Dankzij de warme voorzomer is bij ons in de tuin het vingerhoedskruid dit jaar enorm hoog uitgeschoten. Wit en paars vingerhoedskruid groeien er tot op bijna 2 meter hoogte. Een mannelijke wolbij heeft er zijn territorium van gemaakt. Andere mannetjes en andere insecten jaagt hij fanatiek weg, alleen de vrouwtjes van zijn eigen soort mogen bij zijn bloemen.

Hij lijkt wel wat op een dikke wesp maar vliegt als een zweefvlieg. Met snelle, zekere bewegingen schiet hij door zijn territorium en valt daarbij elke bedreiging aan. Zijn achterlijf heeft drie dunne gebogen doorns waarmee hij zijn tegenstanders fel te lijf gaat. Regelmatig zet hij zijn geursporen op de lange stengels van het vingerhoedskruid af en na een lange patrouille keert hij regelmatig naar dezelfde bladeren terug om te rusten. Vanaf die uitkijkposten heeft hij goed zicht op zijn territorium en bij het minst geringste vliegt hij weer op. Hij is altijd alert op rivalen en op andere insecten die van zijn nectar zouden kunnen snoepen. Op die manier verzekert hij zich ervan dat als er een vrouwtje langskomt deze in elk geval genoeg te eten heeft en hij met haar kan paren.

De haren van harige planten in mijn tuin, worden als wol benut om hun nest mee te bekleden. De vrouwtjes gebruiken hun scherp getande kaken om deze wol van de beplanting te verwijderen en rollen het op tot een kleine bal die ze in een bestaande nestholte, zoals een oude nestgang van een andere bij, verzamelen. Deze balletjes wol vormen ze om tot kleine holle cellen die ze met een eitje, nectar en stuifmeel vullen. Als alle eitjes zijn gelegd, wordt de toegang tot de holte met een plug van planten en aarde afgesloten.

Lees ook: Tronkenbij (Heriades truncorum).

In onze tuin heb ik een paar maanden geleden een zelfgemaakt bijenhotel opgehangen. Het is niet veel meer dan een oud wijnkistje gevuld met wat stukjes bamboe en blokken hout met gaatjes, maar er wordt driftig gebruik van gemaakt. De metselbijen kwamen er als eerste op af en al snel waren alle middelgrote stukken bamboe bezet. De dunnere stukjes bamboe en de kleinere gaatjes in de blokken hout, worden nu door tronkenbijen bezocht.

Ze vliegen af en aan met stuifmeel dat ze van onze margrieten verzamelen. Deze kleine zwarte bijen kruipen tussen de kleine bloempjes van de margrieten en kloppen daarop met hun achterlijf. Het knalgele stuifmeel blijft tussen de haren op hun kop en achterlijf plakken en na zo’n bloemenbezoek zitten ze helemaal onder. De onderkant van hun achterlijf, waar de meeste haren zitten, verzamelt zelfs zoveel stuifmeel dat lijkt alsof ze licht geven.

De bijen zetten dit stuifmeel af in de smalle gangen in het hout en leggen daarop hun ei. Daarna wordt de cel met een dun laagje was afgesloten, net als eventuele kieren in de gang en wordt aan een nieuwe cel begonnen. De bijen verzamelen hiervoor hars van coniferen en boomknoppen en soms zie je ze bij de nestgang met zo’n plakkerig plakje hars worstelen. Elk uiteinde van een gang wordt met een propje hars, houtpulp en zand afgedicht. Een vrouwtje legt in totaal ongeveer 8 eitjes.

De mannetjes van deze 5 tot 8 mm kleine zwarte bijtjes, hebben kleine puntjes op hun achterlijf dat achteraan licht is gekromd. De vrouwtjes zijn te herkennen aan hun gele buikschuier (de verzamelharen onder hun achterlijf). Tronkenbijen lijken sterk op enkele andere bijensoorten zoals klokjesbijen en tubebijen, maar onderscheiden zich door het opstaande randje aan de voorkant van hun eerste achterlijfsegment. Helaas is dat in het wild en zonder loep vaak niet zo makkelijk te zien en liggen hun vleugels daar in rust ook overheen gevouwen. Maar als je een kleine zwarte bij in een composietenbloem door het stuifmeel ziet kruipen, kun je er vrijwel zeker van zijn dat het een tronkenbij is.

Lees ook: Bijensteek, Pollen en Meeldraad.

Gisteren stonden bij ons in Tilburg aan de Noordelijke hemel grote partijen lichtende nachtwolken. Deze wolken ontstaan doordat er om stof, dat zich op ca 80 km hoogte in de atmosfeer bevindt, ijsvorming ontstaat. Dankzij enorm lage temperaturen, tussen de -90 en -150 graden Celsius, ontstaan er dan ijswolken die, juist omdat ze zich op zo’n grote hoogte bevinden, het licht van de al lang ondergegane zon nog steeds kunnen reflecteren.

De nachtwolken hadden richting het Westen een golfstructuur die wel wat leek op de kleine zandribbels die je soms aan het strand tegenkomt. Ze hadden een blauwe gloed met zilverachtige glans en veranderden snel van vorm. Door de hoge luchtstromingen werden ze steeds meer naar het Oosten uitgesmeerd.

Het lijkt erop dat dit zeldzame fenomeen de laatste jaren steeds vaker voorkomt. Deze panoramafoto is uit mijn zolderraam gemaakt en uit vijf losse foto’s samengesteld.

Lees ook: Onweerswolken bij zonsondergang, Een donkerbruin vermoeden, Microscopische regenmakers, Vliegtuigstrepen, Een aureool om de maan en Onweer.

Met slechts 1,5 cm lengte is dit toch nog een heel indrukwekkend schelpje. De opvallende oranjerood met zwart omrande puisten worden pas als de schelp is volgroeid door de grijze mantel van de slak gevormd. Een onvolgroeide schelp is grijswit met delicate streepjes. Je kunt dit onvolwassen uiterlijk nog enigszins tussen de puisten van een volwassen exemplaar zien zitten. Ze behoren tot de Ovulidae, de zogenaamde eierkauries en hebben zeer prominente labiale tanden om de schelpopening.

Deze slakken leven in lauw tot warme water in het getijdegebied of ondiepe wateren en worden vooral op koraal gevonden. Ze rusten gedurende de dag en voeden zich ’s nachts met hard koraal. Ze kunnen een grote impact op koraalpopulaties hebben, maar laten de zachte soorten met rust.

De herkomst van deze Latijnse naam heb ik niet kunnen verifiëren, maar ik heb een sterk vermoeden dat hij verwijst naar Edward Jenner, de Engelse arts die het eerste pokken-vaccin heeft ontwikkeld. Het is niet ongebruikelijk dat een nieuw dier- of plantensoort naar iemand wordt vernoemd en ik kan me bij dit schelpje heel goed voorstellen dat men meteen aan puisten moest denken.

Lees ook:  Vaccinatie, Vernoemen, Kamelen, vagina’s, sluitspieren en porselein,  Ovula ovum, Volva volva, Tijgerkauri (Cypraea tigris), Gouden kauri (Cypraea aurentium) en Johann Siegesbeck.

Tijdens mijn studie heb ik honderden zwartwit films volgeschoten en ontwikkeld. Ik hield een uitgebreide lijst bij met filmtypes, ontwikkeltijden, temperaturen, chemicaliën en agitatietijden. Het liefste werkte ik met Kodak T-max 400 film die ik in Agfa Rodinal ontwikkelde. Door de film licht onder te belichten, wat korter en warmer te ontwikkelen en tijdens het ontwikkelen iets vaker te agiteren, kreeg je een geprononceerde korrel, een stevig contrast en naar mijn smaak mooie diepe grijstonen. Ik drukte deze bij voorkeur op Barietpapier af, waarbij ik goed rekening hield met het feit dat diens grijstonen ook na het fixeren vaak nog iets dieper werden. Voor het hele afdrukproces hield ik een tweede, minstens zo uitgebreide lijst bij.

Van alle foto’s die ik toen heb gemaakt, vond ik de grijstonen en korrel van de foto’s die ik op mijn bureau in een eenvoudige kartonnen doos maakte en met mijn bureaulamp met een 60 Watt peertje belichtte, het mooist. Afgedrukt op barietpapier kregen ze een bijna architecturale tactiliteit en diepte mee, die ik in mijn latere foto’s zelden terugkreeg. Omdat de foto’s steevast iets werden onderbelicht voegde ik bewust extra ruis toe aan de opname, die zich in mijn optiek, vertaalde in zachte sensuele grijstonen en een waanzinnig mooie korrel. In die tijd was de korrel van de film waar ik mee werkte dus minstens zo belangrijk voor mijn foto’s als de afbeelding zelf. De filmkorrel was de huid waarop het beeld werd geschreven.

Lees ook: Technische beperkingen en uienschillen.