Bekijk ook: Opgezette apen, Opgezette apen (2) en Opgezette apen (3).

Volgens veel paddenstoelengidsen is dit een van de lekkerdere paddenstoelen in Nederland. Het lijkt me alleen een ramp om hem schoon te moeten maken. De vele windingen zitten zo strak op elkaar dat het me bijna onmogelijk lijkt om al het vuil en alle insecten er uit te kunnen wassen. Daarnaast is hij volgens mij ook al lang niet meer zo algemeen als men schijnt te denken. Op mijn vele wandelingen ben ik ze pas een paar keer tegengekomen. Meestal groeien ze aan de voet van levende dennenbomen in de vork van een wortel, maar soms ook op een stronk. Hoewel degene die ik ben tegengekomen nooit veel groter dan 20 cm waren, schijnen sommige exemplaren 50 cm groot te kunnen worden en vele kilo’s te kunnen wegen. Je maakt de meeste kans om ze te vinden tussen augustus en oktober, maar met zacht weer vind je ze soms tot ver in december. Alleen zijn ze dan verkleurd en schijnen ze bitter te smaken. Paddenstoelen van deze familie zijn allemaal wortelparasieten en veroorzaken bruinrot. Men vermoed dat stoffen in de Grote sponszwam in staat zijn om ons immuunsysteem te versterken en misschien zelfs om de groei van tumoren tegen te gaan. De familienaam Sparassis komt van het Griekse sparassein en betekent scheuren.

In de meeste musea is verwondering al lang vervangen door feiten, liefde door nut en inspiratie door vermaak. Deze musea worden regelmatig gerestyled, heropend en aan de moderne tijd aangepast. En in veel gevallen is dat jammer. Nu museologie een studie is geworden en men deze lardeert met educatie, vergeet men wel eens dat een primaire taak van een museum ook die van inspiratie en verwondering was. Het is niet altijd zinvol om alles te willen verklaren. Als iemand is geïnspireerd, zal deze vaak zelf op zoek gaan naar zijn eigen antwoorden.

De meeste moderne natuurmusea zijn overspoeld door levensgrote knuffels, interactieve computerspelletjes, speurtochten, ballenbakken en giftshops. Nog voor je ergens goed naar kunt kijken wordt er al “kennis” aan je opgedrongen. Zo’n museum doet er alles aan om er voor te zorgen dat je na het bezoek zo veel mogelijk reproduceerbare feiten kunt opdissen. Als feiten echter niet in vruchtbare aarde vallen zullen ze nooit ontkiemen. Kennis zonder verwondering is dor en steriel, ze zal niemand inspireren en is hoogstens geschikt om je vrienden mee te imponeren.

Er was een tijd dat men naar een natuurhistorische musea ging om zich te verbazen over de enorme verscheidenheid van de natuur en over onze plaats daarin. Dat men kwam kijken naar de spullen die ontdekkingsreizigers van hun verre reizen hadden meegenomen of om voor het eerst het skelet van een walvis of een dinosaurus te zien. Hoewel deze tijd misschien ver achter ons ligt, is er nog steeds één museum dat hieraan doet denken. Het fantastische Galerie de paléontologie et d'anatomie comparée in Parijs.

Dit museum ligt in de Jardin des Plantes en is een onderdeel van het Musée national d’histoire naturelle. Als een onderdeel van de wereldtentoonstelling van 1900, werd het in 1898 al voor het publiek opengesteld. Architect Frederic Dutert kreeg de opdracht om een gebouw te ontwerpen waarin de belangrijkste natuurhistorische collecties bewaard en aan het volk tentoongesteld konden worden. Deze collecties omvatten meer dan 1000 skeletten en kwamen uit 18e en 19e eeuwse expedities, de dierentuin van de Jardin des Plantes en de Cuvier gallerie. Het imposante gebouw is voor Franse begrippen bescheiden en bestaat uit slechts twee verdiepingen. Het geheel is uit steen en staal opgetrokken en vertegenwoordigt de geest van die tijd. De fraaie stalen spanten en grote trappen zijn exemplarisch voor de vroege Art Nouveau, terwijl de open ruimte en overzichtelijkheid van de indeling tegelijkertijd heel industrieel aan doen. Op de begane grond staan in een lange processie enorm veel grote skeletten achter elkaar. Volledig in lijn met de evolutieleer van die tijd, staat de mens voorop en lijkt hij de hele kudde met een opgeheven hand tot staan te brengen. De zaal wordt omringd met een lange rij vitrinekasten waarin schedels, afgietsels en anatomische modellen uit de vergelijkende anatomie worden tentoongesteld. Op de tweede verdieping bevindt zich de paleontologische afdeling en staan fantastische grote fossiele skeletten. De grote zaal is ongeveer 80 meter lang en heeft rondom grote ramen die een zee van natuurlijk licht in het museum laten. De bovenverdieping bevindt zich onder een grote glazen overkoepeling en heeft een speciaal balkon om de hele ruimte met vitrines vol fossielen van ongewervelde dieren. Als je de ruimtes voor het eerst betreedt lijkt het een chaos, een menagerie van skeletten, toch zit er een logica in de opbouw. Een orde die pas duidelijk wordt als je beter kijkt.

Ondanks dat de tentoonstelling in de grote zaal suggereert dat de mens de absolute heerser over de natuur is, vertelt het fantastische beeld van Frémiet in het atrium een ander verhaal. Hier valt de mens ten prooi aan zijn evolutionaire broer en wordt hij door een moordlustige Orang-oetan gewurgd. Ook buiten aan de gevel hangen beelden, waaronder een gigantisch bronzen beeld van een paar mensen die vechten om zich een krokodil van het lijf te houden (het originele beeld waarvan dit is afgegoten staat in Musée d’Orsay). En aan het begin van het park staat, op een heuveltje boven een fontein, een groot beeld van een leeuw waarbij je, als je goed kijkt, kunt zien dat er onder zijn grote voorpoten nog een voet van een mens uitsteekt. Men zag zichzelf graag als heerser van het dierenrijk, maar maakte zich geen illusies over het feit dat men ook aan haar ten prooi zou kunnen vallen.

Het prachtige Galerie de paléontologie et d'anatomie comparée is een tijdscapsule en herinnert aan het era van de grote ontdekkingen. Als je er binnen stapt waan je je in 1898 en kun je je goed voorstellen dat een nieuwe ontdekking het hele wereldbeeld kon veranderen. Dat die hele processie van leven op elk willekeurig moment nog van plaats zou kon wisselen.  Er is sinds haar oprichting vrijwel niets aan veranderd en ik hoop ook dat dat nooit zal gebeuren. Dit prachtige museum heeft absolute topstukken in haar collectie en dankt zijn waarde aan zijn sterke link met het verleden.

Klik hier voor meer foto's van de Galerie de paléontologie et d'anatomie comparée. 

Lees ook: Frémiet: Orang-oetan wurgt een wilde uit Borneo, Een dodo in parijs en Rue Buffon.

In een fantastische aflevering van The Avengers uit 1967, The Positive  Negative Man, maken de slechteriken gebruik van Broadcast Power, de mogelijkheid om op afstand iets van stroom te voorzien. Tijdens deze aflevering wordt gedemonstreerd  hoe een aangepaste Wind-Hurst machine op afstand een ventilator kan laten draaien. John Steed ziet natuurlijk meteen in dat een dergelijk apparaat ook een formidabel wapen zou kunnen zijn. En dat is natuurlijk ook precies wat er in deze episode gebeurt. Draadloze energie werd in 1967 binnen een paar minuten echter zo simpel uitgelegd dat het heel plausibel overkwam. De potentiele voordelen van zo’n energiesysteem zouden gigantisch zijn en de geruchten over mobiele stroom steken zo nu en dan nog steeds de kop op. Meestal in de vorm van een grap. In 2010 maakte energiedirect nog reclame met een filmpje over mobiele stroom. De geste van dit filmpje was dat mobiele energie niet bestaat en alle energie hetzelfde is. Toch is het idee van mobiele energie altijd blijven hangen en af en toe denkt iemand dit toch te kunnen realiseren.

Zo beweerd XE , een bedrijf uit de Oekraïne, een nieuwe draadloze oplaadmethode te hebben ontwikkeld. Hiermee zou men een mobiele telefoon, op 5 meter afstand van de lader, draadloos van stroom kunnen voorzien. De vraag is nu natuurlijk of XE mobiele stroom echt werkelijkheid gaat maken, of dat dit slechts een moderne draai aan een erg oude grap is.

Iedereen die ooit eens zelf iets heeft gemaakt, of het nu een tekening, een trui of een boekenkast was, zal daar terecht heel trots op zijn geweest. Zo trots, dat eventuele kleine foutjes al snel over het hoofd werden gezien. We vinden iets dat we zelf hebben gemaakt nu eenmaal mooier dan een gekocht product. Ook al is niet iedereen dat met ons eens, iets wat je vaak ziet als iemand iets krijgt dat door een ander is gemaakt. Natuurlijk waardeer je alle tijd en liefde die je partner in de voor jou gebreide trui heeft gestoken. En dat de hals wat krap zit en de mouwen wat lang zijn mag de pret niet drukken. Daar zeg je niets van, het was tenslotte liefdeswerk.

Deze neiging, om meer waarde te hechten aan iets dat we zelf hebben gemaakt of gemonteerd, wordt ook wel het IKEA effect genoemd. Dit is de reden waarom veel leidinggevenden steeds weer hun eigen plannetjes willen doordrukken. Waarom iemand zijn eigen taart het lekkerst vindt en waarom wij geneigd zijn om meubeltjes, die we als bouwpakket mee naar huis hebben genomen en daarna eigenhandig in elkaar hebben geknutseld, toch net iets mooier te vinden.

Lees ook: Het Dunning-Kruger effect tijdens vergaderingen.