schiaparelli kaart van marsGiovanni Schiaparelli beschreef in 1877 voor het eerst de lijnen op Mars. Hij noemde deze “canali”, Italiaans voor bedding, waterloop én kanaal. Deze werden in het Engels echter vertaald als “canal”, kanaal, wat primair een artificiële structuur impliceert. Eerder al had Schiaparelli de zeeën en continenten van Mars beschreven maar zijn “canali” zorgden voor een ware sensatie. Door één foute vertaling werd de wereld er van overtuigd dat er op Mars grote kunstmatige structuren bestonden. Leven op Mars was in één klap mogelijk geworden.

 

Eén van de vurigste aanhangers van deze zogenaamde kanalen-theorie was Percival Lowell (1855-1916). Door zijn telescoop zag hij net als vele anderen ineens ook deze kanalen, en speculeerde hij over het ontstaan ervan. Zijn leven lang heeft hij volgehouden dat ze het resultaat waren van een buitenaardse intelligentie. In zijn drie boeken: Mars (1895), Mars and its Canals 1906) en Mars as the abode of Life (1908) suggereerde hij dat een oude beschaving op Mars een kolossaal netwerk van kanalen had aangelegd in een wanhopige poging om met het laatste water van de polen de uitdrogende en stervende planeet van de ondergang te redden.

 

marsLowell zijn levendige beschrijving heeft generaties van science fiction voortgebracht en zorgde ervoor dat veel mensen tot ver in de 20e eeuw in het bestaan van deze kanalen geloofden. Men legde kaarten aan, benoemde de kanalen en bouwde aan de hand van deze lijnen die door een telescoop waren gezien een hele beschaving op. Toch baseerden men al die hersenspinsels op een optische illusie. Men verbond de verschillende kraters en verkleuringen die men door de telescoop zag tot een herkenbaar geheel en interpreteerde deze als lijnen. Toen in 1965 de Mariner 4 de eerste gedetailleerde foto’s van het Marsoppervlak nam, zag men overal kraters maar het droge en doodse landschap werd nergens door kunstmatige kanalen doorsneden. Zelden zorgden foto’s voor een grotere teleurstelling. Na generaties van hoop en angst bleek de fantasie vruchtbaarder dan de werkelijkheid. Toch heeft men de hoop niet opgegeven, men zoekt er nog steeds naarstig naar de miniemste sporen van leven.

 

Lees ook: Zonsondergang op Mars.