Weblog

Een aangepaste schede voor zgm no. 28: Tulipan

Tuesday, 2 December 2025

schede v2 zgm 28 11-2024 2496Hoewel ik er destijds goed over had nagedacht, bleef iets aan de houten schede voor Tulipan me storen. Telkens als ik hem oppakte, voelde de combinatie mes en schede uit balans. Uiteindelijk besloot ik om hem dus maar bij te schaven, letterlijk.

 

schede v2 zgm 28 11-2024 2495schede v2 zgm 28 11-2024 2494schede v2 zgm 28 11-2024 2497schede v2 zgm 28 11-2024 2499Als eerste verwijderde ik het henneptouw, als tweede een groot gedeelte van het cyano-acrylaat waarmee de schede was afgewerkt en als derde heb ik de contouren aangepast. Door de mondopening van de schede te versmallen en hem beter te laten aanpassen op de ijzeren guard van het mes, lopen de lijnen van mes en schede nu beter in elkaar door. Twee smalle groeven aan beide kanten van de bovenkant van de schede benadrukken de lengte en bieden ruimte voor een koord waarmee het mes aan een riem kan worden bevestigd.

 

Als laatste heb ik het eikenhout, dat oorspronkelijk van een oud whiskyvat kwam en dat daar als je het schuurt nog steeds naar ruikt, met lederinkt gekleurd. Meerdere dunne lagen Deense olie geven de schede haar zachte glans en beschermen het tegen vocht en vuil.

 

Lees ook: Zelfgemaakt mes no. 28 (Tulipan) en Een kistje voor Tulipan (ZGM no. 28).

 

Klik hier voor meer foto’s van Tulipan (ZGM no. 28), hier voor meer berichten over messen en hier voor meer foto’s van mijn zelfgemaakte messen (en een paar gerestaureerde bijlen).

Het gewone meniezwammetje (Nectria cinnabarina)

Sunday, 30 November 2025

gewoon meniezwammetje (Nectria cinnabarina) 10-2025 2384Deze algemene zwam is een zogenaamde kernzwam, een klasse van schimmels waarbij veel aseksuele of anamorfe vormen voorkomen. Het gewone meniezwammetje maakt zich eerst anamorf kenbaar als kleine lichtroze bolletjes die door de bast van een dode of verzwakte loofboom heen breken. Deze vruchtlichamen vormen dan enorme aantallen ongeslachtelijke sporen, de conidia, die door regen en wind worden verspreid. Deze sporen kunnen nieuwe besmettingen veroorzaken op afstervend weefsel waarin nog veel suikers zitten, zoals op verzwakt of op dood hout. De bast op de plek van zo’n besmetting zal dan plaatselijk afsterven en veelal in ringen afvallen. Een besmette jonge boom kan op die manier zelfs worden geringd en daardoor volledig afsterven.

 

De zwam verkleurt langzaam van roze naar oranje tot dieprood en gaat dan zijn seksuele of teleomorfe stadium in. Deze roestkleurige bolletjes hebben bovenop een donker wratje waardoor de rijpe sporen worden weggeschoten. Vaak kom je op een besmette boom tegelijkertijd anamorfe en teleomorfe vormen naast elkaar tegen.

 

De naam meniezwam verwijst naar de oranjerode kleur van ouderwetse ijzermenie, een bekende roestwerende verf. De wetenschappelijke naam komt van het Grieks voor doder en van het helderrode pigment van cinnabar (kwiksulfide).

 

Lees ook: Een teleomorfe vorm van de Boompuist (Postia ptychogaster).

 

Klik hier voor meer berichten over zwammen en hier voor meer foto’s.

Een kistje voor Tenebris (ZGM no. 17)

Sunday, 30 November 2025

kistje zgm 17 11-2025 2521Dit kistje is net als die voor Corax (ZGM no. 22) en Ockham (ZGM no. 25) uit het hout van een oude fruitkrat gemaakt. Deze krat had jarenlang in een vochtige schuur gestaan en was daardoor behoorlijk verweerd. Het kistje is volgens dezelfde manier gemaakt als die van Baleen (ZGM no. 24) en Imp (ZGM no. 3v2 ) en heeft een simpel deksel dat in uitsparingen van de voor- en achterkant van het kistje valt. Het geheel is niet netjes afgewerkt of geschuurd, maar onbewerkt en grof gehouden. In het kistje ligt een uitneembaar frame van dun berkentriplex waar het mes tussen stukjes looileer ligt ingeklemd. 

 

kistje zgm 17 11-2025 2519kistje zgm 17 11-2025 2525kistje zgm 17 11-2025 2526kistje zgm 17 11-2025 2523Aan de binnenkant van het deksel zit een klein etiket met mijn naam en de specificaties van het mes en buiten aan de zijkant eentje met de naam van het mes. Het kistje is met en dunne laag Deense olie afgewerkt.

 

Dit mesje was tegelijkertijd gemaakt met Parum Domini (ZGM no. 16), maar had nog geen naam. Ik heb het vanwege zijn kleur en onopvallende uiterlijk Tenebris genoemd, Latijn voor duisternis en verhulling.

 

Klik hier voor het bericht over Tenebris en Parum Domini en hier voor meer foto’s van dit mes.

 

Klik hier voor meer berichten over messen en hier voor meer foto’s van mijn zelfgemaakte messen.

De blauwgroene slijmerige hoed van een Echte kopergroenzwam (Stroparia aeruginosa)

Saturday, 29 November 2025

Echte kopergroenzwam (Stroparia aeruginosa) 10-2025 2407De blauwgroene hoed van een jonge kopergroenzwam kan bij vochtig weer erg slijmerig zijn. Zo erg zelfs dat dit slijm als een dikke glimmende laag over de hoed ligt en er aan de zijkanten traag vanaf druppelt. Deze slijmlaag is een gelatineuze natuurlijke coating die de paddenstoel vooral in zijn klokvormige jonge stadium beschermt en helpt om vochtig te blijven. Bij oudere, sporen verspreidende, exemplaren droogt deze slijmlaag op of wordt door de regen van de hoed gespoeld en zal de paddenstoel onder invloed van zonlicht meer naar een bleek lichtgeel verkleuren. Dit komt mede omdat het blauwgroene pigment waar de paddenstoel zijn naam aan dankt, door het slijm wordt geproduceerd.

 

Echte kopergroenzwam (Stroparia aeruginosa) 10-2025 2409Echte kopergroenzwam (Stroparia aeruginosa) 10-2025 2412Paddenstoelen zijn echter nooit echt groen, ze bevatten geen chlorophyl en zetten hun voedsel niet zoals planten door fotosynthese om. Er zijn echter wel enkele paddenstoelen die volledig blauw zijn. Het gaat hier dan om paddenstoelen die van nature blauw zijn en dus niet om de soorten die bij een beschadiging blauw verkleuren. Deze blauwe paddenstoelen danken hun fraaie kleur vaak aan azulene pigmenten. Waarom deze paddenstoelen dit blauwe pigment hebben is echter nog steeds niet duidelijk, wel wordt vaak de theorie geopperd dat dit de paddenstoel tegen herbivoren beschermt aangezien deze vaak geen blauwe tinten kunnen zien.

 

Lees ook: Echte kopergroenzwam (Stropharia aeruginosa), klik hier voor meer berichten over paddenstoelen en hier voor meer foto’s.

Een kistje voor Kiboko (ZGM no. 8)

Saturday, 29 November 2025

kistje zgm 8 11-2025 2512Mijn zelfgemaakte mes nummer 8 had eigenlijk al een eigen kistje, maar dat vond ik te mooi om een etiket op te plakken. Daarnaast was dat kistje bedoeld om rechtop te staan en bewaar ik mijn andere messen allemaal in een stapel liggende kistjes. Er moest dus een nieuw en eenvoudiger kistje komen om het mes met zijn ebbenhouten schede in op te bergen.

 

kistje zgm 8 11-2025 2511kistje zgm 8 11-2025 2517kistje zgm 8 11-2025 2516kistje zgm 8 11-2025 2518Ook dit kistje is weer van afvalhout gemaakt, in dit geval uit een aantal dunne hardhouten latten waarin een levering tropische hardhouten tuinpalen was verpakt. Deze latjes zijn zelf ook van tropisch hardhout, ik weet echter niet welk. Omdat deze krat lange tijd buiten had gestaan, zijn de latjes verkleurd en zat het weer er in. Uiteindelijk komt dat het resultaat alleen maar ten goede, de tekening en kleur zijn er mooier door geworden en geven het kistje een unieker uiterlijk.

 

kistje zgm 8 11-2025 2513kistje zgm 8 11-2025 2514Aan de binnenkant van het deksel zit een etiket met daarop mijn naam en de specificaties van het mes en buiten aan de zijkant zit een klein etiket met de naam van het mes. In het kistje ligt een uitneembaar frame van dun berkentriplex, waar het ebbenhouten doosje op rust. Dit past allemaal precies in elkaar waardoor het geheel niet schuift als je het kistje oppakt. Alles is met een dikke laag Deense olie afgewerkt, waardoor het oppervlak wat meer glimt en de kleurenschakeringen en de chatoyance van dit hout goed uitkomen.

 

Kiboko is Swahili voor nijlpaard en verwijst naar het heft van het mes en de inleg en onderplaat van de ebbenhouten schede, die alle drie uit nijlpaardtand zijn gemaakt.

 

Klik hier voor meer foto’s van Kiboko (ZGM no. 8), hier voor het bericht over Kiboko en hier voor het bericht over de ebbenhouten schede.

 

Klik hier voor meer berichten over messen en hier voor meer foto’s van mijn zelfgemaakte messen.

Een kistje voor Kwaiken (ZGM no. 12)

Saturday, 29 November 2025

kistje zgm 12 11-2025 2506Net als voor Esox (ZGM no. 10) is dit kistje gemaakt met het hout van een oud tuinscherm. Zacht vurenhout wordt voor buitengebruik vaak geïmpregneerd met koperhoudende chemicaliën en krijgt daardoor een kenmerkende groene tint.

 

kistje zgm 12 11-2025 2505kistje zgm 12 11-2025 2510kistje zgm 12 11-2025 2508kistje zgm 12 11-2025 2507Dit eenvoudige kistje heeft een uitneembaar frame van dun berkentriplex waarin het mes en de schede liggen. Aan de binnenkant van het deksel zit een etiket met mijn naam en de specificaties van het mes en aan de buitenkant eentje met de naam van het mes. Het geheel is met Deense olie afgewerkt.

 

Kwaiken, of Kaiken, is de naam van de traditionele Japanse futokoro-gatana dolk waar dit mes op is gebaseerd.

 

Klik hier voor meer foto’s van Kwaiken, hier voor het bericht over het mes en hier voor het bericht over de schede.

 

Klik hier voor meer berichten over messen en hier voor meer foto’s van mijn andere zelfgemaakte messen.

Paardenhaartaailing (Gymnopus androsaceus)

Monday, 20 October 2025

Paardenhaartaailing (Gymnopus androsaceus) 10-2025 2304Dit paddenstoeltje is heel algemeen, maar wordt toch vaak over het hoofd gezien. Dat komt grotendeels door zijn formaat, de hoed wordt niet veel groter dan zo’n 2 tot 9 mm, maar ook omdat hij op afgevallen takjes en bladeren tussen de strooisellaag groeit, waar de roze-bruine kleur van zijn kleine hoedje amper opvalt. Deze hoed kan bij droogte sterk verschrompelen, maar zal zodra de vochtigheid toeneemt zich weer volledig herstellen. De 0,5 mm dunne zwarte stengel kan zo’n 8 cm hoog worden en is opvallend taai en stevig.

 

Paardenhaartaailing (Gymnopus androsaceus) 10-2025 2302Paardenhaartaailing (Gymnopus androsaceus) 10-2025 2301Deze stevige volledig zwarte steel is kenmerkend voor deze soort. Er bestaat ook nog een sparrenstinktaailing (Micromphale perforans), die hier sterk op lijkt, maar diens hoed is lichter en de steel is bovenaan tegen de lamellen aan niet zwart. De sparrenstinktaailing groeit vrijwel uitsluitend op sparrennaalden en ruikt opvallend sterk naar rotte kool.

 

Aan de voet van de stengel van de paardenhaartaailing zitten vaak nog dikke paardenhaarachtige myceliumdraden, deze rhizoïden helpen de zwam om zich aan het substraat te verankeren. Ik vind deze zwammen vaak in gemende bossen op afgevallen eikenbladen, waar ze in groepjes bij elkaar staan. Deze dode bladeren zijn dan opvallend lichter  van kleur, alsof deze taailingen als kleine vampieren alle voedsel en kleur eruit zuigen.

 

Paardenhaartaailing (Gymnopus androsaceus) 10-2025 2290Paardenhaartaailing (Gymnopus androsaceus) 10-2025 2281Paardenhaartaailing (Gymnopus androsaceus) 10-2025 2284Paardenhaartaailing (Gymnopus androsaceus) 10-2025 2279Taailingen spelen een belangrijke rol bij het afbreken van plantaardig afval, ze zorgen ervoor dat belangrijke voedingsstoffen in het ecosysteem terug komen. Recent onderzoek naar deze paddenstoelen heeft aangetoond dat de door hun aangemaakte bioactieve polysaccharide proteïnen in de toekomst wellicht gebruikt kunnen gaan worden in de strijd tegen ziektes zoals Alzheimer.

 

Klik hier voor meer foto’s en hier voor meer berichten over paddenstoelen.

De rare oma en de dode eekhoorn

Monday, 20 October 2025

dode eekhoorn 10-2025 2369In het bos kwam ik een oma tegen die met drie kleine kinderen wandelde. Ik zag al vanaf een afstand dat ze foto’s van haar kleinkinderen aan het maken was en dat ze iets bij zich hadden. Toen ik langsliep wees ze me op een dode eekhoorn die op hetzelfde bankje lag als waar de kinderen op zaten. Terwijl ze me uitlegde dat ze die honderden meters verder langs een fietspad hadden gevonden, aaiden de kleintjes uitvoerig het dode beestje.

 

Ze vertelde me dat de eekhoorn nog leefde en bewoog toen ze hem vonden, maar dat hij langs het pad lag en er niet best uitzag. De oma gaf aan hem nog mond op mond beademing te hebben gegeven (!) en ook hartmassage (!), maar dat hij het helaas toch niet had gered. Ik vroeg haar beduusd of ze een grapje maakte, maar ze leek volkomen oprecht.

 

Blijkbaar had ze daarna de net overleden eekhoorn nog even benut voor meerdere social-media momentjes met haar kleinkinderen, die er ook nog even mee hadden geknuffeld (!). De oudste van de kinderen kan niet meer dan een jaar of vier zijn geweest, alle drie zaten ze uitvoerig met hun vingers in hun mond of neus en aten ze snoepgoed.

 

dode eekhoorn 10-2025 2367Ik heb nog even geprobeerd om haar uit te leggen dat een zieltogend dier dat geen uiterlijke verwondingen heeft, misschien wel ziek is, en dat het dan wellicht geen goed idee is om zo’n beestje te knuffelen en daarna lekker met je vingers in je mond te zitten. Maar ik geloof niet dat die boodschap binnenkwam. Ik hoop oprecht dat deze eekhoorn was aangereden of uit een boom was gevallen en dat hij niet ziek was. En ook dat hij anders toch wel aan zijn verwondingen was overleden en niet alleen even buiten adem was en aan paar opgeblazen longen en een ingedrukte borstkast is gestorven.

 

Lees ook: Verkeersslachtoffers, Dood en de bergeend, Dood en de bonte kraai (Corvus cornix) en Een Snip op Straat (Scolopax rusticola).

Foute Fotoshop

Monday, 20 October 2025

foute photoshop 01-2024 110840Tegenwoordig denkt iedereen te kunnen photoshoppen. Zelfs grote spelers, zoals in dit geval de Gemeente Vlaardingen, besteden hun opdrachten niet meer uit aan professionals, maar geven die aan een stagiaire of koffiedame. Dat is tenslotte nog altijd goedkoper dan bij een reclamebureau. Maar deze hier is wel heel erg slecht. Ik kan me nog voorstellen dat ze bij een onbruikbare foto een arm enigszins in een andere positie draaien, zodat het nog een beetje lijkt alsof hij zwemt, maar ik vraag me echt af waarom ze hier een linkerarm aan zijn rechterzij hebben vastgemaakt. Hij lijkt nu op een plastic speelgoedpop waarvan een sadist de armen heeft verwisseld.

 

Deze poster is gefotografeerd bij een sloot in Vlaardingen, waarschijnlijk was de gemeente zelf ook niet echt over het resultaat te spreken en hebben ze als opdrachtgever hun naam bewust van de poster weggelaten.

 

Lees ook: A.I. in de 15e eeuw en Johannes Vermeer en de onmogelijke melkkan.

Het universele waaiertje (Schizophyllum commune)

Saturday, 18 October 2025

waaiertje (Schizophyllum commune) 11-2024 1785Dit kleine, eenvoudige zwammetje is ’s werelds meest verbreide paddenstoel, hij komt afgezien van Antarctica op elk continent voor.

 

Het waaiertje heeft een grijswitte behaarde hoed en verschrompelt bij koud en droog weer, waarbij de lamellen zich sluiten. Zodra de temperatuur en vochtigheid toenemen, zwelt hij weer op en krijgt hij zijn kenmerkende fraaie waaiervorm. Op deze manier beschermt de zwam tijdens ongunstige weersomstandigheden zijn waardevolle sporen en verspreidt hij deze pas als de omstandigheden gunstig zijn. Dit vermogen heeft hem in staat gesteld om grote klimaatwisselingen te overleven. Verder zijn ze totaal niet kieskeurig wat betreft hun voedingsbodem en kunnen ze zich op een groot aantal verschillende dode (en in sommige gevallen zelfs levende) houtsoorten ontwikkelen. Er zijn zelfs waarnemingen van deze zwam op bewerkt hout, dode planten en walvisbotten.

 

waaiertje (Schizophyllum commune) 11-2019 0333waaiertje (Schizophyllum commune) 11-2019 0331Ze worden maximaal zo’n 6 cm breed en leven in Nederland meestal op dood loofhout. Het zijn vaak de eerste zwammen die een dode afgevallen tak koloniseren en ze zijn soms ook de oorzaak van schimmelinfecties en allergieën bij mensen. Er zijn zelfs gevallen bekend waarbij immuun gecompromitteerde mensen (en één hond) door het waaiertje werden geïnfecteerd en waarbij er vruchtlichamen in de neusholte of longen groeiden. Een dergelijke besmetting is des te gevaarlijker aangezien deze zwam erg goed bestand is tegen antibiotica en schimmelwerende stoffen. Het feit dat er van deze zwam vrijwel overal minimaal 18 sporen per vierkante meter voorkomen, is dan niet echt geruststellend. Jonge exemplaren zijn eetbaar, maar worden in Europa door hun taaie structuur genegeerd. In warme, vochtige klimaten, waar minder taaie paddenstoelen sneller vergaan, worden ze echter wel gegeten.

 

Eén van de allereerste hydrofobe stoffen (hydrofobine) werd uit deze zwam gehaald. Deze stof heeft sterke waterafstotende eigenschappen die nuttig zijn in coatings. Verder wordt deze paddenstoel gekweekt om er polysacharide schizophyllan uit te halen, een middel dat gebruikt wordt bij de behandeling van baarmoederkanker. Het waaiertje dankt zijn wetenschappelijke naam aan Schiza voor splijten en phyllo voor blad of kieuw. Commune is Latijn voor gemeenschappelijk en wijdverspreid.

 

Lees ook: Het (on)gewone elvenbankje (Trametes versicolor), Winterhoutzwam (Lentinus brumalis), Spekzwoerdzwam (Phlebia tremellosa), De echte tonderzwam en de onvermijdelijkheid van de zwaartekracht (Fomes fomentarius) en Zwam met blauwe plekken: De blauwe kaaszwam (Cyanosporus caesius).

 

Klik hier voor meer berichten over paddenstoelen en hier voor meer foto’s.