Recent onderzoek onder kinderen geeft een nieuw inzicht in het ontstaan van religie. Het blijkt dat kinderen minder snel geneigd zijn om vals te spelen als zij zich geobserveerd voelen door een onzichtbaar persoon. Dit komt overeen met de manier waarop religies hun gelovigen in het gareel proberen te houden. Daar is het ook de observatie door een onzichtbaar persoon, in dit geval hun God, dat hen ervan weerhoudt om onwenselijk gedrag te vertonen. Dit zogenaamde toeschouwereffect vergroot dus sociaal geaccepteerd gedrag en conformisme.

Twee groepen kinderen ( 5-6 en 8-9 jaar oud) werden gevraagd om mee te doen aan een spelletje waarbij het heel moeilijk was om te winnen maar gemakkelijk om vals te spelen. Een groep werd geobserveerd door een zichtbaar aanwezige persoon, een groep door een onzichtbaar persoon (prinses Alice) en een groep werd niet geobserveerd. Alle kinderen werden echter stiekem gefilmd. De oudere kinderen begrepen de regels van het spel iets sneller dan de jongere maar een gelijk deel van beide leeftijden speelde vals. Kinderen die geobserveerd werden door de fictieve Alice speelden veel minder vaak vals dan degene die niet geobserveerd werden. Het bleek ook dat kinderen die sceptisch waren over deze onzichtbare prinses toch eerst met hun hand over de stoel waar Alice op zou zitten voelden om te controleren of ze misschien toch niet echt was. Het blijkt dat de controle over het gedrag van de kinderen door een onzichtbaar en fictief persoon bijna even groot was als de controle door een bestaand persoon. Het toeschouwereffect zorgde er bij de kinderen voor dat zij zich over hun gedrag en hun reputatie zorgen maakten. Hoewel ze graag wilden winnen waren ze niet bereid om betrapt te worden op vals spelen zelfs niet als dat zou gebeuren door een onzichtbaar persoon.

Religies gebruiken al eeuwen lang dit toeschouwereffect om hun gelovigen in het gareel te houden. Dit mechanisme tot sociaal conformisme heeft natuurlijk zijn nadelen. Op het moment dat het sociaal acceptabel is om anderen te vervolgen, martelen of doden zal vrijwel niemand daar zijn twijfels bij zetten. Zeker niet als er een onzichtbare “prinses Alice” over je schouders meekijkt.

Het is bekend dat het eetpatroon van een man de geur van zijn zaad beïnvloedt. Een dieet met veel alcohol en vlees evenals regelmatig roken resulteert in een sterker en viezer ruikend sperma. Nu geldt geur bij veel diersoorten als afrodisiacum en er zijn duidelijke aanwijzingen dat ook mensen in hun seksuele activiteiten en keuzes sterk door geur worden beïnvloed. Muskusachtige geurstoffen zijn nog steeds het meest gebruikte bestanddeel van parfums en de geur van (vers) zweet wordt (meestal) als opwindend ervaren. Maar als een lekkere geur als aantrekkelijk wordt ervaren waarom “stinkt” veel sperma dan? Je zou natuurlijk kunnen stellen dat de geur van sperma niets met een afrodisiacum te maken heeft aangezien het hier een geur betreft die ná de seksuele handeling en niet ervoor wordt verspreid. Het wel of niet geuren van zaad kan dan dus hoogstens gevolgen hebben voor wat er na de zaadlozing gebeurt.

Bij sommige roofkevers zoals de Aleochara curtula is er een reden waarom hun sperma stinkt. De Aleochara curtula kevers bevruchten wijfjes met een spermafoor waaraan een speciale chemische stof is toegevoegd. Deze stof werkt als een anti-afrodisiacum en dient om andere mannetjes af te schrikken. Een bevrucht vrouwtje stinkt naar sperma en de andere potentiële partners zien van verdere avances af. Het mannetje dat het vrouwtje als eerste heeft bevrucht is dus vrijwel verzekerd van nageslacht en het bevruchte vrouwtje wordt niet langer door andere mannetjes lastig gevallen.

Het is een oudere uitdrukking en je hoort hem niet zo vaak meer maar toch komt hij voor in meerdere talen. Iemand zonder manieren noemt men soms een ongelikte beer. In het Duits zeggen ze ein ungeleckter Bär in het Engels one unlicked cub en in het Frans un ours mal léché.

In de dertiende eeuw schreef Jacob van Maerlant al het volgende over beren: “Die moeder scept die jonghe lickende met hare tonghe.” Dit gaat terug op een oud volksgeloof dat al voorkwam bij de Romeinen. Beertjes zouden te vroeg worden geboren en alleen maar hun fatsoen kunnen krijgen als de moeder hen doorlopend in vorm heeft gelikt. Een beertje dat niet voldoende wordt gelikt ontwikkeld zich tot een ruw en ontembaar beest, een ongelikte beer.

Je weet het wel, als het donker is. Overdag heb je er meestal niet zo’n last van, maar ’s nachts als je in bed ligt en er niets is om je af te leiden, soms denk ik wel eens dat het juist daarom donker wordt, dan kruipen je gedachten waar je niet wilt. Als een tong die het gaatje in een kies zoekt gaan ze op zoek naar twijfels en angsten. De wereld houdt ze overdag op afstand maar heeft ’s nachts geen macht, hoe zou dat zijn voor een blinde?

Gisteren liep ik onbewust te piekeren, over iets waar ik niet graag aan denk, maar waar mijn twijfels me nog steeds aan willen herinneren. Ongemerkt waren ze tussen mijn gedachten geslopen. De wereld kromp en nam de tijd met zich mee. Tot ze terugsloeg, met een timing die ze normaal zelden laat zien brak de zon tussen de wolken door. Twijfels en angsten hielden een respectvolle afstand.

Gefixeerd bleef ik kijken, tot ik werd losgelaten en mijn twijfels waren uitgebleekt. Echt weg zijn ze nooit, meestal zijn ze niet meer dan een veeg op mijn netvlies. Als een beeld dat is ingebrand omdat je er te lang naar hebt gekeken en dat je alleen kunt zien als je knippert. Als je je ogen sluit.

De mierenleeuw dankt zijn naam aan zijn larvestadium. De larve zoekt een zandig beschut plekje onder een boom of een overhangende steen en graaft zichzelf in door spiraalsgewijs achteruit te lopen. Hij verstopt zich onderin dit trechtervormige valkuiltje en wacht tot er een nietsvermoedende mier in het kuiltje valt. Deze grijpt hij met zijn enorme kaken en zuigt hij leeg. Het lukt de mierenleeuw om allebei zijn kaken met verschillende snelheid en grote precisie te sluiten. Ongeacht vanuit welke hoek de mierenleeuw zijn prooi grijpt sluiten zijn kaken zich altijd tegelijkertijd om zijn prooi, zodat hij niet met zijn ene kaak de prooi zou wegstoten voor de andere kaak zich ook heeft gesloten. Het leeggezogen lijkje slingert hij daarna met een zwaai van die kaken ver uit zijn valkuil. Als de larve zich zo’n twee of drie jaar heeft volgevreten, verpopt hij zich in een kleine cocon van samengesponnen zand. In al die jaren heeft de mierenleeuw niet één keer gepoept.

De volwassen mierenleeuw lijkt wel wat op een waterjuffer maar hij heeft duidelijke voelsprieten en sluit zijn vleugels in rust als een afdakje over zijn rug. De reden dat een mierenleeuw zo lang zijn poep kon ophouden ligt in het feit dat de larve geen anus had. Al zijn voedsel sloeg hij op in zijn lichaam en zijn darmen. Als hij zich na drie lange jaren van volproppen eindelijk kan verpoppen denkt de net uitgekomen volwassen mierenleeuw dan ook maar aan één ding.