Watervogels zoals eenden, futen en zaagbekken hebben een perfect duikpak, ze kunnen kopje onder gaan en toch droog boven komen. Hun verenkleed is zelfs zo waterdicht dat hun onderliggende huid en donslaag, zelfs nadat ze langere tijd onder water zijn geweest, toch niet nat wordt.

Veren hebben een unieke poreuze en fijnmazige microstructuur waar water vanaf loopt. Onderzoek heeft aangetoond dat een dergelijke poreuze structuur water beter afstoot dan een ruwe of gladde ondergrond. Zo’n poreus oppervlak zorgt voor microscopische kleine luchtzakjes onder een waterdruppel die voorkomen dat het water het gehele oppervlak kan raken. Dit zogenaamde lotus-effect vergroot de contacthoek tussen het water en het oppervlak, waardoor water sneller druppels vormt en van een oppervlak afrolt voordat het dit kan doorweken. Een bijkomend voordeel van deze structuur is dat ook vuil er slecht op blijft plakken en samen met de gevormde waterdruppels wordt afgevoerd. Veren bestaan daarnaast ook nog eens uit een stevige flexibele schacht met baarden, waaraan ontelbare fijne haakjes zitten. Deze haken als kleine ritssluitingen in elkaar en zorgen ervoor dat de veren samen een goed aaneen gesloten laag vormen. Dit maakt het lastiger voor water om tussen de veren door te kruipen en in de isolerende onderlaag van donsveren terecht te komen.

Dit verenkleed is echter niet alleen door de vorm en structuur van de veren zo sterk hydrofoob maar ook omdat ze regelmatig worden ingesmeerd met een laag olieachtige was die ze met een stuitklier (glandula uropygialis) bij hun staart aanmaken. Deze laag werkt behalve waterafstotend daarnaast ook nog eens antibacterieel en verzorgend en houdt hun veren soepel. Ze moeten hun veren daarvoor echter wel schoon en moddervrij houden en deze olie op regelmatige basis met hun kop en snavel over hun hele verenkleed verspreiden. Dat is een van de redenen dat veel vogels zo vaak met hun toilet bezig zijn, voor hen is dat een kwestie van overleven.

De olieachtige substantie die de glandula uropygialis produceert, kan bij sommige vogels zelfs de kleur van hun veren bepalen en insecten of roofdieren afweren. Hoewel vrijwel alle watervogels, althans diegene die graag droog willen blijven, zo’n stuitklier hebben, moeten veel andere vogels, zoals papagaaien, uilen, duiven, spechten en veel vogels die niet kunnen vliegen, zoals kiwi’s en struisvogels, het zonder doen. Deze vogel hebben in plaats van een stuitklier soms speciale donsveren die een poeder afscheiden dat hun veren schoon en waterafstotend houden, of maken gebruik van de zon om zich te drogen en stofbaden om hun veren van vuil en parasieten te ontdoen.

Lees ook: Hydrofobe spinnenwebben en dauwcollectie, Winterbad, Zo licht als een vogeltje en Dauwdruppels op een spinnenweb.