Half maart keren veel blauwborstjes (Luscinia svecica cyanecula) vanuit Afrika weer terug naar Nederland en strijken ze neer in onze waterige rietvelden zoals bij de Groene Jonker. Hoewel ze volgens zeggen graag in hoge rietpluimen zitten, is het vaak nog een hele opgave om ze goed voor de camera te krijgen.  Onze blauwborstjes zijn namelijk heel wat schuchterder dan hun roodborstige neven.

Om goed voor hun soortgenootjes en potentiele partners op te vallen, zingen de mannetjes uit volle borst en pronken daarbij met hun blauwe keel. Ze zingen dus meestal met hun borst naar de zon. Blauwborstjes zijn echter niet gek en houden potentiele gevaren en wandelaars goed in de gaten, meestal zingen ze dus wat dieper in het riet en wat lager op de stengels. Om toch goed te adverteren waar ze zitten, vliegen ze regelmatig luid kwetterend op om daarna weer met klapperende vleugels en uitgespreide staart tussen het riet te verdwijnen.

Wandelaars en blauwborstjes houden elkaar hierbij goed in de gaten en turen tussen de wuivende rietstengels naar elkaar. Zeker voor een fotograaf zijn die stengels lastig, want hoewel het lijkt alsof je er dwars doorheen kunt kijken, zorgen ze er toch vaak voor dat er op de foto een vage waas over het vogeltje ligt. Daardoor zie je fotografen en wandelaars steeds met hun hoofd van links naar rechts bewegen op zoek naar het minst belemmerde zicht op het beminde blauwborstje. Deze mensen worden tegelijkertijd op dezelfde manier goed door de blauwborstjes in de gaten gehouden. Ook zij turen tussen het riet, continu afwegend of ze kunnen blijven zitten, of misschien toch beter kunnen wegvliegen. Het resultaat is bijna komisch.

Lees ook: Blauwborstje (Luscinia svecica cyanecula), Roodbosrstje (Erithacus rubecula), Waarom een roodborstje geen oranjeborstje heet, Pareidolie in het riet en Baardmannetjes in de Vlaardingse Rietputten (Panurus biarmicus).

Tijdens een strenge winter is er voor vogels weinig water te vinden dat niet is bevroren. Sommige watervogels, die elkaar bij de schaarse wakken opzoeken, kunnen natuurlijk rechtstreeks uit het wak drinken, maar veel andere vogels pikken dan rijp of sneeuw en voorzien op die manier in hun vochtbehoefte.

Maar als je een snavel hebt die ook heel goed als ijspik dienst kan doen, neem je natuurlijk geen genoegen met wat rijp. Deze (vrouwelijke) grote bonte specht had een betere manier gevonden om water binnen te krijgen. Zij wrikte een ijspegel van een tak en, terwijl ze deze tussen haar poten en de tak geklemd hield, bijtelde ze daar met haar harde snavel, stukjes ijs af. Binnen een paar minuten was er bijna niets meer van de ijspegel over.

Lees ook: Halsbandparkieten in de Broekpolder(Psittacula krameri).

Dit punkertje is het kleinste vogeltje van Europa. In dit lijfje van amper 8,5 cm, dat slechts 4 tot 7 gram weegt, klopt een hartje amper groter dan een erwt zo snel wat wij het niet eens kunnen horen slaan.  Bij een mens slaat ons hart in rust tussen de 60 a 100 slagen per minuut, wat tijdens inspanning kan oplopen tot zo’n 130 a 190 slagen per minuut. Bij een klein vogeltje zoals het goudhaantje kan dat tussen de 600 en 1000 slagen per minuut variëren. Vogels hebben daarnaast ook een veel hogere lichaamstemperatuur dan mensen. Dit kleine goudhaantje, met een relatief groot oppervlak ten opzichte van zijn volume, heeft een constante temperatuur van zo’n 41 graden Celsius en moet tijdens deze nachten dus een temperatuurverschil met zijn omgeving van ruim 50 graden in stand zien te houden.

Het vraagt natuurlijk heel wat energie om zo’n hartritme en die temperatuur op peil te houden, goudhaantjes zijn tijdens de winter dan ook continu op zoek naar voedsel. Deze goudhaantjes zochten tussen dennennaalden en boomschors naar allerlei minuscule insecten, maar die moeten er dan natuurlijk wel zijn. Langdurige strenge vorst kan er dan ook voor zorgen dat veel goudhaantjes de winter niet overleven.

Het opvallende gele kapje heeft bij het mannetje een felle oranje veeg door het midden.

Lees ook: Koploze meerkoeten (Fulica atra).

De verhouding tussen een oppervlak van een vorm en zijn volume bepaalt hoe groot diens warmte uitwisseling met de omgeving is. De optimale oppervlakte-volume-verhouding om warmte vast te houden is een bol. Dat is de reden waarom dieren die het koud krijgen zich oprollen, met de kop tussen de poten en de staart om zich heen. Vogels hebben echter niet zo’n flexibele ruggengraat, zij steken hun kop over hun rug heen onder hun vleugels. Door hun veren op te zetten, maken ze zich groter en houden ze zoveel mogelijk lucht en warmte vast.

Meerkoeten zijn hier meesters in, als zij het koud krijgen en hun kop tussen hun vleugels steken, zou je zweren dat ze geeneens een kop hebben. Ze lijken dan nog het meeste op tribbles met veren.

Lees ook: Meerkoeten op het ijs.

Grote zaagbekken vind je in Nederland vooral tijdens de winter op onze zoetwaterplassen, rivieren en bij binnenhavens. Het zijn langgerekte slanke eenden die qua lichaamsbouw wel wat van een fuut weghebben. Hun naam danken ze aan hun lange dunne snavel met getande randen. Hiermee hebben ze goed grip op hun prooi. Ze eten buiten vis, mossels, wormen, larven of kleine amfibieën ook wel kleine zoogdieren of vogels. Hun witte buik heeft vaak  een zalmroze tint die door carotenoïde pigmenten uit hun voedsel wordt veroorzaakt.

De mannetjes zijn bleekroze met een zwarte rug en groene kop, de vrouwtjes hebben een grijze met bruine rug en een opvallende bruine kop met kuif.

Deze grote zaagbek zat in de dichtgevroren haven van Enkhuizen, daar deelde zij een klein wak met wilde eenden, kuifeenden, dodaars, futen en meerkoeten. Regelmatig nam ze een korte duik in het water en liet daarna de druppels over haar kop en rug lopen, ze leek geen enkele last van de koude te hebben. Wel had ze enige moeite om haar evenwicht te bewaren als ze het ijs weer opklom.

Lees ook: Meerkoeten op het ijs, Futen in de haven van Enkhuizen en Fuutfight.