Net zoals bij zoveel andere belangrijke wetenschappelijke collecties is die van het natuurmuseum in Bazel ooit begonnen als een privécollectie in een rariteitenkabinet. De oudste voorwerpen, zoals fossiele haaientanden, blaas- en nierstenen komen uit het kabinet van de Bazelse arts Felix Platter (1536-1614) en het Amerbach-kabinet van hoogleraar in de rechten Basilius Amerbach (1533-1591).

In 1818 vroegen Christian Bernoulli en Peter Merian aan de universiteit en het stadsbestuur om deze kabinetten en de mineralogische en natuurhistorische collecties samen te mogen voegen en in 1821 (nu ruim twee eeuwen geleden) werd het natuurwetenschappelijke museum van de Universiteit Basel in de Falkensteinerhof aan de Münsterplatz geopend. Toen in 1831 de steeds maar groeiende collectie en de daarbij behorende bibliotheek te groot werden, verhuisde men naar de Reinacherhof. In 1843 bepaalde men dat schenkingen en legaten aan de universiteit niet meer mochten worden doorverkocht en dus in Bazel moesten blijven. Aangezien dit de collecties alleen nog maar liet groeien, moest men alweer op zoek naar een grotere locatie en verhuisde men op 26 november 1849 naar het Augustijnenklooster aan de Augustinergasse. De collectie bleef zich echter uitbreiden en in 1879 verhuisde het natuurmuseum opnieuw, nu naar het speciaal hiervoor gebouwde Bernoullianum. De collectiegroei kreeg steeds meer vaart en het natuurmuseum moest zich daaraan aanpassen, in 1914 en 1917 voegde men dus meerdere zalen en depots aan de gebouwen toe. In 1932 onderging het museum een rigoureuze renovatie en tussen 1968 en 1972 werd het opnieuw vergroot en werden er wederom extra zalen en zelfs kelders aan het museum toegevoegd. Momenteel heeft dit grote museum ruim 11 miljoen diverse objecten in het beheer en kijken ze alweer uit naar een volgende locatie. In 2028 verhuizen ze naar een nieuw pand in de wijk St. Johann, de bouw daarvan is al begonnen.

Als deze lange geschiedenis van groei en verplaatsing iets toont, is het wel dat een dergelijke collectie zich gedraagt als een levend organisme. Mits onderhouden zal deze groeien, zich voortplanten en op zoek gaan naar betere “leefomstandigheden”. Sommige objecten worden verkocht of geruild, uit deze interactie met andere collecties kunnen weer nieuwe collecties ontstaan, terwijl nieuwe aanwinsten de eigen collectie levendig en divers houden. Op een gegeven moment voelen steeds meer mensen en instanties zich geroepen om zo’n collectie in stand te houden en verder te laten groeien, waardoor men oude objecten conserveert, nieuwe objecten toevoegt en betere leefruimtes zoekt of zelfs creëert. Totdat de collectie een entiteit wordt en daarmee ook een identiteit krijgt. Naarmate zo’n collectie groeit, ontwikkeld ze haar eigen zwaartekracht en zal ze steeds meer objecten aantrekken.

Zo kan een simpel schelpje of schedeltje dat iemand heeft gevonden en doet verwonderen, uitgroeien tot een collectie van wereldformaat, welke door de eeuwen heen door veel mensen met veel liefde in leven wordt gehouden.

Volgens typisch Zwitsers gebruik is het museum netjes en schoon. De vitrines zijn zeer precies ingericht en de gepresenteerde objecten zijn allemaal in goede staat. Hier vind je geen kapotte vitrinekasten met mislukte taxidermie, stoffige skeletten of gebarsten wekpotten, alles is verzorgd. Toch is het geen steriel museum, het heeft zijn eigen sfeer en er is genoeg te zien en te beleven, het kan je af en toe zelfs verrassen. Zo had ik die opgezette giraffe in het trapportaal niet zien aankomen en vond ik de verstilde vitrine met de Megantereon erg indrukwekkend.

Klik hier voor meer foto’s van het Naturhistorisches Museum in Basel en hier voor meer foto's van anatomische, natuurhistorische en zoölogische musea.

Lees ook: Museo di Zoologica en Museo di Anatomia Comparata in Bologna, Muséum d’Histoire naturelle in Rouen, Museo di Storia Naturale Giacomo Doria, Natuurhistorische musea en oude collecties en Galerie de paléontologie et d'anatomie comparée.