Tussen de stenen en lage begroeiing van de Hardangervidda kun je, als je geluk hebt, een alpensneeuwhoen zien scharrelen. Ze zijn ongelofelijk goed gecamoufleerd en je ziet ze alleen als ze bewegen of op een verhoging de omgeving in de gaten houden. De vrouwtjes wisselen drie keer per jaar van verenkleed, de mannetjes zelfs vier keer. Hierdoor zijn ze tijdens elk jaargetij optimaal gecamoufleerd. In de winter zijn ze sneeuwwit, in het voorjaar komen daar op hun rug en flanken grijze en bruine veren tussendoor, in de zomer zijn ze bleek geel grijs met een witte buik en in het najaar kleuren ze weer witter. Zowel de mannetjes als de vrouwtjes hebben een smalle rode streep boven hun ogen, dit is een dunne strook naakte huid, die bij de mannetjes wat prominenter is. Tijdens de balts wordt deze bij de mannetjes breder en vult zich dan met bloed tot een rode kam boven elk oog.

In de Hardangervidda komt ook de moerassneeuwhoen (Lagopus lagopus lagopus) voor. Beide soorten lijken sterk op elkaar. De alpensneeuwhoen houdt vooral van hoge open kale vlaktes en vind je in de bergen boven de boomgrens en op de toendra. De moerassneeuwhoen kom je ook in  lager gelegen gebieden tegen heeft een iets egalere tekening. Verder is hij wat roder met een egalere overgang van de donkere veren naar de witte buik. Er is echter veel kleurvariatie  en op afstand is het nagenoeg onmogelijk om beide soorten uit elkaar te houden.

Volwassen alpensneeuwhoenderen eten bessen, knoppen en kiemplanten, de jonkies vooral insecten. Het zijn echte winterdieren en ze migreren niet, ze blijven het hele jaar op hun broedgebied en graven in de winter zelfs gangen onder de sneeuw om bij hun voedsel te komen.

Tijdens mijn wandelingen ben ik ze een paar keer tegengekomen. Ze hadden toen een groep jonkies bij zich waar ze trouw over waakten. Telkens als ik dichterbij kwam, manoeuvreerden ze zich tussen mij en hun kroost en zorgden ze ervoor dat de afstand niet te klein werd. Met een lage roep (kuuk) hielden ze hun jonkies bij de les en zorgden ze dat er niemand afdwaalde.  Eenmaal liep ik onvoorbereid om een rots en verraste ik een groep, dat was de enige keer dat ik ze heb zien vliegen. Ze schoten met veel kabaal de lucht in en streken na een korte vlucht alweer snel neer. In de vlucht vielen hun spierwitte vleugels goed op.

Hun Latijnse naam Lagopus danken ze aan het Griekse lagos (haas) en pous (voet), vanwege hun kenmerkende bevederde poten. Deze veren houden hun poten niet alleen warm, maar fungeren ook als sneeuwschoenen.

Lees ook: Hardangerjokulen en Hardangervidda.

Als je de mensen in Hamburg zou geloven zijn zij na Rotterdam de tweede grootste haven in Europa. Maar dat is chauvinisme, in goederenoverslag komt na Rotterdam eerst nog Antwerpen en dan pas Hamburg. Als je puur naar containeroverslag zou kijken, verdienen ze echter wel de tweede plaats. De haven bestaat al zo lang als Hamburg zelf en was vroeger één van de belangrijkste Hanzehavens. Je kunt er momenteel heel veel rondvaarten doen, maar de leukste zijn toch wel diegene die ’s nachts door de haven varen. Omdat havenwerk nooit stilstaat, zijn alle schepen en machines dan goed verlicht en na zonsondergang is dat een imposant gezicht.

In Helsingborg, in het leuke kleine Museum of Failures, staan allerlei producten die ooit op de markt zijn gebracht maar roemloos ten onder zijn gegaan. Naast Pringles zonder vet, waar je diarree van kreeg, een Barbiepop waar de borsten van konden groeien en een draagbare elpee-speler, welke je perfect horizontaal en stil moest houden als je niet wilde dat hij oversloeg, staat onder andere ook het bordspel, Trump the Game.

Dit bordspel leek sterk op monopoly maar is toch niet aangeslagen, ondanks de nooit geverifieerde claim van Trump dat de opbrengsten aan een goed doel zouden worden gedoneerd, is het tot twee maal toe een roemloze dood gestorven. De eerste keer toen het in 1989 uitkwam en men slechts 800.000 van de verwachte 2 miljoen exemplaren verkocht en de tweede keer in 2004, toen men probeerde om het mee te laten liften op het televisieprogramma The Apprentice, ook toen was het een gigantische flop.

Als ik het, met vette gouden letters bedrukte, bordspel en de 12 pagina dikke handleiding niet met eigen ogen had gezien, zou ik hebben gedacht dat iemand het als een grap had verzonnen. De laatste jaren heeft dit bordspel wel weer enige faam opgebouwd, zeker nu The Donald het tot president heeft geschopt. Momenteel is het zelfs enigszins een collectors item en hoewel mensen het nu, weliswaar als grap, wel willen hebben, is er waarschijnlijk niemand die het ooit zal spelen.

Lees ook: Donald Trump en The Overton Window, Love Trump’s Hate, Vox populi en populisme en Donald en Nacy: De gouden toiletpot.

De Hardangerjøkulen is een grote gletsjer in Noorwegen die zich ten noorden van het natuurgebied Hardangervidda bevindt. Wij verbleven een aantal dagen in Fagerheim Fjellstugu tussen Geilo en Eidfjord en konden vanuit het verblijf de gletsjer tussen de bergen zien liggen. We hebben geprobeerd om hem vanaf een parkeerplek iets westelijker aan de Haugestolvegen 7 te bereiken. We hadden de auto vroeg in de ochtend naast de weg gezet en zijn met de zon in de rug naar de gletsjer gaan wandelen. In de Hardangervidda groeien geen bomen, en het terrein is een combinatie van mos, rotsen en lage stugge begroeiing. Boven de open glooiende vlakte trekken de wolken over het landschap en wekken de diepe schaduwen de impressie dat het hele gebied zachtjes deint.

Er lag ongeveer 12 kilometer tussen ons vertrekpunt en de Austra Leirbottskaka, de zuidelijke blauwe gletsjertong van de Hardangerjøkulen. Er liep vanaf ons startpunt geen pad en we moesten over open terrein met tientallen beekjes en riviertjes en om vele bergmeren heen navigeren. We wisten de gletsjer tot op een paar kilometer te benaderen, tot we een brede stroom tegenkwamen waar we niet over konden. We hebben de rivier geruime tijd gevolgd in de hoop hem ergens over te kunnen steken, maar omdat we dezelfde dag nog terug moesten, hebben we dat op een gegeven moment maar opgegeven. We zijn toen, met de zon en enkele hoge rotspunten als navigatiebakens, teruggelopen. Pas tegen het einde van de middag waren we weer bij de auto.

Het was een prachtige tocht. In de snelle heldere stroompjes zwom forel en in de verte zagen we een jonge eland het dal tussen twee bergruggen oversteken. Om ons heen hoorden we regelmatig goudplevieren en af en toe zag je ze op een rots de omgeving in de gaten houden. Het had de dagen ervoor, voor het eerst sinds weken, weer eens geregend en het mos had zich volgezogen. In een bepaald stuk lagen overal grote stenen, elk in een eigen kleine kom, alsof ze uit de hemel waren gevallen en een krater hadden geslagen. Het regenwater had zich in die kommen verzameld en elke steen lag in zijn eigen kleine vijvertje. Het water was zo helder dat je onderin enkele grotere vijvers nog de droge gebarsten bodem zag liggen. Maar er waren ook moerasachtige stukken en kleine watervallen, steile hellingen en velden vol met veenpluis. Ik zal deze dag niet snel vergeten.

Lees ook: Hardangervidda.

In Noorwegen en andere bergachtige gebieden vind je vaak door mensen gemaakte stapeltjes met stenen. In Noorwegen noemt men ze varde, wij kennen ze als steenmannetjes of cairns. Als sinds de oudheid legt men stenen op elkaar om een pad of heuveltop te markeren, dat maakt het navigeren een stuk makkelijker. Veel wandelaars die langs zo’n pad liepen, navigeerden van stapel tot stapel en legden daar zelf ook weer stenen bij. Op die manier ontstonden er soms paden met zoveel cairns, dat je zelfs bij dikke mist niet verdwaalde.

Bij het  Ørteren-meer,  in het Noordelijke gedeelte van de Hardangervidda aan weg 7 tussen Gol en Eidfjord, bevindt zich een kleine parkeerplaats waar veel toeristen stoppen om wat foto’s van het landschap te maken. Tussen het parkeerplaatsje en het water ligt een lange smalle strook rotsen met duizenden cairns, je vindt ze tot in de waterlijn. Sommige zijn meters hoog, andere niet meer dan een paar op elkaar gelegde kiezels.

De meeste mensen zullen niet snel zomaar ergens een stapeltje stenen plaatsen. Maar als er eenmaal eentje staat, neemt de sociale acceptatie toe en zullen steeds meer mensen er aan mee gaan doen. In de psychologie noemt men dit sociale bewijskracht (Robert Cialdini), mensen nemen het makkelijkst beslissingen op basis van wat anderen doen. Als iedereen het doet, zal het namelijk wel goed zijn, als er één schaap over de dam is… Nergens is dit mechanisme zichtbaarder dan bij social media. Likes en reviews zijn de benchmark van sociale bewijskracht.

Dankzij social media weten tegenwoordig ook steeds meer mensen van deze locatie en toen ik er was, stopte er zelfs een touringcar. Het heeft iets bevredigends om zo’n cairn te maken, om iets zichtbaars in het landschap achter te laten en deze locatie stimuleert om te gaan stapelen. Hoe meer bezoekers er komen, des te meer cairns er worden gebouwd, wat natuurlijk weer meer bezoekers aantrekt.

Lees ook: Gratis griepprik, Het gevaar van een goed idee, Het Dunning-Kruger effect tijdens vergaderingen, Zelfoverschatting en Individualiteit.