Weblog

Onbekende pterocyclos schelp

Sunday, 20 July 2025

pterocyclus sp 05-2024 0572Pterocyclus schelpen staan ook wel bekend als snorkelslakken. Het zijn lucht ademende landslakken die aan hun laatste winding vlak bij de opening een buisachtige structuur hebben die haaks op hun mondopening staat. Deze snorkelachtige buis helpt de slak om te kunnen ademen als hij zich vlak onder het wateroppervlak bevindt.

 

pterocyclus sp 05-2024 0569Snorkelslakken zijn endemisch voor Zuidoost-Azië en veel soorten komen alleen maar in Myanmar, Vietnam, Laos, Cambodia, Malaysia en Thailand voor. Ze prefereren hoge calciumniveaus en leven in rotsachtige kalkstenen omgevingen op natte beschutte plekken zoals onder boomstammen, los schors of onder dode bladeren. Ze voeden zich daar met microflora en zwammen.

 

Ik heb deze specifieke schelp helaas niet kunnen determineren. De verkoper op de Antwerpse schelpenbeurs suggereerde dat dit een tot nu toe onbekende soort is. Ik denk echter eerder dat zowel zijn als mijn determinatieboeken over landslakken veel te beperkt zijn en het hoogstwaarschijnlijk een zeer algemene soort betreft.

 

Het donkere schildje dat je in de mondopening van deze schelp ziet is het operculum, een hard dekseltje dat de slak als deur gebruikt om zijn schelp mee af te dichten. Deze specifieke schelp komt uit Lai Chau, een provincie in Vietnam.

 

Lees ook: Tegengesteld gedraaide geslachtsorganen, Liguus virgineus, Wijngaardslak (Helix pomatia), Anostoma depressum, Parende segrijnslakken dansen wang aan wang (Cornu aspersum) en Cupido’s pijl is van aragoniet.

Ruige aardrupsendoder steekt zijn kop in het zand (Podalonia hirsuta)

Saturday, 19 July 2025

ruige aardrupsendoder (Podalonia hirsuta) 8-2008 2294Deze relatief grote graafwesp jaagt actief op rupsen, specifiek op de grote haarloze rupsen van de nachtelijke uilvlinders. Deze haarloze rupsen verbergen zich overdag vaak onder de grond en moeten dus eerst door de wesp worden opgegraven. Ze verlammen hun prooi met meerdere steken, waarna ze zichzelf vaak eerst nog even goed schoonmaken voor ze hun prooi naar een geschikte nestplaats vervoeren. Daar graven ze in de zandige bodem een schuine gang van 6 tot 7 centimeter diep, waarbij ze ervoor zorgen dat het uitgegraven zand geen opvallend hoopje vormt en goed in de omgeving van het gat wordt verspreid. Tijdens het graven wordt de rups vaak even in de schaduw van wat begroeiing apart gelegd. Hierdoor kan hij niet uitdrogen en is er ook minder kans dat hij tijdens het graven wordt gestolen, want diefstal is een serieus probleem voor deze graafwespen. In de gang wordt één verlamde rups verstopt, waarop de wesp haar eitje legt. Deze gang wordt daarna met zand en afval opgevuld en afgesloten, de wesp vibreert daarbij stevig met haar vleugels om ervoor te zorgen dat dit zand goed wordt aangestampt. Na 4 tot 5 dagen komt het ei uit en voedt zich met de verlamde rups. De larve is binnen 1,5 week volgroeid en verpopt zich in het hol.

 

ruige aardrupsendoder (Podalonia hirsuta) 8-2008 2292ruige aardrupsendoder (Podalonia hirsuta) 8-2008 2295De volwassen wespen brengen de nacht door in een holletje in de grond en worden pas actief als de zon de bodem opwarmt. Ze nestelen in zandige duinhellingen of langs paden. Er zijn veel gevallen bekend waarbij een vrouwelijke Ruige aardrupsendoder het nest van een ander wijfje opent en leegrooft.

 

Deze Ruige aardrupsendoder is gefotografeerd in de duinen bij Castricum, daar lag ze regelmatig met uitgespreide poten plat op het warme zand, waarbij ze haar kop zelfs half in het zand stak. Ik heb nergens kunnen achterhalen waar dit gedrag toe dient. Het kan zijn dat ze zich zo het snelst opwarmt aan het door de zon verwarmde zand, maar het zou ook kunnen dat ze op deze manier het beste trillingen in het zand kan waarnemen en op die manier begraven rupsen probeert te lokaliseren. Terwijl ik haar fotografeerde, bewoog ze even haar kop omhoog, maar toen ik langere tijd niet bewoog, stak ze haar kop daarna weer terug in het zand.

 

De wetenschappelijke naam van de Ruige aardrupsendoder, Podalonia hirsuta, komt van het Griekse pous, voor voet en alon voor open ruimte en het Latijnse hirsuta voor behaard.

 

Lees ook: Ephialtes manifestator, Bladluismummie van Discritulus planiceps, Appelglasvlinder (Synanthedon myopaeformis) en Kleine knotswesp (Sapygina decemguttata).

Amphidromus columellaris

Monday, 14 July 2025

amphidromus columellaris 05-2024  0558Dit kleurige schelpje komt van een slak die in Indonesië op het eiland Tanimbar in het bos op bomen leefde. Schelpen van dit geslacht werden in de 18e eeuw voor het eerst naar Europa gebracht en worden sindsdien intensief verzameld en bestudeerd, desondanks weet men vrijwel nog steeds niets van hun levenswijze. De luchtademende landslakken van het geslacht Amphidromus zijn morfologisch zeer variabel, vooral qua tekening en kleur. Dit maakt het extra lastig om ze juist te determineren en veel soorten worden dan ook regelmatig opnieuw benoemd of opnieuw ingedeeld. De amphidromus columellaris schelpen zijn vrijwel allemaal linksdraaiend, iets wat binnen de wereld van slakken redelijk zeldzaam is.

 

Amphidromus slakken zijn uniek aangezien ze zowel links als rechtsdraaiende soorten kennen. Sommige hiervan zijn linksdraaiend en andere rechtsdraaiend, echter zijn er ook die volledig amfidroom, of amphidromien zijn, bij deze soorten komen binnen een populatie in vrijwel gelijke aantallen zowel links- als rechtsdraaiende exemplaren voor. Aangezien er geen andere amfidrome slakkensoorten meer bestaan, neemt Amphidromus met zijn meer dan 110 verschillende soorten een unieke positie in en wordt hij uitvoerig bestudeerd op de genetische en evolutionaire aspecten die symmetrie binnen diersoorten bepalen. Maar ondanks al dat onderzoek heeft men nog steeds geen flauw idee hoe deze links- en rechtsdraaiende karakteristieken worden doorgegeven.

 

Amphidromus komt van het Griekse woorden amphi, wat aan beide kanten betekent en dromos wat weg of lopend betekent. Deze naam verwijst naar de beide richtingen waarin deze schelpen zich winden.

 

Lees ook: Tegengesteld gedraaide geslachtsorganen, Liguus virgineus, Wijngaardslak (Helix pomatia), Anostoma depressum, Parende segrijnslakken dansen wang aan wang (Cornu aspersum) en Cupido’s pijl is van aragoniet.

Kies nu voor Jezus, want straks is het te laat, nog maar een paar plaatsen beschikbaar!

Monday, 14 July 2025

time is running out 7-2025 121950Marketingbureaus creëren graag een gevoel van urgentie. Als ze meer druk zetten op het nemen van een beslissing is er aanzienlijk minder kans dat het slachtoffer er eerst nog eens even goed over nadenkt. Schaarste en urgentie zijn bekende pressiemiddelen om iemand (te) snel te laten beslissen, daarom zijn zoveel deals tijdelijk of is er altijd slechts een beperkte voorraad beschikbaar.

 

Gelovigen die anderen willen kerstenen zijn helaas ook nooit wars geweest van dubieuze praktijken. Alhoewel ik ze hier nu gelukkig geen deuren meer zie intrappen, heidense heiligdommen zie vernielen of mensen onder dreiging van zwaar geweld tot hun god zie bekeren, zoeken ze ook in Nederland natuurlijk nog steeds de grenzen op. Als zij niets doen gaan al die heidenen namelijk naar de hel, en dat is weer niet goed voor hun god. De stap naar indoctrinatie, manipulatie, machtsmisbruik of simpelweg dreigen met hel en verdoemenis is dus snel gemaakt en gerechtvaardigd, althans in de ogen van iemand die gered is.

 

Dus nu, speciaal vanuit het Christendom, een One Time Offer: Kies nu voor Jezus! Beslis snel want straks is het te laat, nog maar een paar plaatsen beschikbaar!

 

Dit kaartje vond ik op een tafel bij Schiphol, waarschijnlijk worden ze overal achtergelaten.

 

Lees ook: Een diep religieus mens, De vervolging van de atheïsten, De tirannie van de geloofsovertuiging, Princes Alice, De vloek van Cham, Het gezicht van God, To Train Up A Child, De marteldood van Jezus en Non overlapping magisteria.

De lange wimpers van een olifant

Monday, 7 July 2025

savanne olifant (loxodonta africana) 4-2022 1653Bij mensen is de ideale lengte van hun wimpers ongeveer 1/3 van de doorsnede van hun oog. Wimpers houden een oog niet alleen schoon van vuil en stof, maar zorgen er ook voor dat er niet teveel lucht langs een oogbal stroomt waardoor het oogvocht te snel zou kunnen verdampen. Als wimpers te kort zijn, droogt een oog te snel uit terwijl te lange wimpers er juist voor zorgen dat stof het oog wordt ingezogen. Deze 1/3 ratio geldt tevens voor de meeste zoogdieren, een opvallende uitzondering daarop is de olifant.

 

Een olifant heeft zo’n beetje de langste wimpers van het hele dierenrijk. Deze dikke wimpers kunnen wel 13 cm lang worden en hangen als een vliegengordijn voor hun ogen. Behalve lange wimpers hebben ze ook nog een derde ooglid dat, net als hun bovenste en onderste ooglid, verticaal over hun oog beweegt en er samen met hun wimpers voor moet zorgen dat ze in hun stoffige omgeving en tijdens hun vele stof- en modderbaden geen vuil in hun ogen krijgen. 

 

Deze olifant is gefotografeerd bij Safaripark De Beekse Bergen.

 

Lees ook: Hansken de olifant, Verzien, Het mosgroene oog (Crocodylus niloticus), Spinnenogen, Caesar, Lucy, oogwit en antropomorfismen en David Yarrow: Africa in Antwerpen.

Zes teennagels aan elke voet

Monday, 7 July 2025

zesde teennagel 7-2025 184251Ik behoor tot die groep van mensen die aan elke voet een zesde teennagel heeft, twee kleine extra nageltjes die aan de buitenkant van mijn kleine tenen zitten. De linker lijkt met meest op een echte nette nagel, de rechter is wat misvormder en lijkt meer op een kalkachtig schildje. Ik stond er vroeger eigenlijk nooit zo bij stil, maar blijkbaar is het iets heel algemeens, alhoewel ik er eigenlijk nooit eerder iemand over had gehoord en verder niemand in mijn familie dit ook heeft.

 

Het blijkt erfelijk te zijn en op een complexe manier via meerdere genen te worden doorgegeven. Afgezien van het feit dat ze heel af en toe wel eens in de stof van mijn sokken blijven haken heb ik er verder helemaal geen last van. Maar jammer genoeg dus ook geen profijt. Ik wilde als kind heel graag iets bijzonders hebben, zoals opponeerbare tenen, bifocale ogen, slagtanden of een grijpstaart, die dingen die sommige dieren in mijn jeugdige ogen zo ontzettend gaaf maakte. Dus misschien moet ik wel blij zijn met mijn extra teennageltjes, maar het voelt helaas toch niet helemaal hetzelfde.

 

Lees ook: De oorlel, Lange ringvingers, De hurk, De lurf en Darwin’s tubercule.

Een kistje voor Takefu (ZGM no. 5)

Monday, 7 July 2025

kistje zgm 5 takefu 5-2025 2019Dit mes is vernoemd naar het staal waaruit het is gemaakt, dat op zijn beurt weer is vernoemd naar de nu niet meer bestaande stad Takefu in Japan. Op 1 april 1948 werd de Takefu Knife Village door de initiatiefnemers van de Takefu Forged Blade Industry Study Society, wat later de Takefu Special Steel company zou worden, opgericht. In 2003 leefden hier zo’n 73.000 mensen maar op 1 oktober 2005 fuseerde dit stadje samen met de stad Imadata tot de stad Echizen. De Takefy Special Steel company bestaat nog steeds en is beroemd vanwege haar goede staalsoorten, waaronder hun in dit mes gebruikte Takefu-staal.

 

kistje zgm 5 takefu 5-2025 2018kistje zgm 5 takefu 5-2025 2017kistje zgm 5 takefu 5-2025 2020kistje zgm 5 takefu 5-2025 2022Het kistje is uit een aantal ruwe vurenhouten plakjes gemaakt. Hoewel de buitenkant ruw is gelaten, is de binnenkant glad afgewerkt. Dit hout is door schimmels aangetast waardoor het een aparte tekening heeft gekregen. Men zegt dan wel dat er slaap in het hout zit, of noemt dit spalted hout. Zulk hout is zeer gewild en kenmerkt zich door lichtere en donkere verkleuringen en heeft soms zelfs scherpe zwarte demarcatielijnen. Dit is het gevolg van een natuurlijk proces dat enkele maanden tot jaren kan duren. Dit proces kan tot zeer mooie resultaten leiden, maar verzwakt wel het hout. Deze specifieke plankjes zijn van een dode stam die lange tijd buiten heeft gelegen, er zitten zelfs nog wat met zaagsel opgevulde vraatgangen van kevers in. Het kistje is met Deense olie afgewerkt.

 

In het kistje zit een klein uitneembaar frame waarin het mes op enkele leren strookjes rust. Aan de binnenkant van het deksel zit een etiket waarop de specificaties van het mes staan en buiten aan de kopse kant een klein etiket met de naam van het mes.

 

Klik hier voor meer foto’s van zelfgemaakte messen en hier voor meer foto’s van ZGM no. 5: Takefu.

Lees ook: Zelfgemaakt mes no. 5 en Zelfgemaakt mes no. 20 (Suminagashi).

Een kistje voor Tulipan (ZGM no. 28)

Monday, 7 July 2025

kistje zgm 28 tulipan 7-2025 2011Dit eenvoudige kistje is gemaakt met enkele verweerde dunne plankjes hardhout en heeft een binnenlaag uit dun berkentriplex. De plankjes komen van een oud wijnkistje dat langere tijd in een vochtige schuur had gelegen. Dit verweerde hout heeft een mooi chatoyance (kattenoogeffect) en fraaie nervenstructuur. In het kistje ligt een binnen-frame uit berkentriplex waarin het mes op strookjes tuigleer rust. Aan de binnenkant van het deksel zit een etiket met de specificaties van het mes en aan de kopse kant buiten een klein etiket met zijn naam.

 

kistje zgm 28 tulipan 7-2025 2008kistje zgm 28 tulipan 7-2025 2012kistje zgm 28 tulipan 7-2025 2010kistje zgm 28 tulipan 7-2025 2014Klik hier voor meer foto’s van Tulipan en hier voor meer foto’s van andere zelfgemaakte messen.

 

Lees ook: Zelfgemaakt mes no. 28 (Tulipan), Het werkproces van Tulipan (ZGM no. 28) en Keris hujan (ZGM no. 29), Een kistje voor Pequod (Zgm no. 4), Een kistje voor Corax (ZGM no. 22) en Een kistje voor Baleen (ZGM no. 24).

Machiavellistische intelligentie binnen een complexe sociale hiërarchie

Tuesday, 1 July 2025

mantelbaviaan (papio hamadryas 11-2022 5693Als je deze foto ziet, zou je haast denken dat deze bavianen elkaar voor de gezelligheid hebben opgezocht of dat er een bepaalde familie- of vriendenband is die ervoor zorgt dat ze zo intiem bij elkaar zitten. Het is menselijk om te denken dat de sociale relaties, conventies en interacties die onze samenleving bij elkaar houden ook opgaan voor andere samenlevingen, zeker voor eentje die ogenschijnlijk zo op de onze lijkt.

 

Bavianensamenlevingen, zoals die van deze mantelbavianen, hebben net als ons een zeer complexe structuur. Mantelbavianen zijn zeer intelligent, gebruiken gereedschappen, hebben een complexe vocale en visuele communicatiestructuur en leven in grote sociale groepen waarbinnen ze zeer uitgebreide relaties binnen een complexe hiërarchie kennen, bijna net zoals mensen.

 

Maar waar bij mensen moraliteit en empathie, het vermogen om je in anderen te verplaatsen, ervoor zorgen dat de meeste sociale conventies geen straffen en wetten nodig hebben om na te worden geleefd, lijken bavianen volledig amoreel.

 

Het lijkt er sterk op dat al hun interacties zijn gebaseerd op eigengewin. Om goed wijs te kunnen binnen de complexe hiërarchie van soms wel meer dan 1000 individuen hebben ze een eigen sociale intelligentie ontwikkeld die ze het vermogen geeft om ruim honderd verschillende individuen te onderscheiden en de sociale status van honderden groepsgenoten te kennen. Toch is er geen moraliteit of empathie die hen als groep bij elkaar houdt, ze lijken alleen iets om anderen te geven in relatie tot hun eigen sociale status. Bavianen leren elkaar niets, ze geven anderen niets en ze helpen anderen niet. Een baviaan deelt geen voedsel of verdriet, hij is enkel en alleen met zichzelf bezig. Elke handeling en elke relatie is gecalculeerd en tactisch, waarbij er veelvuldig gebruik van bedrog of manipulatie wordt gemaakt.

 

Bavianen geven hierin blijk van een Machiavellistische intelligentie. De Machiavellistische Intelligentie Hypothese stelt dat grotere hersenen en complexe cognitieve vaardigheden zijn geëvolueerd door intensieve sociale concurrentie. Mensen, en blijkbaar dus ook bavianen, die succesvol zijn in sociale manipulatie, en hun eigenbelang nastreven, zouden hierdoor een evolutionair voordeel hebben. Sociale concurrentie wordt volgens deze hypothese gezien als de drijvende kracht achter de evolutionaire ontwikkeling van intelligentie.

 

mantelbaviaan (papio hamadryas 11-2022 5941-3Deze matelbavianen zitten dus niet zomaar bij elkaar, ze zijn zich continu bewust van hun unieke plaats binnen de hiërarchie van de groep. Wat lijkt op een ontroerend en ontspannen moment is dus feitelijk een zet op een zeer complex schaakbord, waarbij geen enkele speler er wars van is om zijn tegenstander in de rug te steken.

 

Lees ook: De mens wordt steeds dommer, Homo Communicans, Thoth en de Veer van de Waarheid (Papio hamadryas), IQ, Caesar en Lucy, oogwit en antropomorfismen, Schattigheid als overlevingstactiek en Misericordia.

Het Holocaust Monument in Berlijn: monument of toeristenmagneet

Sunday, 29 June 2025

holocaustmonument berlijn 5-2025 194758Het Holocaust Monument in Berlijn bestaat eigenlijk niet. Hoewel wij daar nu graag alle slachtoffers van de Holocaust willen herdenken en het in de volksmond Het Holocaust Monument noemen, was het bij de aanleg in 2003 alleen bedoeld voor de Joodse slachtoffers. Officieel heet het dan ook Denkmal für die ermordeten Juden Europas.

 

Vrijwel alles aan dit monument zorgde voor controverse, men stechelde over de noodzaak, de locatie, de kosten, het ontwerp en de uitvoering. Zelfs de bij het project betrokken aannemers en bedrijven kwamen in opspraak. Zo leverde Degussa de anti-graffitistof voor het beton en had een dochteronderneming daarvan het fundament gestort. Degussa, zo bleek later, was tijdens de Tweede Wereldoorlog echter betrokken bij de vervolging van de Joden. Een dochteronderneming was zelfs verantwoordelijk voor de productie van Zyklon B. De ironie dat hetzelfde bedrijf, dat destijds het gas had ontwikkeld waarmee zoveel Joden waren vermoord, nu geld kon verdienen aan de herdenking van diezelfde moorden, ontging niemand.

 

holocaustmonument berlijn 5-2025 195054holocaustmonument berlijn 5-2025 194955Ondanks alle discussie besloot men uiteindelijk toch dat het te duur werd om dit monument te bouwen zonder daarbij gebruik te maken van bedrijven die niet op één of andere manier betrokken waren geweest bij de Holocaust. Duitsland bleek niet in staat om deze collectieve boetedoening met schone handen te verwezenlijken en besloot om het dus allemaal maar zo te laten. Uiteindelijk werd het monument voor Berlijn toch nog een succes, het bracht hen misschien niet waar het oorspronkelijk voor was bedoeld, maar wel veel geld in het laatje. Het monument trekt jaarlijks zo’n half miljoen bezoekers, de organisatie riep het dan ook uit tot een groot succes en noemt het zelfs een “toeristenmagneet”. 

 

De betonnen blokken van het Holocaust Monument begonnen echter al binnen drie jaar na plaatsing scheuren te vertonen. Het monument loopt nu het risico om onder zijn eigen gewicht te verbrokkelen. Hoewel sommige bezoekers vinden dat dit verweerde uiterlijk alleen maar toevoegt aan de boodschap en beleving het monument was het oorspronkelijk natuurlijk nooit zo bedoeld. Men besloot dan ook om zware stalen banden om de getroffen betonblokken te plaatsen in de hoop dit verval tegen te gaan.

 

Vandaag de dag neemt het populisme in de politiek steeds meer toe en gaat daarbij helaas hand in hand met een wederopstanding van de fascistische idealen. Ik hoop echt dat men In Berlijn het Holocaust Monument tegen afbrokkeling wil beschermen omdat het symbool staat als waarschuwing voor de gruwelijke consequenties van dit fascistische gedachtengoed. Maar als echter blijkt dat men dit louter doet omdat men anders een belangrijke bron van inkomsten kwijtraakt, hoop ik dat ze het monument laten vervallen, dan staat het tenslotte toch nog ergens symbool voor.

 

Lees ook: Cimitero monumentale di Staglieno in Genua, Nicholas Read en het monument voor Elizabeth Nightingale, Vox populi en populisme, Donald Trump en The Overton Window, Democratie en schuttingtermen, Het politieke spel, Politiek en Brexit Regrexit