Weblog

Zelfs een paddenstoel laat wel eens een steekje vallen

Saturday, 18 October 2025

zwam 10-2025 2173Mijn zusje punnikte vroeger. Ze had een paddenstoelvormig punnikklosje waarmee ze draden in elkaar kon knopen. Op deze manier kon ze van één lange draad een dikke streng maken. Op zich was de vorm van dit punnikklosje heel gerechtvaardigd, want paddenstoelen groeien niet zoals planten. Een plant groeit vanuit een zaadje door celdeling en celstrekking en vormt daarbij een massief geheel. Een paddenstoel groeit vanuit een spore en ontwikkelt een mycelium, een netwerk van lange schimmeldraden. Deze schimmeldraden vormen de knopen en die knoppen groeien weer uit tot paddenstoelen. Onder de juiste omstandigheden vullen de buisvormige cellen van de schimmeldraden zich met water waardoor ze langer en dikker worden en het vruchtlichaam vormen. Een paddenstoel is dus eigenlijk niets meer dan een verzameling verstrengelde en geknoopte schimmeldraden. Je zou zelfs kunnen zeggen dat een zwam niet is gegroeid maar is gepunnikt.

 

Meestal vormen de paddenstoelen zich volgens een strak patroon, waardoor de uiteindelijke vruchtlichamen van eenzelfde soort er vrijwel identiek uitzien, maar soms laten ze wel eens een steekje vallen en krijgt zo’n paddenstoel een afwijkende vorm. Zo hebben vrijwel alle vrijstaande gesteelde paddenstoelen een radiale symmetrie, maar af en toe gaat er bij het punniken toch iets fout en wordt deze symmetrie doorbroken.

 

Klik hier voor meer berichten over paddenstoelen en hier voor meer foto’s.

Hoe religies autocraten in het zadel helpen

Tuesday, 14 October 2025

Religies stimuleren mensen niet om voor zichzelf te denken en zijn al helemaal niet geïnteresseerd in wat een ongelovige ergens van vindt. Voor een gelovige komt alle zegen van boven. Ze worden geleerd om alles wat hun geloof (lees hun religieuze leider) hen vertelt, voor zoete koek te slikken, dit komt tenslotte rechtstreeks van hun god, dus dan zal het vast wel kloppen. En mocht je hier toch tegenin willen gaan, dan wacht je natuurlijk een eeuwigdurende hel.

 

Niet echt een omgeving waarbinnen iemand op zoek gaat naar zijn eigen moraliteit. Als het goed is voor een god, is het goed genoeg voor ons. Dus zelfs als er staat geschreven dat men niet mag doden, dat men de zieken moet helpen, de hongerige moet voeden, etc, etc, geldt dit natuurlijk alleen als hun god hiermee is geholpen. Moraliteit komt tenslotte van hun god, dus is alles wat hun god zegt moreel. Wat goed of fout is wordt volledig dor hem bepaald, zelfs als dit schijnbaar tegen zijn eigen decreten ingaat. Je mag van hem niet doden, maar het afslachten van miljoenen ongelovigen doet er niet echt toe, die kwamen toch al niet in de hemel, dus hij had er toch niks aan.

 

Dit systeem, waarin iedereen gelooft dat een bovenstaande superioriteit het gelijk aan zijn kant heeft en waarbij alle regels en systemen zo zijn ingericht dat iedereen daaronder zijn wetten blindelings moet volgen, werkt niet alleen misbruik in de hand, maar zorgt er ook voor dat men deze wetten en regels nooit tegen het licht houdt. Een waarlijk paradijs voor een potentiële autocraat. Want voor hem is het relatief makkelijk om een religie aan zijn kant te krijgen, het enige wat hij hoeft te doen is enkele Tenets van een geloof te omarmen en elke gelovige staat achter hem.

 

Een politicus die bijvoorbeeld belooft om abortus uit te bannen en strafbaar te maken, kan rekenen op de onvoorwaardelijke steun van veel religieuze leiders. Deze politicus staat dan dus ineens aan de kant van het geloof en is daardoor per definitie moreel en goed, wat zijn tegenstanders dus amoreel en fout maakt. Een autocraat regeert niet democratisch, zijn wil is wet en alles komt van boven, net als bij een god. Voor veel gelovigen is dat prima, zo zijn ze toch al opgevoed en dat voorkomt keuzestress of ethische dilemma’s. Zij zijn dus maar al te graag bereid om zijn wil uit te voeren, want zij staan daarmee aan de goede kant. En het is voor hen cruciaal om aan de goede kant te staan,  zelfs als ze daarvoor foute dingen moeten doen, want het alternatief is voor hen ondenkbaar.

 

Dit principe waarbij alle moraal van bovenaf wordt gedicteerd, noemt men verticale moraliteit. En dit zorgt er in veel landen voor dat men het politieke landschap in plaats van in rechts en links, steeds meer verdeelt in goed en fout. Religies staan hierbij altijd te trappelen om deze kloof zo groot mogelijk te maken. In tijden van onrust en onzekerheid zoeken mensen namelijk naar makkelijke antwoorden en is de kans groter dat ze het geloof omarmen, en in een samenleving waarin iedereen toch al door het geloof is geïndoctrineerd om een autoritaire leider te volgen, is het voor een autocraat een stuk makkelijker om voet aan de grond te krijgen.

 

Lees ook: Donald Trump en The Overton Window, Vox populi en populisme, Democratie en schuttingtermen, De tirannie van de geloofsovertuiging, De mens wordt steeds dommer, Kies nu voor Jezus, want straks is het te laat, nog maar een paar plaatsen beschikbaar!, To Train Up A Child, Non overlapping magisteria en De vervolging van de atheïsten.

De porseleinzwam en antischimmelstoffen (Oudemansiella mucida)

Sunday, 12 October 2025

porceleinzwam (Oudemansiella mucida) 10-2020 3717Deze mooie paddenstoel groeit op redelijke hoogte op beuken, meestal in groepjes. Vaak is het de enige paddenstoelensoort die op die beuk leeft.

 

porceleinzwam (Oudemansiella mucida) 10-2020 3720porceleinzwam (Oudemansiella mucida) 10-2025 2147Dat komt omdat deze zwam een sterk antischimmelmiddel uitscheidt, dat zijn concurrenten niet alleen zal afschrikken maar als zij zich op dezelfde stam vestigen, zelfs kan doden. Deze stoffen (strobilurines) werden lange tijd uit paddenstoelen zoals de porseleinzwam en de bittere dennenkegelzwam gewonnen en in de landbouw gebruikt om hun gewassen tegen zakjeszwammen te beschermen.

 

De zwam begint als een mooi porseleinwit gesteeld bolletje dat is bedekt onder een glanzende laag slijm. Als de doorschijnende hoed zich opent, toont deze zijn dikke wijduitstaande lamellen. Ze worden zo’n 2 tot 10 cm groot en leven parasitair op beuken. Nadat de beuk is overleden kunnen ze nog een tijdje overleven als saprofyt, dat is de reden dat je ze soms ook nog wel eens op afgevallen takken of omgevallen stronken kunt vinden.

 

Lees ook: Dennenzwavelkop (Hypholoma capnoides), De witte kluifzwam (Helvella crispa), Grote parasolzwam (Macrolepiota procera), Grote Stinkzwam (Phallus impudicus) en Onbeleefde lul.

 

Klik hier voor meer foto’s van paddenstoelen en hier voor meer berichten.

Kleine vliegende herten in De Brand (Dorcus parallelipipedus)

Sunday, 12 October 2025

klein vliegend hert (dorcus parallelipipedus) 10-2025 2188Hoewel het kleine vliegende hert iets minder zeldzaam en bedreigd is dan zijn veel beroemdere grote broer, is hij zeker niet algemeen en kom je hem overwegend tegen in Zuid-Limburg, rond Nijmegen, op de Veluwe en in Twente. Toch kwam ik gisteren enkele exemplaren tegen in natuurgebied De Brand.

 

Onder een stronk rottend beukenhout vond ik één dood mannetje in een holletje en eentje die zich een weg baande door het natte zand naast de stronk. Verderop tegen een dode boom, zat nog een levend mannetje. Alle drie dus binnen een tiental meters van elkaar op een open gebied waar wel wat eiken stonden maar vooral veel rottende beuken lagen.

 

klein vliegend hert (dorcus parallelipipedus) 10-2025 2169klein vliegend hert (dorcus parallelipipedus) 10-2025 2162Vliegende herten ontwikkelen zich bij voorkeur op dood eikenhout, aangezien dit relatief langzaam wegrot. Toch kunnen ze zich ook op ander loofhout ontwikkelen en het lijkt er op dat er in De Brand nu een kleine populatie op beuken leeft.

 

Lees ook: Klein vliegend hert (Dorcus parallelipipedus), Parende vliegende herten (Lucanus cervus), Vechtende vliegende herten (Lucanus cervus) en Het vliegend hert (Lucanus cervus).

Orang-oetan paartje in ZooParc de Beauval (pongo pygmaeus)

Sunday, 12 October 2025

orang-oetan (pongo pygmaeus) 8-2025 2021Deze twee orang-oetans zijn een stelletje en hebben een jong. Ze zijn in het mensapenverblijf van ZooParc de Beauval gefotografeerd. Het jong klom overal op en zocht actief de interactie met de bezoekers, het wijfje hing gelaten in de touwen en hield hem goed in de gaten. Het mannetje lag op zijn rug in de schaduw in een hoekje, zover mogelijk van het glas dat hem van de bezoekers scheidde. Maar ook hij hield een oogje in het zeil.

 

orang-oetan (pongo pygmaeus) 8-2025 2015Lees ook: Moeder en kind (Pan troglodytes), Bonobofamilie (Pan paniscus), Flossende orang-outan (Pongo pygmaeus) en Piku de orang-oetan.

 

Klik hier voor meer portretten van mensapen.

Kleurpatronen in blikken mengverf (5)

Sunday, 5 October 2025

serie verfblik 8verfblik 4-2025 111403verfblik 9-2025 132744verfblik 10-2025 141557verfblik 3-2025 104732verfblik 10-2025 141332verfblik 4-2025 111845

Lees ook: Kleurpatronen in blikken mengverf (1), (2), (3) en (4).

 

Klik hier voor meer foto's van blikken mengverf.

In gedachten verzonken chimpansee (Pan troglodytes)

Sunday, 28 September 2025

chimpansee (pan troglodytes) 8-2025 1999Iedereen laat zijn gedachten wel eens dwalen. Je kijkt, maar ziet niets, alles is naar binnen gericht.  Terwijl je geest met je wegloopt ben je minder bewust van je omgeving, tot je iemands blik kruist en deze je ineens weer op aarde brengt. Dagdromen is normaal en gezond, je hersens vallen terug op hun Default Mode Network, dat normaal gesproken actief is gedurende rust en je geest neemt je mee langs gedachten en herinneringen.

 

Dit is niet alleen aan mensen voorbehouden, ook primaten zoals chimpansees laten hun gedachten dwalen. Chimpansees zijn net als mensen in staat tot metacognitie, het vermogen om je eigen kennis en gedachten te analyseren. Hoewel dagdromen een menselijk begrip is, kun je er gerust vanuit gaan dat hun zelfbewustzijn en vermogen tot zelfreflectie en introspectie chimpansees in staat stelt tot eenzelfde soort zielenroerselen.

 

chimpansee (pan troglodytes) 8-2025 1995chimpansee (pan troglodytes) 8-2025 1997Dit mannetje is gefotografeerd in ZooParc de Beauval. Terwijl er op een drukke dag hordes bezoekers langs hem liepen, zat hij in zichzelf gesloten op zijn rots.

 

Lees ook: Moeder en kind (Pan troglodytes), Bonobofamilie (Pan paniscus), Chimpansee Gert-Jan van de Beekse Bergen en Aapjes kijken.

 

Klik hier voor meer portretten van mensapen.

Parende Graskrabspinnen (Xysticus erraticus)

Sunday, 28 September 2025

paring graskrabspin (xysticus erraticus) 5-2023 8167Het paargedrag van Xysticus cristatus, de Gewone krabspin, is goed gedocumenteerd, maar volgens mij wijkt dat van de Graskrabspin daar niet veel vanaf. Op deze foto zie je namelijk het grotere vrouwtje van de Graskrabspin, met daar bovenop het kleinere mannetje. Als je goed kijkt zie je dat hij haar poten met wat dunne draden bij elkaar heeft gebonden en dat hij voor haar een cadeautje heeft achtergelaten. Terwijl hij over haar heen klautert, probeert hij zich zo te manoeuvreren dat hij zijn tasters bij haar kan inbrengen en haar kan bevruchten, bij voorkeur voordat zij uit haar betovering wordt verbroken en hem als een potentiële prooi ziet. Deze bondage met zijde heeft eerder een hypnotisch dan een praktisch nut, want zij is sterk genoeg om hieruit te ontsnappen, toch leidt het haar voldoende af om het mannetje de tijd te geven haar te bevruchten en daarna te ontsnappen.

 

Het is bekend dat meerdere mannetjesspinnen hun partner een klein cadeautje aanbieden voor ze aan de paring beginnen. Meestal is dat een in zijde gebonden insect, maar soms maken ze er zich er wat makkelijker vanaf, zals deze Romeo, die niet veel verder kwam dan een propje verdroogd blad. Maar blijkbaar werkte het wel, want hij heeft het er toch maar mooi levend vanaf gebracht.

 

Lees ook: Graskrabspin (Xysticus erraticus), Parende strekspinnen (Tetragnatha extensa), Parende spinnen, Gewone kameleonspin (Misumena vatia), Groene krabspin (Diaea dorsata), Krabspinnen en Zwartrugrenspin (Philodromus dispar).

De woestijnbuizerd en vogelshows (Parabuteo unicinctis)

Monday, 22 September 2025

woestijnbuizerd (Parabuteo unicinctus) 8-2022 5141Woestijnbuizerds jagen in groepen en werken daarbij nauw samen, ze zijn sociaal en intelligent, wat gelijk ook de drie redenen zijn waarom je ze zo vaak bij vogelshows tegenkomt. Als een woestijnbuizerd bij een valkenier opgroeit, gaat hij daar een sterke band mee aan omdat ze deze als een partner gaan zien. Ze leren snel en hebben een betrouwbaar zachtaardig karakter, allemaal eigenschappen die voor een valkenier waardevol zijn en woestijnbuizerds uitermate geschikt maken voor vogelshows.

 

woestijnbuizerd (Parabuteo unicinctus) 8-2022 5149Deze buizerds jagen in groepsverband van 2 tot 7 dieren, waarbij een ouder ervaren vrouwtje vaak de jacht leidt. Ze speuren vanaf een lage uitkijkpost naar een prooi en achtervolgen deze over lange afstand. Ze jagen op hagedissen, vogels en zoogdieren en kunnen, omdat ze in groepsverband werken, ook grotere prooien zoals reigers hazen of kalkoenen aan. Buiten het jagen helpen ze elkaar ook bij de bouw van een nest. Voor zover bekend zijn zij de enige roofvogels die dit doen. De vrouwtjes zijn ongeveer 10% groter dan de mannetjes en hebben een spanwijdte tot 120cm.

 

Deze woestijnbuizerd is tijdens een vogelshow bij de Beekse Bergen gefotografeerd.

 

Lees ook: Homer, de Amerikaanse zeearend, Cirkelende buizerds in de avondthermiek, Luie buizerds (Buteo buteo), Grijze arendbuizerd (Geranoaetus melanoleucus) en Bommen los.

Gerestaureerde bijl no. 3

Monday, 22 September 2025

GRB-3 serif 9-2025 2109Dit venijnige bijltje is gemaakt van een oud bijlblad van 600 gram. Dit blad is met handvijlen opnieuw in vorm gevijld en aan een nieuwe veel kortere steel bevestigd. Oorspronkelijk liep de snede aan de bovenkant nog wat verder omhoog en had hij niet de gekromde holte aan de onderkant van het blad. Het bijlblad is nu een flink stuk slanker en de hoek van de snede is kleiner, waardoor deze bijl nu meer een houtsnij- of beitelbijl is geworden.

 

GRB-3 serif 9-2025 2111GRB-3 serif 9-2025 2115GRB-3 serif 9-2025 2117GRB-3 serif 9-2025 2120Omdat het blad met een grove handvijl in vorm is gebracht heeft het over het hele oppervlak diepe vijlkrassen lopen, ik heb ervoor gekozen om deze niet weg te schuren, het geeft het staal een mooie tekening die ik goed bij het bijltje vind passen.

 

GRB-3 serif 9-2025 2118GRB-3 serif 9-2025 2121GRB-3 serif 9-2025 2126GRB-3 serif 9-2025 2128Het handvat is van essenhout, dat met twee beukenhouten wiggen in de kop is vastgezet en met meerdere dunne lagen Deense olie is afgewerkt. Omdat ik het bijltje hoog bij het blad wil kunnen vasthouden om ermee te kunnen snijden, maar ook lager op de steel als ik er mee wil kappen, heeft het handvat een duidelijke nek onder het blad en forse kromming aan de onderkant. De nek geeft mijn vingers iets om tegenaan te kruipen, terwijl de bolling aan de onderkant goed in de holte van mijn hand past. De kopvormige schreef aan de onderkant geeft me zelfs de mogelijkheid om de steel nog wat lager beet te pakken, deze past namelijk zo in de muis van mijn hand dat mijn ringvinger en pink daar aan de onderkant tegenaan drukken. Op die manier kan ik net iets meer momentum bij het kappen genereren, terwijl ik wel genoeg grip op de steel hou. Het blad is scherp genoeg om snijwerk mee te verrichten, maar toch stevig genoeg om wat klein kapwerk mee te doen. Ik zou er geen volwassen eik mee willen vellen, maar een flinke tak is geen enkel probleem.

 

Omdat de contouren van deze bijl op die van een statige schreefletter lijken, heb ik hem serif genoemd. Een serif is een schreef, de decoratieve versiering aan het uiteinde van schreefletters.

 

De hele bijl is 23 cm hoog, weegt 569 gram en het bijlblad is 15 cm lang met een 9 cm hoge snede.

 

Klik hier voor meer foto’s van de gerestaureerde bijl no. 3 (Serif) en hier voor meer foto’s van andere gerestaureerde bijlen en zelfgemaakte messen.

 

Lees ook: Gerestaureerde bijl no. 1 en Gerestaureerde bijl no. 2.