Quod est inferius est sicut quod est superius et quod est superius est sicut quod est inferius, wat lager is, is zoals wat hoger is en wat hoger is, is zoals wat lager is. Volgens de tekst van de smaragden tafel van Hermes Trismegistus bestaat er een nauw verband tussen de hemel en de aarde, tussen de microkosmos en de macrokosmos. Dit verschilt niet wezenlijk van Jungs theorie van de Synchroniciteit. Het zijn niet de planeten die de gebeurtenissen veroorzaken maar tussen de gebeurtenissen en de planeten is er sprake van gelijktijdigheid. Dit Hermetisch axioma wordt vaak samengevat als: zo boven, zo beneden. Een adagium dat je nog steeds wel eens hoort. Zoals vroeger bij mij op school, daar werd mij geleerd dat een molecuul er in het klein net zo uit zag als een sterrenstelsel in het groot.

Toen ik foto’s van een zeester maakte werd ik ineens aan dit Hermetisch axioma herinnerd. In de onderkant van de zeester leek, als een echo van zijn vorm een miniatuur zeesterretje verstopt te zijn. Een zeester in een zeester.

Veel schelpen hebben een operculum, een klein hard afsluitdekseltje voor hun schelpopening. Hiermee kunnen slakken zich veilig in hun schelp afschermen van vijanden of uitdroging. Dit operculum zit vastgegroeid aan hun lichaam en niet aan de schelp. De slak gebruikt het zijn hele leven en het groeit gelijk op met de mondopening van zijn slakkenhuis. Dit operculum wordt soms ook gebruikt bij de voortbeweging van de slak (Strombidae, Xenophoridae) of zelfs als verdedigingswapen.

Operculums kunnen druppel, klauw, of cirkelvormig zijn. De meeste zijn echter platte gedraaide schijfjes waarbij de groeiwijze alleen aan de binnenkant zichtbaar is. Deze groeiwijze toont zich als een spiraal en is qua groeirichting gelijk aan die van de schelp. Linksdraaiende schelpen hebben dus ook een linksdraaiend operculum. De buitenzijde van een operculum is vaak bedekt met een egale amorfo laag en is soms korrelig, gepolijst of op een andere manier “versierd”. Bij sommige Turbinidae, zoals Turbo petholatus, zijn de operculums sterk verdikt. De bolle kant heeft een diepgroene vlek en een mooie glans. Kattenogen of ogen van Shiva, zoals deze operculums vaak worden genoemd, worden al van oudsher veel als organische juwelen in ringen en armbanden gebruikt. In het Hindoeïsme wordt dit operculum geassocieerd met het derde oog in het voorhoofd van Shiva. Dit zou in staat zijn om voorbij het vanzelfsprekende te kijken en wordt daarom geassocieerd met wijsheid. Voor velen symboliseert dit oog van Shiva de voortgaande beweging van het leven, creatieve visie en energie.

Operculums, en dan vooral de variëteiten uit de Rode Zee zijn in de Joodse en Arabische culturen lang als grondstof voor wierook gebruikt. In het Midden Oosten werden de operculums van Strombus tricornis en Lambis truncata tot wierook verwerkt en deze operculums zouden ook de bron van het onycha in het mythische ketoret kunnen zijn, de wierook waarover in het verhaal van Exodus wordt gesproken. Deze speciale onycha wierook werd in de tempel van Salomon gebrand. Als een operculum onbewerkt wordt verbrand ruikt een goed exemplaar naar castoreum en musk terwijl mindere exemplaren naar verbrand haar ruiken. In China en Japan bewerkt men de operculums eerst met een mengsel van water, azijn en alcohol om de vissengeur te verwijderen voor men ze vermaalt en verder verwerkt.

Cameeën werden in de 15e en 16e eeuw ook uit de schelpen van sommige Helm- en Tijgerslakken gesneden. Door deze schelpen te graveren verkreeg men een reliëf met verschillende kleuren, deze cameeën werden vaak in een broche of hanger verwerkt. Men beperkte zich bij camee snijden echter niet alleen tot de schelp, er zijn ook cameeën bekend die uit operculums zijn gesneden.

De bovenste drie operculums in de bovenste afbeelding zijn respectievelijk de binnen- en buitenkanten van een oog van Shiva (Turbo petholatus) en deze zijn ca 2cm groot. De onderste drie operculums in de afbeelding zijn van een Turbo marmoratus en zijn ruim 9cm groot. Dit zijn de grootste bekende operculums en deze worden soms als presse-papier gebruikt.

Er zijn veel manieren om gebeurtenissen met elkaar in verband te brengen. Het oorzakelijke verband is daarvan niet alleen het bekendste maar ook het makkelijkste om aan te tonen. De wereld hangt echter ook van veel toevalligheden aan elkaar. Losse gebeurtenissen die ogenschijnlijk geen direct verband met elkaar hebben maar elkaar wel degelijk beïnvloeden of een meer dan toevallige relatie met elkaar lijken te hebben.

In 1919 schreef de Oostenrijkse bioloog Paul Kammerer een boek (Das Gesetz der Serie) vol met onverklaarbare toevalligheden. Zoals bijna identieke levenslopen van verschillende mensen en gebeurtenissen die zich door de geschiedenis heen lijken te herhalen. Kammerer was ervan overtuigd dat de natuur een neiging tot imitatie vertoont. Alle gebeurtenissen zouden zijn verbonden door golven van “serialiteit”. Deze onbekende krachten zouden verantwoordelijk zijn voor pieken die wij als toevalligheden ervaren. Zijn theorie werd door Einstein als “origineel en zeker niet absurd” omschreven. De natuurkundige en Nobelprijswinnaar Wolfgang Pauli ging ook uit van een unieke en specifieke kracht die alle zinvolle toevalligheden met elkaar verbond en moest kunnen verklaren. De Zwitserse psychiater en psycholoog Carl Gustav Jung, die met Pauli samenwerkte, ontwikkelde een vergelijkbare theorie en citeert uitgebreid uit Kammerers boek in zijn eigen verhandeling over toevalligheden. In 1930 bedenkt hij de term Synchroniciteit waarmee hij niet de causaliteit ter discussie stelt maar juist wil aantonen dat gebeurtenissen niet alleen onder “oorzaak” gegroepeerd kunnen worden, maar ook onder “betekenis”. Tijdens de bestudering van onbewuste processen zoals dromen, ziektebeelden en ervaringen vond Jung bepaalde toevalligheden en verschijnselen die hij niet met het causaliteitprincipe kon verklaren.

Jung zijn Synchroniciteit beperkt zich in tegenstelling tot Kammerers Serialiteit alleen tot betekenisvolle toevalligheden tussen gelijktijdige gebeurtenissen. Terwijl Kammerer tevens betekenisvolle parallellen tussen verschillende gebeurtenissen door de tijd heen trekt. Beiden proberen te verklaren wat veel mensen al lang vermoeden of willen geloven, toeval bestaat niet.

Waarneming is nooit passief en wij zijn continu op zoek naar verbanden en relaties. Onze perceptie zorgt voor een groter web aan correlaties dan alleen door de wetten van de natuur- en wiskunde kan worden verklaard. Maar of toevalligheden nu door een kracht worden aangestuurd of louter in onze waarneming bestaan, toeval blijft iets dat tegelijkertijd wordt gewenst en gevreesd. Iedereen die wel eens zo’n onverklaarbaar toeval heeft meegemaakt kan beamen dat daar een fascinerende kracht van uitgaat.

Deze film van Luc Besson is een vrije adaptatie van de gelijknamige stripverhalen van Tardi. Zijn strips zijn bizar, complex, waanzinnig, grappig en werd lang gedacht, onverfilmbaar. Besson heeft een potpourri van de verschillende verhaallijnen van de stripboeken gemaakt, deze gemixt met wat Indiana Jones en Amalie en geserveerd met een portie zelfspot en humor. Het resultaat is een vermakelijke en luchtige film die zowel door mij als mijn tienjarige zoontje wordt gewaardeerd.

Adèle Blanc-Sec zoekt in Egyptische tombes naar de mummie van een dokter die haar moet helpen om haar zuster, die door een bizar tennisongeluk is verlamd, beter te maken. De professor die de mummie tot leven moest brengen heeft in de tussentijd een oud pterodactylus-ei in het Jardin des Plantes uitgebroed en komt ten gevolge in de gevangenis terecht. Deze tot leven gebrachte pterodactylus zorgt samen met een onhandige politie-inspecteur voor de nodige verwarring en onrust in Parijs.

Volgens Jonathan Swift leeft er op een vlo nog een kleinere vlo, waarop zelf ook weer een vlo kan leven. Een ketting van levens die aan elkaar zijn verbonden en zich vaak niet bewust zijn van hun grotere gastheer of kleinere gast. Op deze foto van een Athiasiella mijt die met een elektronenmicroscoop is genomen, zitten vier kleinere onvolwassen Hypopi mijten. Zo ver zat Swift er dus niet naast.