In de ontvangsthal van het Parijse Musée d’Histoire Naturelle staat een imposant beeld van Emmanuel Frémiet (1824-1910). Deze in Nederland minder bekende Franse beeldhouwer stond bekend om zijn dierenbeelden en in Parijs vind je zijn werk van Place des Pyramides tot in Musee d’Orsay. Dit beeld van een Orang-oetan die een wilde uit Borneo wurgt werd in 1895 speciaal voor het Parijse Natuur Historische Museum  gemaakt. Het is een groot en verontrustend beeld. Op de grond ligt een man die zijn laatste adem uitblaast. Boven hem torent een grote Orang-oetan die zijn keel dicht knijpt.  Links naast de man ligt nog het mes waarmee hij de grote mensaap in zijn zij had gestoken en rechts van de aap zit een jonge Orang-oetan. Het tafereel speelt zich af op een verhoogt stuk grond en de stervende man ligt met zijn hoofd en armen naar beneden. De enorme armen van de aap worden gespiegeld in de slappe, krachteloze armen van de man. Het beeld toont de brute kracht van de mensaap en zijn overwinning op de mens. De grote Orang-oetan perst met een bijna menselijk en sadistische genoegen het laatste leven uit zijn evolutionaire broeder en wordt daarbij aangemoedigd door zijn jong.

Dit beeld van Frémiet is bijna on-Europees in zijn bezieling. De meeste westerse dierenbeelden zijn leeg en koud, op een kil antropomorfisme na zijn het vaak hobbelpaarden en teddyberen, voorzien van spieren en huid maar meestal zonder ziel of bewustzijn.  Het christelijke idee dat alleen de mens een bewustzijn heeft resulteerde in het onteigenen van al het andere leven. De natuur werd ondergeschikt aan de mens en verloor daarmee zijn angel. Bij Frémiet is de bezieling van zijn Orang-oetan bijna heidens. De intensiteit en emotie die er uit de mensaap spreekt, maakt het beeld verontrustend maar verheft het ook boven vele andere dierenbeelden.

Dit was een van de eerste films die ik op Blu-ray kocht, Sindsdien kijk ik hem gemiddeld twee keer per jaar. De film gaat over de nabije toekomst, waarin discriminatie tot een wetenschap is geperfectioneerd. Genetische manipulatie zorgt ervoor dat vrijwel iedereen met het maximale potentieel wordt geboren. Een sollicitatie houdt niet meer in dan een korte bloedtest en iemands volledige leven en loopbaan liggen bij geboorte al vast. Toch zijn er nog mensen die op de ouderwetse manier zijn geboren, die geen genetische voorsprong van een dokter hebben meegekregen, deze ”in-valids” zijn meestal gedoemd tot een leven van dienstbaarheid. Vincent Freeman is zo iemand, hij heeft geen hoge levensverwachting en maakt bar weinig kans om zijn droom om astronaut te worden, ooit waar te maken. Tot hij de identiteit van Jerome Morrow leent. Deze superieure valid heeft zijn rug gebroken en is aan een rolstoel gekluisterd. Hij leent Vincent zijn bloed, urine, haren en huidschilvers zodat Vincent bij elke DNA-test voor hem door kan gaan. Op deze manier komt Vincent bij Gattaca, de astronauten-opleiding, binnen en lukt het hem om tot piloot te worden opgeleid. Dankzij deze persoonswissel lijkt het er op dat hij zijn droom om naar Titan te vliegen kan gaan waarmaken. Het pad dat hij bewandelt is echter smal, elke dag moet hij zich in bochten wringen om niet door de vele DNA-testen te worden ontmaskerd. Als er dan op Gattaca een moord wordt gepleegd lijkt het politieonderzoek een spaak in het wiel van Vincents dromen te steken.

Jan Roelfs, die ook voor Peter Greenaway aan The Cook, the Thief, his Wife and her Lover heeft gewerkt is verantwoordelijk voor de art-directie. Gattaca ademt een prachtige sfeer van koele afstandelijkheid die het midden houdt tussen nostalgie en science fiction. Nergens worden alle registers opengetrokken, alles is ingetogen. Om deze reden zal de film ook nooit gedateerd aandoen. Hij is nu nog net zo krachtig en betoverend als toen hij 16 jaar geleden uitkwam.

Gattaca is een klein en helaas onbekend juweel. Het verhaal is intrigerend en actueel en het acteerwerk en de cinematografie sluiten naadloos op elkaar aan. Verwacht echter geen grote explosies, extravagante sets en wereldschokkende ontknopingen, de kracht van deze film zit onderhuids, in het DNA.

Stegodonten leefden naast de mammoeten tijdens het Plioceen en Pleistoceen. Ze leken met hun slagtanden en slurven veel op olifanten en werden dan ook lang als de voorouders van de mammoeten en olifanten gezien. Het was echter een eigen geslacht uit Azië dat12.000 jaar geleden is uitgestorven. Mammoeten en de huidige olifanten stammen echter uit Afrika en het verschil met de Stegodontidae is het duidelijkst te zien aan hun kiezen. Bij mammoeten en olifanten bestaan deze uit een rij afzonderlijke richels die tot lamellen uitgroeien terwijl de kiezen van de stegodonten bestaan uit een serie van dakvormige richels (stegodont betekent daktand). Stegodonten waren uitstekende zwemmers en veel ervan kwamen op eilanden terecht waar zij uiteindelijk verdwergden. Een evolutionaire aanpassing die je vaak bij grote dieren op eilanden tegenkomt. De schedels die daar later werden gevonden schreef men, net als die van de kleinere mammoeten uit andere regio’s, toe aan mythische wezens zoals de cyclopen. De kies uit de afbeelding komt van een Stegodon trigonocephalus uit Java.

De dood van Paul Kammerer (1880-1626) is met allerlei raadsels omgeven. Zeker is dat hij op 23 september 1926 zelfmoord pleegde. Zes weken daarvoor was hij van fraude beschuldigd. Terwijl hij slechts enkele jaren daarvoor nog door de New York Times werd omschreven als de nieuwe Darwin. Momenteel weet vrijwel niemand meer wie hij was.

Paul Kammerer wordt wel omschreven als de laatste Lamarckist. Hij hing de theorie aan dat eigenschappen die een individu zich tijdens zijn leven heeft verworven kunnen worden overgedragen aan het nageslacht. Een theorie die als eerste door Jean-Baptiste Lamarck (1744-1829) werd beschreven maar die later door de evolutieleer van Darwin van tafel werd geveegd. Toch komt men langzamerhand schoorvoetend op deze theorie terug en vooral binnen de epigenetica blijkt men aanwijzingen te vinden dat men deze oude theorie misschien toch niet zo snel had moeten verwerpen.

Paul Kammerer was een buitengewoon veelzijdig man. Hij begon zijn studie in Wenen in de muziek en studeerde af in de biologie. Naast zijn experimenten binnen de biologie hield hij zich ook bezig met schijnbaar onverklaarbare toevalligheden en zijn theorie van Serialiteit is mede verantwoordelijk geweest voor de ontwikkeling van Jungs beroemde theorie van de Synchroniciteit.

Paul Kammerer probeerde om verschillende amfibieën zich, in voor hun niet natuurlijke omgevingen te laten voortplanten. Hier door wist hij verscheidenen ovoviviparische (eier-levendbarend) amfibieën zichzelf viviparisch (levendbarend) te laten voortplanten en vice versa. De experimenten die hij met vroedvrouwpadden (Alytes obstetricians) uitvoerden zorgden echter voor zijn kortstondige roem en uiteindelijke ondergang. Deze padden broeden van nature op het droge en niet zoals de meeste padden in het water. Door deze padden in het water tot paren te dwingen, ontwikkelden zich bij hen dezelfde kleine zwarte bobbeltjes en haakjes op de poten die hun soortgenoten die in het water broeden gebruiken om meer grip op hun partner te houden. Een groot aantal wetenschappers bevestigden zijn ondervindingen en namen deze zogenaamde “nuptial pads” waar op de poten van de door hem gekweekte padden. Hoewel veel wetenschappers zijn onderzoek betwistten werd hij op slag een beroemdheid. Hij ging op tour in America en veel kranten, zoal de New York Times, zagen in hem de nieuwe Darwin.

Op 7 augustus 1926 verscheen er echter een artikel in het Britse tijdschrift Nature, waarin Dr. G.K. Noble, curator van de reptielafdeling van het American Museum of Natural History beweerde dat Kammerers onderzoek een vervalsing was. Volgens hem waren de nuptial pads op Kammerers vroedvrouwpadden slechts vlekken Oost-Indische inkt. Ten tijde van deze beschuldiging bevond Paul Kammerer zich in een diepe depressie. Veel van zijn onderzoek was tijdens de oorlog verloren gegaan en hij zou zijn experiment helemaal opnieuw moeten uitvoeren om zich tegen deze harde beschuldigingen te kunnen verdedigen. Als klap op de vuurpijl wilde zijn liefde hem niet volgen naar Moskou, waar hij door geldnood gedwongen een baan had aangenomen. Op 23 september schoot Paul Kammerer zichzelf bij de bossen van Schneeberg door het hoofd. Nog geen jaar later had de wereld hem vergeten.

Hij heeft de aantijgingen tegen zijn onderzoek nog wel ontkend. Paul gaf in zijn zelfmoordbrief aan dat hij vermoedde wie zijn onderzoek had vervalst. Veel van de wetenschappers in Cambridge die zijn oorspronkelijke exemplaren hadden onderzocht hadden de nuptial pads waargenomen en er foto’s van gemaakt. De kans dat Paul Kammerer toen zoveel medewetenschappers en vakgenoten heeft weten te misleiden lijkt klein.  We kunnen er ook niet zeker van zijn dat het exemplaar dat Noble heeft onderzocht daadwerkelijk een pad van Kammerers experiment was. Het leek er zelfs sterk op dat dit exemplaar slechts enkel dagen voor het onderzoek met inkt was behandeld. Maar of deze inkt was gebruikt om de nuptail pads beter zichtbaar te maken, of juist om Kammerer te beschuldigen, blijft een mysterie.

Paul Kammerer is door zijn vakgenoten verguisd en door de wereld vergeten. In 1971 bracht de journalist Arthur Koestler “The case of the Midwife Toad” uit. Dit boekje leest als een roman en zorgde voor een hernieuwde interesse in het buitengewoon interessante leven van Paul Kammerer.

Diana Rigg is de actrice die de het karakter Mrs Peel onsterfelijk heeft gemaakt. In de Britse spionageserie The Avengers speelde ze de jonge, intelligente en vooral sexy partner van John Steed. Gekleed in waanzinnige en vaak zeer tot de verbeelding sprekende outfits wist ze elke mannelijke belager met een vlugge oogopslag en snelle nekslag te vellen. Ze was zelden bang, altijd vrolijk en gedroeg zich als een koningin. Haar intelligentie en schoonheid maakten haar tot één van de gevaarlijkste wapens van de Britse geheime dienst. Samen met mijn vader keek ik als jongetje elke week naar deze serie en nu, heel wat jaartjes later vindt mijn zoontje de oude afleveringen van The Avengers nog steeds leuk om te kijken. Veel van de aantrekkingskracht van het karakter van Emma Peel lag in de sensualiteit die Diana Rigg het wist mee te geven. En hoewel haar cinematografie vrijwel alle jaren van haar leven bestrijkt, vond zij het toch moeilijk toen haar leeftijd het haar niet meer toestond om de jonge schone te spelen.

Zelf zei het volgende over haar vervliegende sexappeal: “I am devastated at what has happened. I have completely dissapeared. I am nearly invisible. I never really liked my sexy label but on the other hand, to disappear so totally is quite startling.

Haar jeugd mag dan zijn verdwenen, haar intelligentie en karakter zijn dat niet. Haar scherpe en vlugge geest geeft haar rollen nog steeds net even dat stukje extra. Zoals haar laatste rol als Olenna Tyrell in de mooie serie Game of Thrones. Het karakter van deze rol sprak me meteen aan, een scherpe tong, vlugge geest en de onaantastbaarheid van een koningin. Het duurde even voor ik Diana Rigg herkende, door de vele jaren heen was haar gezicht veranderd maar haar karakter gelukkig niet.