Toen ik enige tijd geleden met het maken van messen begon, was mijn doelstelling dat ik na het maken van tien messen voldoende vaardigheden moest hebben opgebouwd om een meer dan acceptabel mes af te kunnen leveren. Om die reden waren mijn voorgaande messen ook zo divers. Ik wilde met verschillende technieken en stijlen spelen om alle benodigde skills zo snel mogelijk onder de knie te krijgen. Ik heb echter niet de illusie dat ik na tien messen al in staat zou zijn om een mes van meester-kwaliteit te maken, daar moet ik nog heel wat meer messen voor maken.

Dit is dus mijn eerste mes, na mijn zelfbenoemde leerperiode, waarin ik enkele van de opgedane skills heb samengevoegd en waarin ik mijn eigen persoonlijke stijl tot uiting probeer te brengen. Het is een eenvoudig mes, met ‘full-tang’ constructie, niet al te groot en breed toepasbaar. Gemaakt om te snijden en sterk genoeg om kracht mee te kunnen zetten of mee te wrikken. Ik hou zelf erg van transparante constructies en onderkoelde vormgeving, voor mij moet een mes er uitzien als waar het voor is bedoeld, zonder al te veel opsmuk of tierelantijntjes. De luxe zit hem in de lijnen, het materiaal, de verhoudingen en de finesse van afwerking. Een goed mes ziet er simpel uit, maar blijft ook nadat je er meerdere malen naar hebt gekeken of mee hebt gewerkt interessant.

Dit mes is uit 7mm dik Bohler N690 staal gemaakt, het snijvlak is 10,5 cm lang, het hele mes 22,5cm. Het snijvlak is op het breedste punt 3,8 cm hoog en het hele mes weegt 252 gram. Het staal tussen de handvatschalen is taps afgeslepen, zodat het op de rug bij het snijvlak 7 mm breed is en aan de achterkant van het handvat slechts 2,5 mm. Dit resulteert in een aanzienlijk betere gewichtsverhouding en zorgt ervoor dat het evenwicht precies op de bolsters ligt. Op 2,5 cm van het handvat begint de holgeslepen valse snede die doorloopt tot in de schuine punt. Dit resulteert in een punt die tot vlak bij het snijvlak zijn maximale dikte behoudt maar toch goed kan penetreren. Van voren af bezien heeft het snijvlak van de punt de vorm van een platte ruit. De rug van het lemmet is van boven nagenoeg recht, de punt zelf heeft een omgekeerde tanto-vorm en de buik loopt met een zachte zwelling in één lijn door tot aan het handvat. Het lemmet is vlak geslepen en loopt uit tot in een dun snijvlak. De rug van het handvat heeft een knik die in het midden van de handpalm valt en de vingergroef zorgt ervoor dat je voldoende grip op het mes hebt zodat je hand bij het kracht zetten niet naar voren kan schieten.  De lijn van het lemmet loopt achter de vingergroef door in die van het handvat en de achterkant van het handvat is net als de punt schuin afgevlakt.

Het hele handvat heeft rode liners van gevulkaniseerd papier en het achterste gedeelte is gemaakt van papiermicarta. De liners tussen het micarta en de bolsters staan onder een schuine hoek, zodat de rode scheidslijn tussen beiden, omdat het handvat enigszins is afgerond, van de zijkant af bezien een curve vormt. De bolsters zelf zijn van gestabiliseerd plataan (Platanus acerifolia), dat radiaal is gezaagd, zodat de fraaie lijnen van de nerven goed uitkomen. Het handvat is met zes dunne roestvrijstalen pennen vastgezet, die in paren van twee naar achteren toe onder een steeds grotere hoek ten opzichte van elkaar staan.

Het hele mes voelt robuust en prettig in de hand. Het heeft voldoende gewicht om vertrouwen te wekken en de rug is dik genoeg om je duim op te leggen, zodat je het comfortabel op meerdere manieren kunt vasthouden. Het is een fijn mes om te gebruiken en de vormgeving komt het dichtst in de buurt van wat ik zou omschrijven als mijn stijl.

Normaal gesproken neem ik een paar jaar de tijd om mezelf een bepaalde vaardigheid aan te leren en zoek ik daarna iets nieuws om mijn tanden in te zetten. Op die manier blijf ik mezelf uitdagen en voorkom ik dat ik vastroest. Ik heb echter het gevoel dat ik het messen maken voorlopig nog niet kan loslaten, het is veel te uitdagend en misschien wel het mooiste huwelijk tussen gereedschap en vormgeving.

Laatst heb ik op een beurs een prachtig stuk damaststaal gekocht en nu twijfel ik of ik daar eerst een volledig ander mes van ga maken dan ik tot nu toe heb gedaan, of dat ik van dit laatste mes eerst nog een tweede variant ga maken. Aan de ene kant kan ik veel leren als ik weer eens iets totaal nieuws probeer, maar het kan ook een hele goede oefening zijn om te proberen een tweede mes in dezelfde stijl en materialen te maken.

Klik hier voor meer afgbeeldingen van mijn zelfgemaakte messen.

De wetenschap is er lange tijd niet zeker van geweest waar men de jan van genten in de vogelorde moest plaatsen. Ze zijn meerdere malen van genus veranderd en men twijfelde vooral of ze tot de ganzen of de pelikanen behoorden. Over één ding was iedereen het echter wel eens,  jan van genten waren niet helemaal goed bij hun hoofd.

Oorspronkelijk noemde men deze grote zeevogel Bass Goose, naar Bass Rock de vulkanische rots voor de kust bij Edinburgh, waar ze massaal broedden. Dit Bass Goose werd in het Nederlands naar Bassaangans vertaald. In het Engels noemt men deze vogel Gannet, wat teruggaat op het oud Engelse ganot. Dit ganot is verwant aan gos en dat betekent gans (vandaar ook gosling, het Engelse woord voor ganzenjong). Dit gannet is in het Nederlands verbasterd naar Gent, en heeft dus niets te maken met die fraaie stad in België. Onze 17e -eeuwse zeevaarders noemde deze vogel al jan van gent. Vroeger gebruikte men wel vaker mensennamen voor vogels en waarschijnlijk is het bassaan voor de lol vervangen door jan van. De naam Jan wordt wel vaker misbruikt om een niet al te slim individu mee aan te duiden. Of je het nu over jan Lul, Jan potage of Jan Publiek hebt, of hem een pet op zet, hij wordt er hoe dan ook niet slimmer van.

Toen deze vogel voor het eerst met mensen in aanraking kwam, was hij daar totaal niet op voorbereid en kon men ze gewoon met de hand vangen. De zeelui vonden dat gedrag behoorlijk zot en dit zie je terug in de Vlaamse volksnaam voor deze vogel, namelijk zeezot. De Fransen noemen hem fou de bassan, gek van bassaan.

De eerste wetenschappelijke beschrijving van jan van genten stamt uit 1555, als Conrad Gesner hem Anser bassanus noemt, anser betekent gans. In 1758 beschrijft Linnaeus hem echter als Pelecanus bassanus en schreef hem dus toe aan de pelikanenfamilie. In 1760 plaatste Brisson hem in het genus Sula. Sula gaat terug op het Oudnoorse súla, wat eenzelfde betekenis zou hebben als zijn huidige naam morus, het genus waar Louis Vieillot hem in 1816 in plaatste. In deze huidige Latijnse naam “Morus bassanus,” weerklinkt ook weer zijn zotheid, want morus is afgeleid van het Griekse moros voor gek. (denk maar aan het Engelse moron: leeghoofd).

Zo is de jan van gent dus van het genus gans (anser) via pelikaan (pelecanus) naar het genus morus verschoven en behoort hij nu tot de familie Sulidae, de genten. Om de verwarring nog groter te maken, noemt men deze genten over het algemeen ook wel rotspelikanen.

Deze dode jan van gent lag op het Westerstrand van Schiermonnikoog, hij was al half bedolven onder het zand.

Lees voor meer berichten over de herkomst van vogelnamen ook: Mossel vangende scholekster (Haematopus ostralegus), Tureluur in Noorwegen (Tringa totanus), Tureluurs in de Groene Jonker (Tringa totanus), Roerdomp (Botaurus stellaris), De Wielewaal, Waarom een Roodborstje geen Oranjeborstje heet en Rotganzen en Aswoensdag.

Ik kom graag op Schiermonnikoog, het heeft een prachtige landschap en ontelbaar veel vogels. Telkens als ik met de veerboot van Lauwersoog overga, verbaast het me waar al die bezoekers blijven. Het maakt niet uit hoe vol de boot is, een uurtje nadat hij is aangemeerd, zie je vrijwel niemand meer. In het dorpje zelf zitten er natuurlijk altijd wel wat mensen op de terrasjes en buiten het dorp kom je regelmatig een paar fietsers tegen, maar op de één of andere manier voelt het nooit druk. Zelfs als je tijdens de voorjaarsvakantie over het gigantische Westerstrand loopt, kom je amper iemand tegen.

Het Westerstrand is bij eb een enorme lege vlakte en de hele wereld bestaat uit zand en lucht. Als bij vloed het water weer terugkeert, komt dit eerste water niet met de golven vanuit het westen maar stilletjes en onverwachts vanuit het noorden. Nog voordat de golven het zand bedekken, scheurt een brede stroom water het Westerstrand in tweeën. Soms worden mensen die met vloed te ver het strand zijn opgelopen hierdoor verrast en worden ze ingesloten door het water. Meestal komen ze er met een nat pak vanaf, maar af en toe moeten er toch mensen uit zee worden gered.

Lees ook: Het Westerstrand van Schiermonnikoog en Terugtrekkend water.

Tureluurs die zich in het slib van de Waddenzee voeden, krijgen noodgedwongen ook veel zand binnen. Samen met de schildjes van geleedpotigen en andere onverteerbare materialen, zoals graten en stukjes schelp, wordt dit in hun maag samengeperst en als een compacte bal uitgebraakt. Dit duurt maar een fractie van een seconde, de tureluur strekt kort zijn hals en opent zijn bek, waarna hij met een felle knik van zijn kop de braakbal ophoest en hem uitspuugt.

Lees ook: Tureluurs in de Groene Jonker (Tringas totanus) en Tureluur in Noorwegen (tringa totanus).

Toen ik vanmiddag thuis kwam, zat de kameleonspin er gelukkig weer. Ze had zich naar een andere bloemkop verplaatst en had een vliegje gevangen. 

Lees ook: Kameleonspin (Misumena vatia).