Weblog

Natuurmuseum Brabant in Tilburg

Sunday, 29 January 2023

natuurmuseum brabant tilburg 1-2023 6106Tilburg heeft pas sinds 1935 een eigen natuurhistorisch museum. Het begon destijds met één kleine ruimte aan de Paleisstraat en bestond uit niet meer dan wat opgezette dieren en geplukte paddenstoelen. Toen deze locatie moest wijken voor de aanleg van de Paleisring, een rondweg om de binnenstad, werd het museum tijdelijk ondergebracht in de Kloosterstraat en kon het in 1985 verhuizen naar zijn huidige locatie aan de Spoorlaan. Het museum heeft, in vergelijking met veel andere natuurhistorische musea, een relatief korte geschiedenis, iets wat zich in de huidige indeling en presentatie laat voelen. Waar veel musea een oudere en vaak ook uniekere collectie en identiteit bezitten, waarmee men een diverse groep aan bezoekers kan trekken, moet het Natuurmuseum Brabant het van overwegend één doelgroep hebben, zeer jonge kinderen.

 

natuurmuseum brabant tilburg 1-2023 6029natuurmuseum brabant tilburg 1-2023 6140natuurmuseum brabant tilburg 1-2023 6097natuurmuseum brabant tilburg 1-2023 6177Het fraaie gebouw huist drie etages met tentoonstellingen, waarbij men, afgezien van het trappenhuis, vrijwel geen gebruik maakt van het unieke karakter van het oude gebouw. Bijna alle wanden en ramen zijn dichtgetimmerd en haast nergens komt daglicht binnen. Het is alsof men de natuur en de wereld er letterlijk probeert buiten te sluiten. Aan ruimte heeft men geen gebrek, elke opstelling is ruim bemeten en in enkele zalen krijg je het gevoel dat deze een te groot podium aan een te leeg verhaal bieden.

 

natuurmuseum brabant tilburg 1-2023 6053natuurmuseum brabant tilburg 1-2023 6049Bij binnenkomst word je geconfronteerd met een vitrine vol opgezette dieren, waar je langs en onderdoor kunt lopen, bijna alsof het een zeeaquarium is. Helaas is van de onderkant van veel opgezette dieren  niet veel meer te zien dan de plank waarop ze zijn gemonteerd en kun je door de hoge en donkere opstelling geen enkel dier goed bekijken. Men koos hier duidelijk voor effect in plaats van educatie. Tentoonstellingen zoals Kikker is hier, OO-Zone, IJstijd en Bos, richtten zich overduidelijk op 4 tot 8 jarige. Het museum is tenslotte niet voor niets één van de kind-vriendelijkste musea van Nederland. Je vindt er dus vooral veel opa’s en oma’s en jonge gezinnen, als volwassene ben je snel uitgekeken en voel je je niet serieus genomen.

 

natuurmuseum brabant tilburg 1-2023 6101natuurmuseum brabant tilburg 1-2023 6153natuurmuseum brabant tilburg 1-2023 6124natuurmuseum brabant tilburg 1-2023 6079Het museum tikt wel netjes de meeste “must-haves” af, zo hebben ze een skelet van een potvis en mammoet, hangen er opgezette dieren aan het plafond, staan er potten met dieren op sterk water en kun je als kind spelletjes spelen en speurtochten lopen. Voor de wat oudere bezoeker is er echter weinig dat lang zal boeien. Tentoonstellingen die een onderscheidend karakter zouden kunnen hebben zijn daarvoor helaas te mager. Zo is het uitgangspunt van de opstelling Mispoezen en Pechvogels, met curiositeiten uit de taxidermie, heel aardig, maar veel te beperkt uitgevoerd. Veel vreemder dan een handvol opgezette dieren, waar de taxidermist de verkeerde soort ogen in heeft gezet komt men niet. Terwijl juist daar, met een weinig speurwerk of samenwerking met andere musea, makkelijk een diepgaander verhaal over de lange traditie van het opzetten van dieren en het belang daarvan op de natuurgeschiedenis, natuureducatie en wetenschap, verteld had kunnen worden. En als dat verhaal te moeilijk blijkt voor de kleintjes, hadden ze op zijn minst hun best kunnen doen om wat echte misbaksels te presenteren.

 

Klik hier voor meer foto’s van het Natuurmuseum Brabant in Tilburg.

 

Lees ook: Missiemuseum Steyl, Natura Docet in Denekamp, Rijksmuseum Boerhaave in Leiden, Het Natuurhistorisch in Rotterdam, Natuurhistorische musea en oude collecties en klik hier voor meer foto’s van andere natuurhistorische musea.

Caesar en Lucy, oogwit en antropomorfismen

Monday, 2 January 2023

war for the planet of the apesDoor de lange geschiedenis van de mens heen, vanaf de allereerste mensachtigen tot de Homo sapiens sapiens van nu, hebben onze ogen zich aangepast aan ons gedrag en lieten ze steeds meer oogwit zien. De coöperatieve ooghypothese stelt dat dit onze samenwerking en onderlinge communicatie enorm heeft verbeterd, aangezien we nu beter kunnen zien waar een ander naar kijkt en we zelfs door slechts ergens een blik op te werpen al met elkaar kunnen communiceren. Ook zou het ons helpen om de emoties van een ander beter te interpreteren en daarmee onze sociale interactie vergroten. Onze ogen met duidelijk zichtbare iris én oogwit zijn karakteristiek voor onze soort.

 

Bij de meeste dieren is hun iris niet zo goed zichtbaar en hun oogwit (sclera) daar omheen zelfs donker in plaats van wit. Dat maakt het voor ons dus lastiger om hun emoties te duiden, maar de filmwereld heeft daar iets op gevonden. In letterlijk elke animatiefilm waar dieren in voorkomen, zijn hun ogen vermenselijkt. Ze zijn vergroot en hebben een duidelijk zichtbare iris én sclera gekregen. Een sprekend voorbeeld hiervan zijn vrijwel alle dieren in Disney films en de apen uit de Planet of the apes series. De experimenten die wetenschappers daar op apen uitvoerden, hadden tot gevolg dat deze intelligenter werden en de beste manier om dat te visualiseren, was door ze in de films oogwit te geven. De ogen zijn tenslotte de spiegels van de ziel, in zoverre die ogen tenminste op mensenogen lijken.

 

Onze neiging om vrijwel alles te antropomorfiseren en om ogen te vermenselijken, leidt er zelf toe dat we wetenschappelijk bewijs negeren en aanpassen naar ons verhaal. Zo hebben veel afbeeldingen en reconstructies van vroege mensachtigen onze moderne ogen gekregen. Je voelt je als mens nu eenmaal sneller verwant met een kleine behaarde aap, als die ook onze ogen heeft. De waarheid is echter dat er geen enkele aanwijzing is dat vroege mensachtigen, zoals de beroemde Lucy waar van haar schedel slechts wat losse botfragmenten zijn gevonden, witte sclera hadden. Het tegendeel lijkt aannemelijker. De kans is veel groter dat zij, net als andere primaten, kleinere ogen met een nauwelijks zichtbare en donkere sclera hadden. Maar om het afstammingsverhaal voor ons aannemelijker te maken en vanuit de drang van de kunstenaars die haar herschiepen om iets van zichzelf in hun creaties te stoppen, hebben ze haar zo menselijk mogelijk gemaakt. Veel was daar niet voor nodig, ze hoefden alleen maar wat oogwit toe te voegen.

 

Lees ook: Wilde dierenknuffels, De aaibaarheidsfactor, Schattigheid als overlevingstactiek, Aapjes kijken, Frémiet en King Kong, Dawn of the planet of the apes (2014) en Frémiet: Orang-oetan wurgt een wilde uit Borneo.

Als je het alleen maar zou kunnen lezen

Saturday, 24 December 2022

rijp 12-2022 6013Sinds ik kan lezen is het mij vrijwel onmogelijk om tekst van betekenis of klank te scheiden. Eenmaal ingewijd verlies je het vermogen om schrift louter nog als abstractie te zien, betekenis dringt zich altijd op de voorgrond. Onschuld kun je maar een keer verliezen, wat je eenmaal hebt gezien, kun je nooit meer onzien.

 

Bij sommige schriften, zoals het Devanagari en logografische schriften, voel ik nog wel die oude onschuld. Die verwondering die je influistert dat er betekenis ligt, misschien zelfs wijsheid, gevolgd door de teleurstelling dat je niet in staat bent om deze op te pakken. Hoeveel kennis zou je wel niet kunnen opdoen als je in staat was om alle soorten schrift te begrijpen.

 

rijp 12-2022 5993rijp 12-2022 6001rijp 12-2022 5991rijp 12-2022 5985Misschien staat het antwoord op de ultieme vraag over het Leven, het Universum, en Alles wel beschreven in de regels op een bevroren raam, als je het alleen maar zou kunnen lezen.

 

Lees ook: De achterkant van de dingen, Onbedoeld Abstract Expressionisme, Rijp en neuronen, Pareidolie in het riet, A trick of the light, Toekomst voorspellen en De kanalen van Mars.

De Groene Man bestaat 12,5 jaar

Saturday, 24 December 2022

Wat in 2010 klein begon is in 12,5 jaar tijd uitgegroeid tot een forse database met foto’s en berichten. Verdeeld over 173 verschillende albums staan momenteel 12.530 foto’s en 1.382 berichten op De Groene Man.

 

De meest bekeken foto’s zijn die van spinnen en urban exploring, de meest bekeken albums  die over fotografie en zelfgemaakte messen en de meest bekeken categorieën die over natuur, dieren en samenleving.

 

Als ik nu door al mijn mappen en berichten blader, merk ik dat bepaalde grote interesses in mijn leven nagenoeg niet op deze site terecht zijn gekomen. Zo ben ik een fervent liefhebber (en misschien zelfs kenner) van Ukyio-e (Japanse prentkunst uit de Edo periode), stripboeken en koken. Andere interesses, zoals die in waarnemingspsychologie, fotografie, messen maken, kunst, natuur en wetenschap, waaronder natuurhistorie, biologie en insecten, kwamen heel wat vaker op De Groene Man terecht.

 

Naarmate mijn site groeit en mijn database zich ontwikkelt, neemt ook de onrust toe dat deze niet fysiek bestaat. Hij is niet tastbaar en onderhavig aan wisselingen in techniek en programmatuur. Het is maar de vraag of al deze informatie keer op keer kan worden overgezet naar een nieuw systeem. Met elke software update neemt de kans toe dat door mij gebruikte protocollen verouderen tot het moment komt dat al deze informatie op mijn site niet meer bereikbaar is en De Groene Man stilvalt.

 

Over 100 jaar kent niemand meer mijn naam, weet niemand welke foto’s ik heb gemaakt, wat ik heb gezien of gevoeld, maar heel, heel misschien is er dan nog wel iemand die één van mijn messen heeft. Omdat ik deze nooit heb gesigneerd, zal diegene waarschijnlijk geen enkel idee hebben door wie die is gemaakt, het is een raar gevoel als ik me bedenk dat mijn nalatenschap in dat geval een mes zou zijn.

Thoth en de Veer van de Waarheid (Papio hamadryas)

Sunday, 4 December 2022

mantelbaviaan (papio hamadryas 11-2022 5838Zo’n 8000 jaar gelden begon men in Egypte met het aanbidden van Thoth, de god met het hoofd van een ibis of baviaan. Thoth is de god van de maan, kalender, schrijfkunst, magie en wijsheid en wordt vereerd om zijn eerlijke oordeel en integriteit. Hij is ook de schrijver van de goden en degene die het oordeel over de ziel van de doden noteert. Thoth wordt vaak afgebeeld als een zittende mantelbaviaan en zijn beeltenis kom je zowel in hiëroglyfen (die hij zou hebben ontwikkeld) als beelden, veel tegen. Hij wordt ook wel de baviaan met het mooie gezicht genoemd.

 

Als je sterft en in het Egyptische nabestaande terecht mocht komen, moet je eerst door de Hal van de Twee Waarheden. Hier wordt je hart op een wegschaal gelegd. Als je hart zwaarder blijkt dan de Veer van de Waarheid (een struisvogelveer) word je verslonden door het monster Ammit. Mocht je de test echter doorstaan, noteert Thoth daarvan de uitkomst en brengt je tot Osiris. Op deze manier overziet Thoth het wegen van de ziel van de overledene en controleert hij of deze het waard is om tot het hiernamaals toe te treden. Thoth is dus niet iemand om tegen de haren in te strijken.

 

Iedereen die wel eens een mantelbaviaan in de ogen heeft gekeken zal moeten toegeven dat daarachter een felle vonk van intelligentie brandt. Een baviaan kijkt niet alleen, hij kijkt ook terug. Net als deze stokoude baviaan in de Beekse Bergen. Hij zat zich voor zijn hut, als een oude reumatische man, in de ochtendzon te warmen. Hij had wel iets weg van een grote rat. Al de tijd dat ik er stond, hield hij me nauwlettend in de gaten. Terwijl hij terugkeek leek hij mij in te schatten, alsof hij zat te wikken en te wegen. Toen er een smalend lachje om zijn lippen kwam, ben ik doorgelopen. Opeens voelde ik me niet meer zo op mijn gemak.

 

Lees ook: Aapjes kijken, Opgezette apen in musea, Gorilla Komale en spierkracht, mensaap versus mens en Gorilla Nasibu (Gorilla gorilla gorilla).

Aapjes kijken

Saturday, 26 November 2022

chimpansee (pan troglodytes) 11-2022 5050De term aapjes kijken, wordt gebruikt als mensen iets bekijken waarbij ze geen betrokkenheid of inlevingsvermogen voelen. Men bekijkt iets louter als curiosum, ter vermaak. Helaas is deze term niet uit de lucht gegrepen, veel mensen gaan met hun kinderen naar een dierentuin om naar de aapjes te kijken. Ze vinden ze grappig en vermakelijk. Men observeert in de hoop geamuseerd te worden. Men voelt zich vermaakt, maar niet verwant.

 

Deze chimpansee (Pan troglodytes) is in Safaripark De Beekse Bergen gefotografeerd.

 

Toevoeging aan dit bericht:

Naar aanleiding van deze foto heb ik contact gehad met De Beekse Bergen en hebben zij me wat achtergrond informatie over het karakter van deze chimpansee kunnen geven: “Op de foto hieronder staat Socrates, een man van 42. Hij is onze alpha man van de groep vooraan in het park. Hij is al jaren groepsleider en doet dit met verve. De laatste tijd beginnen de jaren te tellen en krijgt hij het steeds meer te stellen met de adolescente man in zijn groep. Maar als het er echt om gaat, steunt de groep hem volledig. Hij leidt de groep voornamelijk alleen, en gaat maar beperkt coalities aan met andere mannen. Over het algemeen is hij vriendelijk en tolerant naar groepsgenoten en laat de groep en gedoe tussen groepsgenoten vaak wat gaan. Maar als hij reageert is het pittig en kordaat”.

 

Lees ook: Piku de orang-oetan, Frémiet: Orang-oetan wurgt een wilde uit Borneo, Frémiet en King Kong, Opgezette apen in musea, De gorilla van Auzoux in Leiden, Gorilla Komale en spierkracht, mensaap versus mens, Gorilla Nasibu (Gorilla gorilla gorilla) en Witkruinmangabey-baby (Cercocebus atys),

Non-descripte stenen beelden

Saturday, 26 November 2022

jubelpark brussel 11-2022 135921De architectuur van grote steden is doorspekt met anonieme beelden van menselijke lichamen, ze kleven tegen de gevels of staan op een sokkel naast de deur. Ze lijken louter te zijn gemaakt om de grandeur van een gebouw te vergroten. De meeste mensen kijken er niet eens meer naar, ze zien het als een verlengstuk van het gebouw, iets wat erbij hoort, net als een drempel of een trap. Meestal ligt de boodschap van zo’n beeld er duimen dik bovenop, maar soms laat zo’n beeld zich wat minder goed duiden.

 

Dit stenen beeld, dat niet op maar in een stenen sokkel staat, bevindt zich tegen de zijgevel van de zuilengalerij in het Jubelpark van Brussel. De afgebeelde naakte man met cape staat met zijn voeten verzonken in het steen terwijl hij voor zijn lendenen een stenen paal of zuil vasthoudt. De houding is suggestief, zijn uitdrukking non-descript. Hij lijkt zo hard aan deze paal te trekken dat zijn voeten erbij in de grond zakken. Ondanks deze blijkbaar zware fysieke inspanning blijft hij er behoorlijk kalm onder, misschien oogt hij zelfs een beetje gelukzalig. Ik heb geen idee wat de makers hiermee proberen de zeggen, of waarom men een dergelijk beeld op de aanloopkant van een triomfboog plaatst. Schaamt deze superman zich voor zijn naaktheid? Trekt hij eigenhandig de architectuur van de stad uit de grond, of symboliseert hij het plezierig samengaan tussen vlees en steen? Geen idee.

 

Lees ook: Kalksteenrot, De engel van Giulio Monteverde en Hygieia en duivenstront.

Het Museum voor Natuurwetenschappen in Brussel

Monday, 21 November 2022

museum voor natuurwetenschappen brussel 11-2022 5545In Brussel staat het op twee na grootste natuurhistorische museum  van Europa. Het staat terecht bekend als het dinosaurusmuseum. Niet alleen heeft het de grootste zaal ter wereld die exclusief aan dinosaurussen is toebedeeld, maar het bezit ook 30 nagenoeg complete Iguanodon skeletten. Het museum vindt zijn oorsprong in de 18e-eeuwse collectie van de Oostenrijkse Habsburger Karel van Lotharingen. Zijn privécollectie bestond uit fossielen, insecten, opgezette dieren en skeletten waaronder die van een walvis en een Neanderthaler. Deze collectie werd in 1802 voor het eerst in het Musée Bruxelles getoond. In 1846 nam de staat dit museum over en werd de politicus en wetenschapper Bernard du Bus de Gisignies diens eerste directeur, tevens veranderde men de naam naar Museum voor Natuurwetenschappen. De Gisignies doneerde dat jaar als dank 2474 opgezette vogels uit zijn eigen collectie.

 

museum voor natuurwetenschappen brussel 11-2022 5490museum voor natuurwetenschappen brussel 11-2022 5504museum voor natuurwetenschappen brussel 11-2022 5563museum voor natuurwetenschappen brussel 11-2022 5534In 1860 verkreeg het museum meerdere walvisskeletten, die bij opgravingen in Antwerpen werden gevonden alsmede het complete skelet van een enorme Mammoet. Dit skelet is momenteel het grootste mammoetskelet in België. Destijds was zo’n skelet alleen te bezichtigen in het museum in Sint Petersburg. In 1878 deed men een vondst die de paleontologie en de museumwereld op zijn kop zette. Diep in een kolenmijn bij Bernissart vond met 38 skeletten van Iguanodons, waarvan er 30 naar het museum gingen. Tussen 1889 en 1891 werd het museum van zijn oorspronkelijke locatie bij het paleis van Karel van Lotharingen naar zijn huidige locatie bij het Leopoldpark verplaatst, waar het in 1891 door koning Leopold II werd geopend. Momenteel heeft het museum ruin 37 miljoen stukken onder haar beheer en beslaan de gebouwen zo’n 3000 m².

 

museum voor natuurwetenschappen brussel 11-2022 5619museum voor natuurwetenschappen brussel 11-2022 5620De indrukwekkende display van Iguanodons wordt momenteel herzien. De botten worden stuk voor stuk van hun stalen frame gehaald en op een later moment na onderzoek weer samengevoegd. Deze skeletten werden oorspronkelijk allemaal rechtopstaand gepresenteerd.  Recent onderzoek leert echter dat Iguanodons hoogstwaarschijnlijk niet op twee maar vier poten liepen. Bij één skelet heeft men deze houding nu aangepast.

 

Het museum heeft veel te bieden. Als je alles goed wilt zien, moet je daar ruim een dag voor uittrekken. Net als de meeste natuurhistorische musea lijkt het echter te worstelen met zijn imago. Enerzijds heeft het absolute topstukken en enkele prachtige historische displays, anderzijds wil het graag modern en up-to-date overkomen. In de zoektocht naar meer bezoekers en patronages heeft het museum compromissen gesloten die er nu voor zorgen dat het geen uniforme identiteit meer uitstraalt. Het blijft een losse verzameling van zalen en presentaties die geen sterke indruk achterlaten.

 

museum voor natuurwetenschappen brussel 11-2022 5611museum voor natuurwetenschappen brussel 11-2022 5601museum voor natuurwetenschappen brussel 11-2022 5588museum voor natuurwetenschappen brussel 11-2022 5641Net als bij de meeste musea kun je hier niet meer om de nadrukkelijke aanwezigheid van interactieve computerschermen en gekleurde verlichting heen. Dankzij een recente modernisering worden veel stukken in dit museum nu ineens “creatief” verlicht. Net als een cabaretier die zich zorgen maakt over de inhoudelijke kwaliteit van zijn performance en daardoor buitensporig veel aandacht aan zijn presentatie geeft, hoopt men op deze manier wat extra  dramatiek toe te voegen en het museum aantrekkelijker te maken voor de bezoekers. Of zoals ze het zelf zo treffend zeggen: “het is nu een levendig museum, waar je met je kinderen op een regenachtige middag naar toe kunt”. 

 

Lees ook: Missiemuseum Steyl, Natura Docet in Denekamp, Het Natuurhistorisch in Rotterdam, Rijksmuseum Boerhaave in Leiden en Natuurhistorische musea en oude collecties.

 

Klik hier voor meer foto's van het Museum voor Natuurwetenschappen in Brussel.

Klik hier voor foto’s van diverse natuurhistorische musea uit 7 verschillende landen.

Ambtenarij in de steigers

Monday, 21 November 2022

justitieel paleis brussel 11-2022 205319Het imposante justitiepaleis in Brussel is het grootste in zijn soort, groter zelfs dan de Sint-Pieter in Rome. Het torent over de stad en staat symbool voor de afstandelijkheid en onverzettelijkheid van de ambtelijke macht. Het werd in 1883 opgeleverd en was destijds het allergrootste bouwwerk ter wereld, het telt 27 grote en 245 kleinere zalen en wordt bekroond door een 104 meter hoge koepel.

 

40 Jaar geleden besloot men dat dit ambtelijke paleis dringend aan renovatie toe was. Het gebouw lekte en was verzakt, stenen lieten los en de veiligheid kwam in het gedrang. Men liet dus meteen steigers plaatsen. Men is echter nog steeds niet met die renovatie begonnen. De huidige belofte is nu dat deze lang uitgestelde werkzaamheden om en nabij 2030 alsnog moet zijn afgerond.

 

Eerst moet men echter nog wel even de steigers zelf renoveren, want na al die tijd zijn die ook niet veilig meer.

 

Lees ook: Power corrupts, Het politieke spel, Politiek en De gemeentes en hun bladblazers.

De achterkant van de dingen

Wednesday, 16 November 2022

achterkant billboard 11-2022 100857Regelmatig kijk ik naar een achterkant. De kant die zichzelf niet presenteert en die is afgekeerd van de toeschouwer kan onbedoeld mooi en verhelderend zijn. Of het nu gaat om de achterkant van een schilderij, een gebouw, een boek, de maan of een mens, je beeld is nooit helemaal compleet als je niet weet hoe de achterkant eruit ziet. Vaak is zo’n achterkant zelfs spannender dan de voorkant, wat rauwer en eerlijker.

 

Zoals de achterkant van dit reclamebord. Aan de voorkant wordt poster over poster gelijmd, allemaal even kleurrijk en glad. Terwijl de achterkant langzaam verweert, meer zichzelf wordt en meer karakter krijgt. De voorkant ben ik vergeten, maar de achterkant, oh die achterkant…

 

Lees ook: Onbedoeld Abstract Expressionisme, Waterkringen, Rijp en neuronen, Pareidolie in het riet en De kanalen van Mars.