt een omgeving waarbinnen iemand op zoek gaat naar zijn eigen moraliteit. Als het goed is voor een god, is het goed genoeg voor ons. Dus zelfs als er staat geschreven dat men niet mag doden, dat men de zieken moet helpen, de hongerige moet voeden, etc, etc, geldt dit natuurlijk alleen als hun god hiermee is geholpen. Moraliteit komt tenslotte van hun god, dus is alles wat hun god zegt moreel. Wat goed of fout is wordt volledig dor hem bepaald, zelfs als dit schijnbaar tegen zijn eigen decreten ingaat. Je mag van hem niet doden, maar het afslachten van miljoenen ongelovigen doet er niet echt toe, die kwamen toch al niet in de hemel, dus hij had er toch niks aan.

Dit systeem, waarin iedereen gelooft dat een bovenstaande superioriteit het gelijk aan zijn kant heeft en waarbij alle regels en systemen zo zijn ingericht dat iedereen daaronder zijn wetten blindelings moet volgen, werkt niet alleen misbruik in de hand, maar zorgt er ook voor dat men deze wetten en regels nooit tegen het licht houdt. Een waarlijk paradijs voor een potentiële autocraat. Want voor hem is het relatief makkelijk om een religie aan zijn kant te krijgen, het enige wat hij hoeft te doen is enkele Tenets van een geloof te omarmen en elke gelovige staat achter hem.

Een politicus die bijvoorbeeld belooft om abortus uit te bannen en strafbaar te maken, kan rekenen op de onvoorwaardelijke steun van veel religieuze leiders. Deze politicus staat dan dus ineens aan de kant van het geloof en is daardoor per definitie moreel en goed, wat zijn tegenstanders dus amoreel en fout maakt. Een autocraat regeert niet democratisch, zijn wil is wet en alles komt van boven, net als bij een god. Voor veel gelovigen is dat prima, zo zijn ze toch al opgevoed en dat voorkomt keuzestress of ethische dilemma’s. Zij zijn dus maar al te graag bereid om zijn wil uit te voeren, want zij staan daarmee aan de goede kant. En het is voor hen cruciaal om aan de goede kant te staan,  zelfs als ze daarvoor foute dingen moeten doen, want het alternatief is voor hen ondenkbaar.

Dit principe waarbij alle moraal van bovenaf wordt gedicteerd, noemt men verticale moraliteit. En dit zorgt er in veel landen voor dat men het politieke landschap in plaats van in rechts en links, steeds meer verdeelt in goed en fout. Religies staan hierbij altijd te trappelen om deze kloof zo groot mogelijk te maken. In tijden van onrust en onzekerheid zoeken mensen namelijk naar makkelijke antwoorden en is de kans groter dat ze het geloof omarmen, en in een samenleving waarin iedereen toch al door het geloof is geïndoctrineerd om een autoritaire leider te volgen, is het voor een autocraat een stuk makkelijker om voet aan de grond te krijgen.

Lees ook: Donald Trump en The Overton Window, Vox populi en populisme, Democratie en schuttingtermen, De tirannie van de geloofsovertuiging, De mens wordt steeds dommer, Kies nu voor Jezus, want straks is het te laat, nog maar een paar plaatsen beschikbaar!, To Train Up A Child, Non overlapping magisteria en De vervolging van de atheïsten.

Deze mooie paddenstoel groeit op redelijke hoogte op beuken, meestal in groepjes. Vaak is het de enige paddenstoelensoort die op die beuk leeft.

Dat komt omdat deze zwam een sterk antischimmelmiddel uitscheidt, dat zijn concurrenten niet alleen zal afschrikken maar als zij zich op dezelfde stam vestigen, zelfs kan doden. Deze stoffen (strobilurines) werden lange tijd uit paddenstoelen zoals de porseleinzwam en de bittere dennenkegelzwam gewonnen en in de landbouw gebruikt om hun gewassen tegen zakjeszwammen te beschermen.

De zwam begint als een mooi porseleinwit gesteeld bolletje dat is bedekt onder een glanzende laag slijm. Als de doorschijnende hoed zich opent, toont deze zijn dikke wijduitstaande lamellen. Ze worden zo’n 2 tot 10 cm groot en leven parasitair op beuken. Nadat de beuk is overleden kunnen ze nog een tijdje overleven als saprofyt, dat is de reden dat je ze soms ook nog wel eens op afgevallen takken of omgevallen stronken kunt vinden.

Lees ook: Dennenzwavelkop (Hypholoma capnoides), De witte kluifzwam (Helvella crispa), Grote parasolzwam (Macrolepiota procera), Grote Stinkzwam (Phallus impudicus) en Onbeleefde lul.

Klik hier voor meer foto’s van paddenstoelen en hier voor meer berichten.

Hoewel het kleine vliegende hert iets minder zeldzaam en bedreigd is dan zijn veel beroemdere grote broer, is hij zeker niet algemeen en kom je hem overwegend tegen in Zuid-Limburg, rond Nijmegen, op de Veluwe en in Twente. Toch kwam ik gisteren enkele exemplaren tegen in natuurgebied De Brand.

Onder een stronk rottend beukenhout vond ik één dood mannetje in een holletje en eentje die zich een weg baande door het natte zand naast de stronk. Verderop tegen een dode boom, zat nog een levend mannetje. Alle drie dus binnen een tiental meters van elkaar op een open gebied waar wel wat eiken stonden maar vooral veel rottende beuken lagen.

Vliegende herten ontwikkelen zich bij voorkeur op dood eikenhout, aangezien dit relatief langzaam wegrot. Toch kunnen ze zich ook op ander loofhout ontwikkelen en het lijkt er op dat er in De Brand nu een kleine populatie op beuken leeft.

Lees ook: Klein vliegend hert (Dorcus parallelipipedus), Parende vliegende herten (Lucanus cervus), Vechtende vliegende herten (Lucanus cervus) en Het vliegend hert (Lucanus cervus).