Weblog

Sinterklaasletters

Wednesday, 5 December 2012

chocolade letterWe geven al sinds de tweede helft van de negentiende eeuw chocoladeletters bij de Sinterklaasviering. Voordien maakte men wel snoepgoed van chocolade maar nog geen letters. De gewoonte om letters cadeau te geven stamt al uit de zestiende eeuw, toen waren ze echter nog van koek. Meestal werden chocolade letters door de suiker- en koekbakkers gemaakt. Pas rond de eeuwwisseling begon de fabrieksmatige productie en kon men ze vrijwel overal kopen. De chocolade werd in metalen gietvormen gegoten die meestal uit de Vormenfabriek in Tilburg kwamen.

 

egyptienneDe vorm van de chocoladeletters werd afgeleid van het font Egyptienne, een schreefletter die aan het einde van de negentiende eeuw erg populair was en zich uitstekend bleek te lenen voor het machinaal vervaardigen van stevige snoepgoedletters. Sinds men de dikte van de letters enigszins heeft aangepast krijgen Ina en Jessica evenveel chocolade als Willem en Maarten.

Ovula Ovum

Tuesday, 4 December 2012

ovula ovum 11-2012 1638Deze maagdelijk witte eier-kauries komen in het Indo-Pacifische gebied voor op een diepte van 2 tot 20 meter. Ze worden gemiddeld tussen de 6,5 en 7,5 cm groot en leven voornamelijk op algen en zacht koraal. Het schelp-oppervlak lijkt volmaakt glad, maar bij sommige oudere exemplaren vind je hele fijne spiraalribbeltjes. De mantel van deze slak is pikzwart en de ventrale flappen daarvan komen bij de rug van het huis samen en omhullen dus meestal de gehele schelp. Bij jonge exemplaren heeft deze mantel een groot aantal geelwitte uitstulpingen (sensor papillen) waardoor ze sterk op giftige Nudibranchia van het Phyllidae geslacht lijken. De mantels van oudere exemplaren dragen een patroon van kleine witte stippen. Bij verstoring “scheurt” deze mantel over de rugzijde van de schelp open waardoor het ei-witte slakkenhuis bloot komt te liggen en de slak zich er helemaal in terug kan trekken.

ovula ovum 11-2012

Rear Window (1954)

Monday, 3 December 2012

rear windowDeze beroemde film heb ik onlangs pas voor het eerst gekeken. Hij was me iets te beroemd. De vele reacties op deze film waren zo lovend dat hij er in mijn gedachten alleen maar slechter van werd. Ik had het helemaal mis. Rear Window is weliswaar een soepele film, zonder haakjes waar criticasters aan kunnen blijven hangen, maar hij is zeker niet gemakkelijk, het is geen koek en ei. Het is Hitchcock gelukt om een film te maken die zowel ik als mijn ouders kunnen waarderen, en dat is geen kleine prestatie.

 

Een actiefotograaf zit met een gebroken been achter zijn raam gekluisterd. Uit pure verveling richt hij zijn scherpe blik op zijn buren. Deze bieden hem zoveel afleiding dat hij zijn eigen inertie met hun capriolen compenseert. Tot hij het idee opvat dat één van zijn overburen een moord heeft gepleegd.

 

James Stewart speelt op knappe wijze L.B. Jeffries, de fotograaf die meer interesse kan opbrengen voor zijn buren dan voor zijn elegante vriendin Lisa (Grace Kelly). Omdat hij zelf geen stap kan zetten roept hij de hulp in van zijn vriendin, zijn verpleegster, en een politievriend. Zij voeren de acties uit waar hij niet toe in staat is. De set die je vanuit het raam ziet is prachtig. De verschillende buren zoals Miss Torso en Miss Lonelyhearts zorgen niet alleen voor voldoende afleiding, maar verlenen de film ook extra verhaallijnen en diepgang.

 

In principe gaat elke film over voyeurisme en kijk je als kijker altijd zonder gezien te worden. Hitchcock voert dit gegeven echter nog wat verder door. Als kijker zie je alleen wat Jeffries ziet. De camera beweegt zich niet buiten zijn kamer. Als de frêle Lisa zich in het appartement van Lars, de potentiële moordenaar bevindt, kunnen we haar door het raam heen zien, tot zij zich uit beeld beweegt. Dit maakt de machteloosheid en frustratie van Jeffries extra goed voelbaar. Omdat je als kijker gewend bent ongezien te kunnen kijken is het altijd extra raar als een acteur rechtstreeks in de lens kijkt, op dat moment voel je je betrapt. Op een bepaald moment kijk je door Jeffries verrekijker mee, tot Lars opkijkt en je rechtstreeks aankijkt. Als Lars niet veel later ook nog eens het nu zo bekende appartement van Jeffries betreedt voelt dat bijna als een persoonlijke aanranding. Kijken zou passief moeten zijn, zonder consequenties en gevolgen. Maar in dit geval voelt het alsof de moordenaar je huiskamer binnen komt.

 

De film is een pareltje, niet omdat Hitchcock alle registers opentrekt, maar juist omdat hij zichzelf beperkt. Het verhaal is sterk, de acteurs zijn fantastisch en de cinematografie is tegelijkertijd intiem en confronterend. De spaarzame muziek is niet alleen ondersteunend maar ook nog eens een onderdeel van het verhaal. Eén van de buren is muzikant en zelf zijn spel op de piano krijgt zijn eigen plaats binnen het kleine universum dat Rear Window is.

The Soda Pop Board of America

Sunday, 2 December 2012

soda pop boardOp internet kom je heel wat bizarre oude advertenties tegen. Zoals deze van de Soda Pop Board of America. De tekst onder deze advertentie luidt: “For a better start in life start cola earlier! How soon is too soon? Not soon enough. Laboratory tests over the last few years have proven that babies who start drinking soda during that early formative period have a much higher chance of gaining acceptance and “fitting in” during those awkward pre-teen and teen years. So, do yourself a favor. Do your child a favor. Start them on a strict regimen of sodas and other sugary carbonated beverages right now, for a lifetime of guaranteed happiness”.

 

Want, zal men denken, geen klant is te jong en jong geleerd is oud gedaan. Een prachtige manier om over de gezondheid van de klanten heen de omzet te verhogen. Nu is het in de reclame wereld niet ongewoon om op de angsten en sentimenten van de klanten in te spelen. Jarenlang werd een feestje pas gezellig als je een sigaret op stak en tegenwoordig hoor je er niet bij als je niet meedrinkt. Als je daarnaast ook nog eens de verkeerde gymschoenen aan hebt kun je het natuurlijk al helemaal vergeten. Alcohol en kleding worden nog steeds aangeprezen als het middel tot sociale acceptatie.

 

nothing does ik like 7-upBovenstaande “oude” reclame kom je op honderden sites tegen. En iedereen is het er over eens, het is schandalig, de gerechtvaardigde verontwaardiging druipt van de blogs. Nu wil ik niet zeggen dat dergelijke reclames niet gemaakt werden, maar deze van The Soda Pop Board is hoogstwaarschijnlijk nep. Hij werd als grap in 2002 door R. J. White gemaakt, tenminste als zijn claim klopt. Tegenwoordig wordt de massacultuur al lang niet meer alleen door grote maatschappijen bepaald. Via internet, twitter en face-book kunnen in korte tijd enorme groepen mensen worden bereikt. Het ene woord neemt het andere mee, iedereen is tenslotte op zoek naar een steen om tegen te schoppen en voor je het weet heb je een rel. De drang tot verontwaardiging is helaas vaak groter dan de neiging om feiten te controleren of voor zichzelf na te denken.

 

Kijk nu eens goed naar de advertentie van 7-up uit 1955. Nep of echt?

De Wielewaal

Sunday, 2 December 2012

De WielewaalKom mee naar buiten al-le-maal, dan zoeken wij de Wie-le-waal. En horen wij die muzikant, dan is het zomer in het land. Dudel-joh klinkt zijn lied, dudel-joh klinkt zijn lied, dudel-joh en anders niet’.

 

Als jongetje was ik al erg geïnteresseerd in de natuur. Ik tekende paddenstoelen na, ging naar de polder om de vossen te bekijken, telde de ransuilen in het park en lette altijd goed op welke vogels ik hoorde.

 

Mijn lagere school heette De Wielewaal, naar een mooie gouden vogel met rode snavel en blauwe poten. Van mijn moeder had ik ooit het boekje “Zien is Kennen” gekregen. Dit oude vogelboekje uit 1937 was van haar vader geweest en ze had het aan mij door gegeven zodat ik kon achterhalen welke vogels ik allemaal al had gezien. Met een potlood zette ik dan een kruisje achter de naam van de vogel. Zo was dit kleine boekje voor mij niet alleen een determinatiegids maar ook een schatkist, gevuld met alle vogels die ik ‘kende’. Omdat volgens deze gids de Wielewaal in Nederland voorkwam keek ik altijd goed om me heen of ik er misschien niet eentje zag. Ze zouden mijn school tenslotte toch niet voor niets naar deze vogel hebben vernoemd? Als ik dus van huis af naar het lage schoolgebouwtje liep, nam ik altijd een route die me tussen de bosjes naast de huizen en onder de flatgebouwen door voerde. Daar had ik namelijk de meeste kans om deze illustere vogel te zien. Later kwam ik er achter dat er een reden was waarom ik van de Sperwerlaan via de Aalscholverlaan naar De Wielewaal liep. Alle straten en gebouwen in onze wijk hadden vogelnamen. Iets waar ik nooit bij had stilgestaan. Mijn lagere school had bij wijze van spreken net zo goed De Olifant kunnen heten. Door de jaren heen heb ik toch heel wat vogels in mijn boekje kunnen aankruisen maar de Wielewaal ben ik nog nooit tegen gekomen.

 

Veel vogelnamen zoals de Koekkoek, de Tjiftjaf, de Oehoe, de Grutto en de Kwak zijn onomatopeeën, deze dieren ontlenen hun naam aan het geluid dat ze maken. De naam Wielewaal is echter geen onomatopee, het woord komt al voor in een tekst uit 1287. De oudste vorm is ‘wedewale’. Wede betekende ‘bos’, en wale wordt in verband gebracht met het Oudnederlandse galan ‘zingen’. De verwisseling van ‘g’ en ‘w’ komt wel vaker voor. Een Wielewaal is dus eigenlijk een boszanger.

Samen ziek thuis

Thursday, 22 November 2012

Mijn zoontje zit in zijn pyjama op het kleed. Overal om hem heen ligt Lego. Met langzame bewegingen zoekt hij geconcentreerd tussen de losse blokjes, zijn mond staat half open en af en toe haalt hij zijn neus op. Ik zit op de stoel, met een hete mok koffie in mijn handen. Telkens als ik een slok neem beslaan mijn ogen en moet ik knipperen. Zo lang ik me niet teveel beweeg blijft alles staan. Voorzichtig neem ik de omgeving in me op. De boom aan de straat voor het huis werpt een schaduw op de halfgesloten luxaflex, telkens als er iemand voorbij loopt wordt de kamer even wat donkerder. De lucht in mijn neus draait en kriebelt en lijkt er door mijn oren weer uit te willen. Ik haal mijn neus op en probeer te slikken. Achter mijn zoontje vanuit de tuin hoor ik een paar duiven en achter mijn rug rijdt een vrachtwagen door de straat. Heel even lijkt het alsof het licht uitgaat. Mijn zoontje kijkt op en speelt meteen daarna weer door. Naast hem ligt een stapel verfrommelde papieren zakdoekjes en regelmatig knippert hij met zijn ogen. Voorzichtig stap ik uit de stoel en maak een plekje naast hem vrij. Samen zoeken we verder naar een ontbrekend stukje Lego. Terwijl de blokjes zachtjes op het tapijt rammelen halen we allebei op precies hetzelfde moment onze neus op. Mijn zoontje kijkt me aan en ik wordt getrakteerd op een glimlach.

The Thief of Always

Wednesday, 21 November 2012

the thief of always‘The great grey beast February had eaten Harvey Swick alive. Here he was, buried in the belly of that smothering month, wondering if he would ever find his way out through the cold coils that lay between here and Easter’.

 

Deze openingszinnen van ‘The Thief of Always”, behoren tot enkele van de allerbeste van alle kinderboeken. Harvey is een gewone jongen van tien, die zich buitengewoon verveelt. Tot Rictus voor zijn raam verschijnt en hem meeneemt naar Mr. Hoods Holiday House. Hier krijgt hij alles wat zijn hartje begeert. Elke dag wordt gevuld met het beste van een jaar, maar er is een prijs. Harvey daarentegen, is niet van plan deze te betalen.

 

barkerDit is een echt kinderboek, geschreven voor een tienjarige maar met een diepte die menig volwassene zou verbazen. De teksten zijn kort en simpel maar tussen de regels ligt een rijkdom aan beelden en emoties. Barker zorgt voor genoeg scherpe randjes om te voorkomen dat deze moderne Peter Pan pedant of zoetsappig wordt. Het is een boekje van amper meer dan 200 pagina’s dat je in één ruk kunt lezen. Gevuld met inventiviteit en avontuur en door hemzelf geïllustreerd met lekker venijnige tekeningen.

Blood Meridian

Wednesday, 21 November 2012

blood meridianDe volledige titel van dit boek van Cormack McCarthy uit 1985 is 'Blood Meridian or the Evening Redness in the West'. Het volgt een jongen, ‘the kid’ tijdens zijn reizen tussen de Amerikaans-Mexicaanse grenslanden. Het vertelt hoe hij bij een groep scalpenjagers terecht komt en over zijn relatie met oorlog, geweld en ‘the judge’. Het boek is erg rijk en bijna niet samen te vatten. McCarthy zijn manier van beschrijven is tegelijkertijd buitengewoon mooi en angstaanjagend gruwelijk. Geweld is het enige dat alle gebeurtenissen met elkaar verbindt en het is zo grafisch dat menigeen het boek zal wegleggen. Ook de bijna eindeloze beschrijvingen van leegte en verlatenheid vragen vroeger of later zijn tol van de lezer. Als je daarbij optelt dat McCarthy geen leestekens gebruikt en het gesproken Spaans in het boek niet wordt vertaald, zou je je kunnen afvragen waarom Blood Meridian tot de honderd beste Engelstalige boeken van de moderne tijd wordt gerekend.

 

McCarthy heeft nooit enige toelichting op dit boek gegeven, hij laat de interpretatie volledig bij zijn lezers. De tekst is zo rijk en indringend dat sommige passages bijna Bijbelse proporties aannemen. Zijn taalgebruik is precies en helder, zin na zin ramt hij de emoties en gebeurtenissen in je hoofd tot je bijna letterlijk murw wordt van al het geweld. Er is schoonheid in het boek te vinden maar dan wel van een hele ruwe en gevaarlijke soort. McCarthy gunt de lezer geen rust, en geen genade, het verhaal biedt geen soelaas, het trekt alleen maar wonden.

 

Het boek is, verschrikkelijk genoeg, op de werkelijkheid gebaseerd en McCarthy heeft zich zo goed in de tijd en plaats ingeleefd dat je het gevoel krijgt dat hij er bij geweest moet zijn. De karakters zijn halfgoden en apostelen, losgeslagen van de wereld en met hun eigen regels en ethiek. De boeiendste is ongetwijfeld ‘the jugde’. God of duivel, hij is begiftigd met een enorme kracht en intelligentie en veel van zijn litanieën zullen de lezers nog lang aan het denken zetten.

 

Je kunt het boek haten of liefhebben, McCarthy zijn welbespraaktheid waarderen of verafschuwen, maar hoe je het boek ook leest, het is een geweldige krachttoer. Blood Meridian is typisch zo’n boek dat je nadat je het hebt gelezen nooit meer los zal laten. De beelden die het oproept zijn minstens zo levendig als die van een Goya, Bosch of Melville.

 

Lees ook: The Sunset Limited.

Black Narcissus (1947)

Wednesday, 21 November 2012

black narcissus 1947In deze mooie Technicolor film uit 1947 speelt Deborah Kerr de rol van hoofdnon, zuster Clodagh, tien jaar voor haar rol als non in ‘Heaven Knows Mr. Allison’. Het lukt haar om een heel scala aan complexe emoties over te brengen met niet meer dan een oogopslag en de stand van haar kin.

 

Een handvol nonnen opent een klooster in een verlaten paleis op het dak van de wereld. Ondanks alle goede bedoelingen raken ze in conflict met zichzelf en de bevolking. De hoogte, constante wind en vreemde omgeving zorgen ervoor dat elk van hen op zichzelf wordt teruggeworpen. Hun enige liaison met de bevolking, de blanke Mr. Dean, loopt de halve tijd in korte broek en zonder shirt door het oude paleis. De transformatie van de onstabiele zuster Ruth van maagdelijke witte non tot vurige vrouw leidt uiteindelijk tot een tragedie en enkele buitengewoon intense scenes. De hele film werd in de studio opgenomen, toch doen de geschilderde achtergronden en de gipsen muren niets af aan de film. De cinematografie en de kleuren zijn zo effectief dat het verhaal volledig binnen een eigen wereld plaatsvindt. Het script is strak en elke acteur heeft zijn eigen en unieke plaats in de opbouw van het verhaal.

 

De muziek is buitengewoon effectief maar niet opdringerig. De mooie eind scene werd zelfs opgenomen na het schrijven van de muziek en niet zoals meestal andersom. Hier was het de muziek die de camera en de acteurs dirigeerde. Black Narcissus is een fantastische film in alle betekenissen van dat woord. De film won terecht een Oscar voor de art-directie én de cinematografie.

Architectonica perspectiva

Tuesday, 20 November 2012

architectonica perspectiva 11-2012