Weblog

De Cycloop

donderdag, 22 juli 2010

cycloopOnlangs las ik over de Vampier inktvis, dit dier heeft blijkbaar de grootste ogen in relatie tot zijn lichaamslengte. Maar omdat hij maar 30cm. groot wordt is dat oog van 2,5cm doorsnede nog steeds maar een oogje. Nee, dan de reuzeninktvis die heeft met een doorsnede van 28cm het grootste oog ter wereld. Het formaat van een flinke basketbal. Dat moet blijkbaar ook want op de grote dieptes waar hij leeft is bar weinig licht. Waarschijnlijk is het die beperking van het aanwezige licht dat ogen groter of kleiner maakt. Een Bushbaby heeft zulke grote ogen omdat hij ’s nachts goed moet kunnen zien en inktvissen omdat er op grote dieptes weinig licht doordringt. Het hebben van meer ogen maakt dan blijkbaar geen verschil meer. Spinnen hebben tot acht ogen en sommige tweekleppige schelpen hebben er zelfs tientallen tot honderden. Maar zij zien niet veel meer dan licht en donker verschillen. Als we samengestelde ogen niet als losse ogen tellen dan zijn al die duizenden cellen van veel insecten ook gewoon één oog. Maar wel een oog dat, net als bij ons, in staat is om een beeld te zien, wat meer is dan je van de vele vormen van “enkelvoudige” ogen kunt zeggen, dat zijn vaak niet meer dan kleine kuiltjes met lichtgevoelige cellen, voldoende om een plotselinge schaduw te herkennen maar meer ook niet. Een oog kan microscopisch klein zijn maar blijkbaar niet groter worden dan een basketbal. Er kunnen duizenden oogjes op één dier zitten maar het kleinste aantal ogen dat één dier heeft is toch twee, en niet één.

 

dwergmammoetschedelEr is blijkbaar geen natuurlijk equivalent van de Cycloop, de mythische eenogige reus uit de Griekse oudheid. Maar toch is dit wezen niet zo maar uit de lucht komen vallen, de oude Grieken geloofden wel degelijk dat dit wezen bestond, en ze hadden bewijs! Er waren namelijk meerdere schedels van deze Cyclopen gevonden. Alleen waren dit geen schedels van reuzen maar van dwergmammoeten. Er werd in de prehistorie intensief op deze dieren gejaagd en de afgekloven botten bleven in de grotten achter. Toen de oude Grieken deze botten vonden dachten ze dat het menselijke schedels waren en zagen ze het grote neusgat voor op de schedel aan voor een oogkas. Zo ontstond het idee van een eenogige reus die op de eilanden leefde. De verhalen van Odysseus zorgden er daarna voor dat dit wezen bij bijna iedereen bekend werd.

 

André Franquin

woensdag, 21 juli 2010

GuustAndré Franquin (1924-1997) is voor mij de onbetwiste koning van de strip. Geboren in het Belgische Etterbeek kwam hij uit een familie waar niet werd gelachen. Zijn vader heeft hem nooit vergeven dat hij “maar” tekenaar werd en de jonge Franquin ontwikkelde een minderwaardigheidscomplex waar hij nooit meer van af is gekomen. Hij schuwde alle publiciteit, liet zich niet fotograferen en hem interviewen was een nagenoeg onmogelijke opgave. Zijn zwierige en losse stijl, waarbij hij zelfs zijn handtekeningen tot een grap maakte, heeft onnoemelijk veel tekenaars beïnvloed en Hergé, de tekenaar van Kuifje, zij ooit over hem; “Franquin is een groot kunstenaar, waarover ik slechts een armzalige tekenaar ben”. Franquin heeft de zogenaamde klare lijn in het striptekenen verheven tot een vrij en expressief handschrift en zijn strips barsten van het tekenplezier en de “gags”.

 

Hij heeft 21 jaar lang aan de Robbedoes en Kwabbernoot strips gewerkt tot hij midden in het album QRN voor Bretzelburg, op het moment dat Kilikil aan zijn marteling met het krijtje op het schoolbord wil beginnen, in een diepe depressie valt. Hij stopt midden in het album (dat later gelukkig wel wordt afgemaakt) en vind alleen nog plezier in het tekenen van Guust. Deze Guust (Gaston Lagaffe) is de eerste werkloze en slome stripheld. In 1957 maakte hij onaangekondigd zijn debuut in het Robbedoes striptijdschrift en langzaam groeide zijn aanwezigheid uit van één cartoongags tot twee stripstrookjes naar een volle pagina. Franquins enorme werkritme, zijn hang naar perfectie, een virale hepatitus infectie en zijn minderwaardigheidscomplex zorgden ervoor dat hij in diepe depressies verkeerde en soms verstreken er maanden voor er weer een nieuwe aflevering van Guust verscheen. Dit tot verdriet van zijn vele fans.

 

Guust-FlaterHoe kon iemand die anderen zoveel plezier en vrolijkheid heeft geschonken zelf zo depressief en somber zijn? Als tekenen zijn uitlaatklep was heeft hij daarmee een schat aan materiaal achtergelaten, het is alleen jammer dat hij zelf nooit heeft kunnen waarderen hoe ontzettend goed hij was. Guust Flater was de eerste strip waarbij ik gehuild heb van het lachen. Ik kan ze keer op keer lezen en Guust is voor mij uitgegroeid tot een echte held. Hij heeft zijn hart op de goede plaats, probeert altijd iemand te helpen (door iets uit te vinden) en is met zijn kat op schoot de gelukkigste mens op aarde. Toch hebben zijn verhalen iets nostalgisch, de wereld waaruit Guust is ontsproten bestaat niet meer. Het stadsbeeld is drastisch veranderd en alle kleurrijke personages die zijn strips sierden zouden nu niet meer kunnen bestaan. Franguin, bedankt voor Joost van de overkant, juffrouw Jannie, vondelaar, Krasser, Pruimpit, Meneer de Mesmaeker, Katje, Lachmeeuw, Bobbeltje en natuurlijk voor Guust!

 

Rood of Blauw

woensdag, 21 juli 2010

zonsopgang+in+kedangueOnze hersenen zijn gevoeliger voor rood en geel dan voor blauw. Dit is de reden dat je in actie films schutters soms met een gele bril ziet lopen. Hierdoor zien ze scherper en wordt hun zicht beter. Voor blauw zijn onze hersenen minder gevoelig. Blauw “wijkt”, het lijkt verder weg te liggen, het vraagt minder om aandacht. Bij een blauw met rood contrast creëert dit een gevoel van diepte, een effect dat veel in de schilderkunst is gebruikt. Want ook in landschappen ligt blauw vaak verder weg dan rood. Dat komt door het zogenaamde “atmosferische perspectief”. Atmosferisch_perspectiefDoor de verstrooiing van licht door waterdamp worden vooral de blauwe kleuren gereflecteerd. Hierdoor krijgen voorwerpen die in de verte liggen een blauwachtige kleur. Als er meer waterdamp in de atmosfeer zit wordt dit verschijnsel sterker. Op erg droge plaatsen zoals woestijnen komt dit verschijnsel dan ook haast niet voor. Omdat blauw wijkt, verder weg lijkt te liggen, geeft blauw ook meer rust dan het opdringerige rood. We reageren emotioneel op kleuren. Een blauw geschilderde kamer lijkt ruimer en voelt rustiger dan een oranje of rode kamer. Er zijn geen psychiatrische inrichtingen met dieprode, of knaloranje kamers, net als in ziekenhuizen vind je hier vaker rustgevende tinten zoals wit, lichtblauw of zachtgroen.

 

Veel kleuren vervagen of verbleken, en rood verbleekt sneller dan blauw. Rode stoffen, pigmenten of haren zijn minder kleurvast. Dat komt omdat ze rood zijn, ze absorberen dus het blauwe licht. Licht is energie, dat wat niet wordt gereflecteerd wordt geabsorbeerd. Het blauwe licht heeft een kortere golflengte en dus een hoger energieniveau dan rood licht. Het ultraviolette licht dat helemaal aan het einde van het blauwe spectrum ligt heeft de hoogste elektromagnetische energie, je kunt er zelfs mee steriliseren. Dat wordt in veel laboratoria ook gedaan. Materialen die het blauwe licht absorberen krijgen dus een hogere dosis energie toegevoegd en dat maakt de stoffen gevoeliger voor chemische reacties als oxidatie en verkleuring. Dit verschil in energie en golflengte tussen rood en blauw verklaart ook het kleurverschil tussen een zonsopgang en zonsondergang. Als de zon overdag recht boven ons staat gaat het licht door een dunne laag atmosfeer. Vrijwel alleen de korte golflengtes worden verstrooid en de hemel lijkt blauw. Bij zonsop- en zonsondergang strijkt het licht langs de aarde en moet het dus door een dikkere laag atmosfeer heen. Nu worden ook de langere, de rode en oranje, golflengtes verstrooid. Dit zorgt voor de mooie rode zon en luchten bij de zonsondergang. Als er meer gassen en stoffen in de atmosfeer zitten wordt er meer licht verstrooid en worden de kleuren warmer. De zonsopgang heeft vaak een veel koelere en wat meer lila kleur dan het diepere rood van de zonsondergang. Dat komt omdat er tijdens de koelere en vaak windloze nachten minder gassen, stof en roet in onze atmosfeer zitten.

De Blobvis

woensdag, 21 juli 2010

BlobfishDe Australische Blobvis (psychrolutes marcidus) wordt met uitsterven bedreigd. Dit benijdenswaardige dier leeft op een diepte van zo’n 900 meter voor de Australische kust. Omdat er op steeds grotere dieptes op krab en kreeft wordt gevist worden deze vissen ongewild ook gevangen. Dit unieke dier is feitelijk één grote gelatineuze massa. Met een dichtheid die net iets lager is dan die van het water heeft hij geen zwemblaas of spieren nodig. Hij drijft net boven de zeebodem en wacht in alle rust tot er iets eetbaars voor zijn mond langs drijft. Met een minimale hoeveelheid aan energie slikt hij dit door en begint de lange wacht tot er weer iets eetbaars voorbij drijft.

Determineren

zondag, 18 juli 2010

Fauna+Germanica+no.+5Er zijn aardig wat determinatie boekjes om allerlei dieren en planten mee op naam te kunnen brengen. Hoewel veel daarvan zijn voorzien van de mooiste foto’s zijn eigenlijk alleen de boekjes met goede tekeningen bruikbaar. Een foto geeft ongevraagd teveel extra informatie, zoals lichtbron, schaduw en achtergrond. Daar komt natuurlijk ook nog bij dat een foto een individu, een uniek exemplaar, afbeeldt. En in de natuur zitten daar ook vaak verschillen in, wij denken wel dat elke kever hetzelfde is maar er zijn toch vaak individuele verschillen in maat en kleur. Een goede tekening laat die kenmerken zien die typerend zijn voor de soort. Door alle andere afleidende aspecten, zoals individuele verschillen, achtergrond, storende reflecties en atypische houdingen, achterwege te laten krijg je een afbeelding waarmee een dier of plant heel wat makkelijker te determineren is. De kwaliteit van de tekening is dan natuurlijk wel erg belangrijk. Fauna+Germanica+blz+12Er zijn bijna geen betere afbeeldingen van kevers te vinden dan in Edmund Reitter’s "Fauna Germanica, Die Kafer des Deutschen Reiches" (Stuttgart, K.G. Lutz 1908-1917). Een vijfdelig werk over de Duitse kevers, voorzien van uitgebreide beschrijvingen en determinatie tabellen maar vooral bekend vanwege zijn onovertroffen afbeeldingen. Hier kan geen foto tegen op.

 

Toy Story 3 (2010)

zondag, 18 juli 2010

Toy+StoryWij zijn gisteren naar Toy Story 3 geweest. Je moet al een zware kniesoor zijn wil je daar nog iets negatiefs over kunnen zeggen, ik heb daar dus ook echt mijn best voor gedaan. Maar helaas, ik moet me aansluiten bij alle eerdere lofuitingen. Deel drie is in mijn ogen zelfs het beste deel, geen over the top vervolg maar een noodzakelijke afsluiting van het verhaal. Het valt me wel op dat er tegenwoordig vaak beter wordt “geacteerd” in dergelijke animatiefilms dan in veel acteursfilms. Dit viel me voor het eerst al op bij “The Incredibles”, De gezinsrelaties tussen de hoofdpersonen werd hierin heel subtiel en genuanceerd verbeeld. Nu met Toy Story 3 laat Pixar zien dat ze ons tot in de puntjes kunnen manipuleren. Ze bespelen onze emoties, iedereen lacht en huilt op hetzelfde moment, en iedereen leeft mee. Ik vroeg me op een gegeven moment af of ik geen pop was, bespeeld door Pixar.

 

TotoroMidden in de film riep mijn zoontje “Totoro” . En inderdaad onze grote held Totoro, van de Gibli-animatie studio’s, had een cameo in deze film. Achteraf gezien misschien niet zo gek, want Lasseter van Pixar en Miyazaki van Ghibli zijn al heel lang met elkaar bevriend. Wat des te leuker is aangezien ze geen van beiden een woord van elkaars taal spreken, maar goed, beelden spreken een universele taal en ik kan me hun wederzijds respect goed voorstellen. De Japanse Ghibli-animatie studio’s staan op eenzame hoogte, met voor mij de animatie film “My Neighbour Totoro” als absoluut hoogtepunt. De meeste mensen kennen films als “Princess Mononoke”, “Spirited Away” of “Ponyo” wel, maar Totoro is echt iets aparts. Nu maakt Ghibli nagenoeg geen gebruik van computeranimaties en zijn alle films met de hand getekend, dit in schril contrast met de Pixar films waarbij echt alles met de computer wordt gedaan. En het leuke is, beide methoden werken. Een goede animator brengt zijn personages tot leven en doet dat op zo’n manier dat zijn werkwijze en stijl aansluiten bij zijn verhaal. Vandaar dat Totoro en Toy Story beiden in staat zijn om de juiste sentimenten over te brengen maar dat ze dat beide doen in hun eigen taal.

 

Lookalike

zondag, 18 juli 2010

Joseph+BeuysGr.+Gunther+HagensTijdens het schrijven van mijn stukje over anatomische modellen viel me nog iets anders op aan Dr. Gunther von Hagens. Hij lijkt sprekend op Joseph Beuys (1921-1986), één van de meest invloedrijkste Europese kunstenaars van de 21e eeuw. Joseph Beuys ging altijd gekleed in een hoed en mouwloos hemd met zakken. Andy Warhol had zijn donkere zonnebril, Beuys zijn hemd met hoed. Nu draagt Dr. von Hagens op bijna al zijn foto’s eenzelfde outfit als Beuys. Dit kan bijna geen toeval zijn.

 

God straft onmiddellijk

donderdag, 15 juli 2010

Of in mijn geval net iets later. Gisteren was ik in Antwerpen aan het fotograferen, het was bloedheet en de straten waren stoffig. Opeens zag ik een mooi Belgische meisje in een felle blauwgroene japon met blote benen en voeten van een trap af lopen, ze was heel mooi (zoals alleen Belgische en Franse vrouwen dat soms kunnen zijn) en bewoog zich elegant. In beiden handen had ze een enorme vuilniszak. En ik had zo graag willen vragen of ik zo een foto van haar mocht maken. Maar mijn benen bewogen al en met een bevroren glimlach op mijn lippen liep ik verder.

 

Van morgen was ik in mijn werkpauze even buiten de deur een broodje gaan halen. Het waaide lekker hard en was niet te heet. Terwijl ik in kleermakerszit op een stenen bankje van mijn broodje zat te genieten liep er een oudere man naar me toe. Hij was keurig gekleed en leek heel vriendelijk. Rustig vroeg hij me of hij een foto van me mocht maken (!). Onbewust en ongewild schoot mijn scherm omhoog en ik zei nee. Nee-zeggen, blijkbaar iets waar ik veel te goed in ben geworden. En waarom? Ik had hem moeten uitnodigen om naast me te gaan zitten, hem kunnen vragen waarom hij me wilde fotograferen, hem kunnen uitleggen dat ik ook fotografeer. Hij had me misschien kunnen laten zien wat hij in mij zag dat ik zelf niet zag. “Ja-zeggen” en “kunnen”, twee belangrijke dingen in een leven, God wat moet ik nog veel leren.

Anatomische modellen

woensdag, 14 juli 2010

Dr.+Louis+AuzouxDr. Louis Auzoux (1799-1880) maakte prachtige anatomische modellen uit papier maché. Als anatomie student had hij gemerkt hoe kwetsbaar de gangbare wasmodellen waren en bovendien miste hij de mogelijkheid om de bestaande modellen uit elkaar te kunnen nemen. Echte weefsel preparaten waren meestal vervormd, verkleurd, slecht houdbaar of moeilijk te bestuderen. Zijn papier maché modellen waren niet alleen minder kwetsbaar ze gaven de anatomiestudent ook de mogelijkheid om allerlei organen in relatie tot het geheel te bestuderen. Het Museum Boerhave heeft nog een groot aantal van zijn anatomische modellen in de collectie. Auzoux beperkte zich niet tot de menselijke anatomie hij maakte ook modellen van apen, vogels en zelfs insecten of slakken.

 

Omdat men toen nog niet in staat was om goede weefselpreparaten te maken lijkt het er op dat papier maché een bruikbaar alternatief was. Nu kunnen we dat echter wel. Zoals Dr. Gunther van Hagens met zijn vele tentoonstellingen heeft bewezen. Door middel van zijn “plastinatie” methode is hij in staat de meest kwetsbare weefsels te conserveren. Zijn modellen zoals die van Auzoux dan verouderd? Blijkbaar niet want men gebruikt nog steeds dergelijke modellen bij het anatomische onderricht, alleen zijn ze nu van plastic in plaats van papier maché. Welk doel dienen Dr. Hagens “modellen” dan? In zijn Body Works tentoonstellingen probeert hij, zoals hij zelf aangeeft, “de verschillende structuren en systemen van de menselijke anatomie te tonen”. Hij doet dit door de lichamen in verschillende levensechte poses te plaatsen. Dat men gefascineerd is door deze tentoonstellingen bewijst het bezoekersaantal. In totaal zijn er al meer dan 26 miljoen toeschouwers geweest. Zouden zij echter ook zijn gekomen voor Auzoux zijn papier maché modellen?

 

Dr.+Gunther+HagensDr. Hagens heeft meerdere malen de publiciteit gezocht. Zo voerde hij in 2002 in een theater in Engeland een openbare autopsie uit. Voor het eerst in 170 jaar werd dit publiekelijke gedaan, de zaal was helemaal uitverkocht. In 2003 zou hij tijdens een televisie uitzending aan een donorlichaam “anatomische verbeteringen en aanpassingen” uitvoeren. Hij had om een lichaam van een terminale patiënt gevraagd, deze trok zich echter onder alle ontstane commotie op het laatste moment terug en de voorstelling ging niet door. In 2004 bood hij de langste mens ter wereld aan om hem na zijn dood gratis te conserveren en zijn lichaam op te nemen in zijn Institute of Plastination. De 2.48mtr. lange man weigerde. Al deze gevallen zijn publicitair breed uit gemeten. Hierin is Dr. Gunther Hagens buitengewoon succesvol. Hij probeert ons echter niet “de verschillende structuren en systemen van de menselijke anatomie” te tonen. Hij voorziet ons in een heel nadere behoefte. Hij plaatst zijn sculpturen in heroïsche en bevallige poses en overgiet het geheel met een educatief laagje. Hij heeft het griezelen net genoeg weten af te zwakken om ons te overtuigen dat we niet vanwege onze fascinatie met dood en lijken naar zijn tentoonstelling zijn gekomen maar om onze wetenschappelijke behoeften te bevredigen. Maar de afschuw staat het esthetisch genot hier in de weg en de educatie is slechts een smoes waaronder we onze fascinatie verstoppen.

 

Pastorie Het Hof

woensdag, 14 juli 2010

5812De pastorie van de voormalige dubbelparochie Beerse-Vosselaar dateert uit 1750. Het is een classicistisch gebouwd dubbelhuis op een 26 hectare groot perceel op het domein Het Hof Eynde. De dubbelparochie scheidde in 1776 en Het Hof werd een tijdje de pastorie van de Onze Lieve Vrouwe parochie van Vosselaar. In 1852 werd het openbaar verkocht en sinds 2002 zijn zowel het gebouw als de grond beschermd als monument. In 2007 was er nog even sprake dat het door het gemeentebestuur gekocht zou worden maar momenteel staat het nog steeds te koop, de vraagprijs is 1,75 miljoen. Het gebouw is hevig gevandaliseerd en in slechte staat, de vloeren, wanddecoraties en de trapleuningen zijn uitgebroken en gestolen.

 

5864In oorspronkelijke staat werd het als volgt beschreven; “Het classicistisch gecementeerde volume heeft een beschilderde voorgevel met verwerking van arduin in plint, dorpels en omlijstingen. De voorgevel heeft gesegmenteerde boogvensters met geriemde omlijsting en uitgeholde dakkanten. Alles is beglaasd en met ijzerwerk in stermotief afgewerkt. De brede rococo omlijsting en plafond- en wanddecoraties zijn uit fijn neoclassicistisch stucwerk. Het ruime keldergewelf is met bogen en kaarsnissen uitgevoerd. De niskasten en schouw zijn in eclectisch houtsnijwerk met neo vlaamse classicistische versieringsmotieven. De traphal heeft een fraaie witmarmeren vloer”.

 

Toen wij via het bosgedeelte naar het gebouw liepen lag het wit glinsterend tussen de bomen, het onkruid stond tot kinhoogte en de voordeur was opengebroken. Bij binnenkomst zag je meteen dat het gebouw gestript was, de vloer was weggehaald, de trap had geen leuning meer en er zaten gaten in de muren en plafonds. Toch kon je je nog goed voorstellen hoe het er eerder uit had gezien. Er lag hier en daar nog wat wit marmer en aan de muren zaten resten van de lambrisering en het oude dikke behang. Overal lagen bladeren en stof. Op de eerste verdieping kwam volop licht binnen en keek je uit over het vijvertje en de bomen, het moet een heel prettige plek om te wonen zijn geweest.

 

klik hier voor meer foto's van Pastorie Het Hof