Afgelopen oud en nieuw brachten wij bij mijn ouders door. Toen ik daar voor mezelf een pilsje inschonk, zag ik dat er op het glas een autootje was afgebeeld, een NSU prinz.

In 1962 won mijn vader de voetbalpoule, hij had toen net verkering met mijn moeder en ze besteedden, de toen grote prijs van 7000 gulden aan hun allereerste en enige autootje. Ze betaalden 5400 gulden voor een NSU prinz 4 en kregen daar als presentje een bierglas van de autodealer bij. Ik denk niet dat men dat nu nog zou doen, maar mijn vader heeft dit glas altijd bewaard, als herinnering aan de tijd dat hij samen met mijn moeder in dit kleine koekblik erop uit trok. In zijn fotoalbum van die tijd zitten nog veel foto’s van dit wagentje.

Mijn vader is altijd in auto’s geïnteresseerd gebleven en hij heeft nu zelfs een mooie verzameling van schaalmodellen op zijn studeerkamer staan. Daar staat de NSU helaas niet bij, want die is nooit als schaalmodel gemaakt, maar tussen al die iconische modelauto’s van Ferrari, Porsche, BMW, Audi en Jaguar, staat nog wel het embleem van zijn NSU prinz 4, deze had mijn vader van zijn auto gehaald, voor hij hem weg moest doen. Hij werd te duur om te onderhouden en mijn ouders hadden het geld nodig voor een kinderwagen, ik was onderweg. Mijn vader heeft daarna nooit meer een andere auto gehad.

Lees ook: De geur van mijn vader, Vissers en overgrootvaders en Dood en de afwas.

Wevervogels zoals de zwartkopwever, maken opvallend fraaie nesten die niet slechts uit een paar bij elkaar geraapte takjes bestaan, maar op een kunstige manier in elkaar zijn geweven.

Het mannetje begint met één lange grasspriet die hij om een tak heen knoopt. Deze eerste knoop is het fundament voor het hele nest en wordt met uiterste zorg gelegd. Hieromheen weeft hij een ring, waar hij als een trapeze-artiest in balanceert. Tijdens dit proces controleert hij regelmatig de diameter van deze ring omdat die de uiteindelijke doorgang naar de broedkamer vormt. Deze opening moet net groot genoeg zijn voor de vogel maar niet zo groot dat roofdieren daar ook makkelijk doorheen kunnen. Wevervogels gebruiken hun bek en poten om het gras aan elkaar te knopen en hebben hierbij een sterke voorkeur voor de platte knoop. Hoewel niet bekend is of deze voorkeur bewust is, is dit wel een van de makkelijkste knopen om te leggen.

Elke nieuwe grasspriet wordt in tegenoverstaande hoek tussen de eerdere heen gevlochten, zo weven ze een bolvormig nest met een smalle buis die ondersteboven hangt en toegang tot het nest geeft.

Met hun sterke conische snavel trekken ze het harde gras los, ze gebruiken gemiddeld zo’n duizend grassprieten per nest. Als de hele constructie klaar is, werkt het mannetje de binnenkant af met een laagje zachter gras. Elk mannetje bouwt 5 a 10 nesten in de hoop dat een wijfje ze goedkeurt. Nesten die niet worden gekozen, worden weer afgebroken want wijfjes kiezen alleen een vers nest. Gedurende een broedseizoen bouwt een mannetje wel tot 50 nesten.

Zwartkopwever mannetjes zijn zo’n 14 cm lang en hebben tijdens het broedseizoen een karakteristieke zwarte kop met gele kraag en borst en een groengele mantel en rug. De vrouwtjes zijn iets minder opvallend en wat kleiner. Ze hebben een sterke voorkeur voor een vochtige leefomgeving met lang gras in de buurt van water. Deze zwartkopwevers zijn bij de Beekse Bergen gefotografeerd, waar een jong mannetje aan het oefenen was met knopen leggen.

De avond voorafgaande aan de maansverduistering van 21-1-2019 was het bewolkt. Omdat de volle maan veel licht gaf, kon je zwak een corona zien. Een corona bestaat uit meerdere concentrische pastelkleurige banden die zich door diffractie, door het licht dat door waterdruppels of ijskristallen in de wolken wordt afgebogen, om de maan vormen. De bleke schijf met roodbruine band in het midden van de corona noemt men aureool. Bij bewolking is deze vaak duidelijker te zien dan de lichtere banden van de corona. Omdat de wolkdeeltjes gelijkmatig van grootte waren kon je om deze bewuste aureool nog zwak een parelmoerige krans zien.

Lees ook: Super Bloed Wolfmaan 21-1-2019.

In mijn schuurdeur zit enkelglas, dat isoleert niet goed, maar zorgt er wel voor dat er, als het vriest, sneller rijp op het raam staat. De eerste ijskristallen vormen zich als neuronen om kleine beschadigingen en vuil op het glas. Naarmate het langer vriest, worden ze groter en breiden ze zich uit. Haardunne lijntjes ijs vormen synapsen tussen de clusters tot de rijp zich als een ijskoud neuraal netwerk over de hele ruit heeft verspreid.

Lees ook: Rijp, Pareidolie in het riet en Zo boven zo beneden.

Afgelopen maandag, vroeg in de ochtend, was er een prachtige maansverduistering te zien. De avond ervoor hing er nog wat bewolking maar in de loop van de nacht trok die helemaal weg en werd het kraakhelder. Terwijl ik met een dikke jas en muts rillend in de kou naast mijn statief stond, scheen de maan zo helder dat je er een krant bij had kunnen lezen. Zo’n eerste volle maan in januari noemt men traditioneel een wolfsmaan en omdat deze ook nog eens relatief dicht bij de Aarde stond, spreekt men van een supermaan. Hij lijkt dan niet alleen een stuk groter maar schijnt ook helderder.

De maan beweegt overigens best snel langs de hemel en als je hem met een telelens in beeld hebt, moet je de hoek waaronder je statief staat opgesteld regelmatig veranderen om te voorkomen dat hij uit beeld verdwijnt. Maar op die manier ervaar je wel goed dat de maan in zijn baan om de aarde tijdelijk door de schaduw van de aarde heen beweegt en daardoor wordt verduisterd. Toen hij langzaam het schaduwgebied indreef, werd het steeds donkerder en kon je de sterren beter zien. Het weer was zo helder dat je in het overgangsgebied goed de koude blauwe band van het Japanse lantaarneffect kon zien. Terwijl het gedeelte in het licht als een half afgedekte koplamp scheen, kleurde het schaduwgedeelte steeds roder, tot hij uiteindelijk als een bloedrood spektakel aan de hemel stond. Het is dan ook niet vreemd dat men dit verschijnsel een bloedmaan noemt.  

Normaal lijkt de maan meer een platte schijf of sikkel, dan een driedimensionaal hemellichaam, maar tijdens de volledige verduistering hing hij als een echte bal aan de hemel. Wij zagen in Nederland de verduistering van een relatief hoge breedtegraad, waardoor het bovenste gedeelte net wat minder schaduw pakte dan de rest van de maan.

Het is overigens nog knap lastig om een goede foto van zo’n verduistering te maken. Tijdens de halve eclips is het contrastverschil tussen het belichte en het schaduwgedeelte zo groot dat je beide gedeeltes niet goed in één foto kunt belichten. Als de maan helemaal is verduisterd, geeft hij weinig licht af. Je moet dan schipperen tussen een hoge camera-gevoeligheid en een langere sluitertijd, beide hebben nadelen. Als de camera-gevoeligheid te hoog wordt ingesteld, krijg je ruis en als de sluitertijd te langzaam wordt, staat de maan er bewogen op.

Al met al was ik (super)blij dat ik was opgestaan, de eerstvolgende volledige maansverduistering in Nederland is pas in 2029 en dan moet je maar afwachten of het helder genoeg is om hem te zien.

Lees ook: Maansverduistering 15-06-2011, Maansverduistering 27-09-2015, Zonsverduistering 04-01-2011 en Een blauwe vlek op een bloedrode maan.