92144062Populistische politici zoals Donald Trump poseren zichzelf als sterke leiders die de emoties van het volk vertegenwoordigen. Je hoort ze dan ook in het openbaar regelmatig refereren aan de wens of de stem van het volk, waarbij zij pretenderen de enige politicus te zijn die daar echt naar luistert. Om die reden hebben ze ook overwegend negatieve programma’s en spelen ze in op onvrede en angst. Het volk is tenslotte altijd ontevreden en als populist kun je daar gebruik van maken. Door collectieve onvrede te benoemen kun je mensen verenigen zonder dat ze zich druk hoeven te maken over de complexiteiten van een oplossing.

 

Omdat populistische politici een volk op hun onvrede aanspreken, hebben zij steevast een zondebok nodig. Bij voorkeur een minderheidsgroepering. Het helpt niet als je het volk vertelt dat zij zelf verantwoordelijk zijn voor hun ellende. Het is veel makkelijker om Marokkanen, Mexicanen, Joden, Zigeuners, moslims, of je politieke tegenstanders de zwarte piet toe te schuiven.

 

Populisten houden daarnaast niet van nuances, compromissen of open debatten. Ze krijgen hun grootste aanhang juist in de aanloop naar verkiezingen, als de emoties het hoogst oplopen. Waarbij zij de stemmers op het hart drukken dat zij niet doof zijn voor de stem van het volk, dat zij geen achterkamer compromissen zullen sluiten, en bovenal dat zij de bron van alle ellende en alle onvrede eindelijk eens echt zullen gaan aanpakken. Dit doen ze steevast met Peppie-en-Kokkie-oplossingen, zoals deportaties, annexaties en muren. Alhoewel dergelijke oplossingen natuurlijk geen echte oplossingen zijn en veelal meer problemen veroorzaken dan ze oplossen, is de ontevreden bevolking blij dat er eindelijk eens een leider opstaat die het probleem niet alleen benoemt, maar daar ook een voor hen begrijpelijke oplossing voor aandraagt. 

 

Omdat de populistische politicus zich presenteert als de vox populi, de stem van het volk, verkrijgt hij een hechte emotionele band met zijn volgelingen. Deze schenken hem hiervoor een vertrouwen dat is geboren uit het geloof dat deze leider hun taal spreekt en als een soort van Sinterklaas hun specifieke individuele problemen gaat oplossen. Volgelingen van dergelijke leiders zijn dan ook sneller geneigd om diens gedrag, hoe afstotelijk ook, te bagatelliseren.

 

Deze combinatie van elementen, het inspelen op angst en onvrede, het benoemen van een zondebok, het bieden van een toveroplossing en het verkrijgen van het vertrouwen van de man met de pet, maakt populisten bijzonder gevaarlijk. De geschiedenis leert dat zij snel en relatief makkelijk aan de macht komen, maar dat zij totaal niet zijn opgewassen tegen de complexe taken van regeren. Het duurt meestal dan ook niet lang tot het volk weer begint te morren en wat dergelijke leiders, die de macht volledig naar zich hebben toegetrokken, dan doen, is nog maar de vraag.

 

Lees ook: De inaugurele rede van Believe me Trump, Donald Trump en The Overton Window en Democratie en Schuttingtermen.