Weblog

Kastanje Snuitkever (Curculio elephas)

zondag, 6 november 2016

kastanje snuitkever (curculio elephas) 10-2016 2664Veel vruchten van de tamme kastanjes zijn tegenwoordig geïnfecteerd met de larven van een klein snuitkevertje. Dit diertje komt pas sinds 1999 in Nederland voor maar heeft zich razendsnel over ons land verspreid. Je ziet ze eigenlijk nooit, ze zijn klein en leven in de bomen, waarbij ze zich vaak aan de onderkant van een blad verstoppen. Deze snuitkever (Curculio elephas) noem ik maar even kastanjesnuitkever, maar ik weet niet of hij al een officiële Nederlandse naam heeft. Net als andere snuitkevers die hun larven in noten laten ontwikkelen heeft hij een lange dunne snuit, waarmee hij een gat in de vrucht kan knagen om zijn eitje daar in af te zetten. In sommige gevallen zijn deze beestjes zo actief dat meer dan 90% van de kastanjes is geïnfecteerd. Ze worden in veel landen dan ook als een serieuze plaag geschouwd. Omdat je aan de buitenkant van een kastanje niet kunt zien of er een larve in zit merkt alleen de consument de besmetting op. Ze leven op de tamme kastanje (Castanea sativa) die, net als de kevertjes, oorspronkelijk uit het Middellandse Zeegebied komen.  De giftige paardenkastanjes (Aesculus hippocastanum) laten ze, net als wij, links liggen.

 

kastanje snuitkever (curculio elephas) 10-2016 2648kastanje snuitkever (curculio elephas) 10-2016 2696De vrouwtjes leggen hun eitjes (een stuk of 40) in de jonge kastanjevruchten of in eikels. De larve ontwikkelt zich binnen in de kastanje en vult deze tijdens zijn ontwikkeling met vraatgangen en uitwerpselen. Als de larve is volgroeid knaagt deze een gat in de wand van de rijpe gevallen kastanje en wurmt zich naar buiten. Ze graven zich in en overwinteren op 1 a 6 cm diepte in een cocon onder de grond en komen pas in juni van het volgende jaar als volwassen kevertje naar boven. Een klein percentage doet er langer over en blijft twee jaar onder de grond.

 

kastanje snuitkever (curculio elephas) 10-2016 2710kastanje snuitkever (curculio elephas) 10-2016 2720De foto’s zijn van een larve die zojuist zijn ontsnappings-gat heeft geknaagd en uitsluipt. Hij moest veel moeite doen om zijn vette lijf door het kleine gaatje te wurmen en deed er enkele minuten over. Omdat zijn gat vlak bij het bloemrestant van de kastanje zat, kon hij zich aan het pluimpje optrekken. Hij trok zich draaiend en strekkend door het gat heen, rustte daarbij af en toe steunend op het pluimpje even uit en viel uiteindelijk op de grond.

 

Lees ook: Koolmot (Plutella xylostella) en Middellandse Zeevlieg (Ceratitis capitata).

lees verder...

Net niet Torenvalk (Falco tinnunculus)

donderdag, 3 november 2016

torenvalk (falco tinnunculus) 10-2016 2937Er zijn veel dieren waar ik nog steeds geen goede foto van heb kunnen maken. Ik heb mappen vol met opnames van dieren die er net niet goed genoeg opstaan. Net te ver weg, te veel bewogen, verkeerd belicht, verkeerd standpunt, noem het maar op. Genoeg redeneren om de foto’s af te keuren. Maar vaak zijn ze ook weer niet zo slecht dat ik ze weggooi. Soms zijn het simpelweg de enige foto’s die ik ergens van heb.

 

Zo probeer ik al heel lang om een goede foto van een torenvalk te maken, maar dat is tot nu toe nog steeds niet gelukt, ook niet met deze. Toch weer net van te grote afstand gefotografeerd, net niet goed belicht en net niet uit de mooiste hoek genomen. Weer net niet. Ter verdediging kan ik opvoeren dat deze biddende torenvalk heel hoog vloog, dat de lichtomstandigheden slecht waren en dat hij met zijn kop van me af stond. Maar dat maakt de foto natuurlijk niet beter, ik geef het echter nog niet op. Je hebt namelijk maar één foto nodig om een goede te maken, het is alleen jammer dat daar zo vaak tientallen zo niet honderden slechte foto’s aan vooraf gaan.

lees verder...

Ivoren zeepaard

donderdag, 3 november 2016

hippocampe d ivoire 10-2016 3036Dit werkstukje is, net als het vorige, uit nijlpaardivoor gesneden. Het heeft me wel veel meer tijd gekost. Het is 8,5 cm hoog en amper 1 cm dik en stelt een gedroogd zeepaardje voor. Dit mythische dier heeft een afgeplat lichaam, de kop van een paard en een lange dunne snuit. Ze hebben een opvallend hoekig skelet van beenringen, wat zowel als inwendig en uitwendig skelet fungeert. Dit maakt ze zo stevig dat ze maar door weinig dieren worden gegeten. Het beperkt ze echter ook in hun beweging en ze zwemmen stijf en rechtop, met slechts hun kleine rugvinnetje als aandrijving. Bij een gedroogd exemplaar ligt de stevige schub-loze huid strak en ingevallen over de beenringen en lijkt het alsof het diertje binnenstebuiten is gekeerd. De vele beenplaten steken aan alle kanten door de vorm en laten goed zien hoe de kooi van hun lijf is samengesteld. Dit maakt hun vorm echter wel lastiger om te snijden. Je kunt vrijwel nergens een hoek afronden en moet overal rekening houden met de uitstekende punten.

 

hippocampe d ivoire 10-2016 3033hippocampe d ivoire 10-2016 3021In tegenstelling tot andere vissen hebben zeepaardjes een lange en flexibele nek en staart. Hun grijpstaart is de enige op aarde met een vierkante, in plaats van een ronde, doorsnede. Deze vierkante staarten zijn flexibel en buitengewoon sterk. Ze bestaan uit 36 vierkante beenribben, die elk uit vier l-vormige platen zijn opgebouwd. Een ronde staart wordt sneller platgedrukt en heeft minder oppervlakte contact. Dankzij hun vierkante staart loopt het zeepaardje dus niet alleen minder risico dat deze wordt afgebeten, maar heeft hij ook een superieure grip op de glibberige planten waaraan hij zich vastklemt. Hoewel een ronde staart iets flexibeler is en een groter bereik aan bewegingen kan maken, vraag je je toch af waarom alleen zeepaardjes deze vierkante staarten hebben ontwikkeld.

 

hippocampe d ivoire 10-2016 3017De wetenschappelijke naam voor zeepaard (Hippocampus) vind zijn oorsprong in hun buitenissige vorm. Hippo betekent paard en kampos monster. Vroeger dacht men dat een Zeepaard een groot en gruwelijk beest was (zie de Codex Urb. Lat. 276 editie nr. LX van Petrus Candidus).

 

Nu dit snijwerk af is, moet ik er alleen nog een doosje voor maken, zodat het goed bij Poivre d’Ivoire past.

 

Lees ook: Het Zeepaard en Poivre d’Ivoire.

lees verder...

Lunulicardia hemicardia

zaterdag, 15 oktober 2016

Lunulicardia hemicardia 9-2016 1933Lunulicardia behoord net als Corculum tot de kokkels (Cardiidae). Deze grote familie tweekleppige kent een aantal soorten die men rekent tot de zogenaamde hartschelpen. Als je Lunulicardia bekijkt, snap je meteen waarom. In het Duits noemt men hem herzmuschel en in het Engels half heart cockel. De embryo’s ontwikkelen zich als vrij zwemmende larven die uitgroeien tot mosselachtige schelpen. In vergelijking met Corculum is Lunulicardia een stuk boller en wat minder fragiel. Ze worden ca 4cm groot en variëren in kleur tussen wit, zachtgeel en lichtroze. Het is een gewilde verzamelschelp die ook veel als geschenk wordt gegeven.

Lunulicardia hemicardia 9-2016 1929Lunulicardia hemicardia 9-2016 1940 

lees ook: Corculum cardissa.

lees verder...

De magische Plougrescant-Ommerschans zwaarden

zaterdag, 15 oktober 2016

zwaard van jupthaas 6-2016 0069De zwaard tentoonstelling Vlijmscherp Verleden in het Rijksmuseum voor Oudheden in leiden is nu helaas afgelopen. In alle eerlijkheid viel de tentoonstelling me enigszins tegen, ik vond hem te eenzijdig. Hoewel er fantastische zwaarden te zien waren, had ik toch op een iets grotere diversiteit gehoopt. Maar dat deed helemaal niets af aan het feit dat je daar voor het eerst sinds 3500 jaar alle zes de magische Plougrescant-Ommerschans zwaarden bij elkaar kon zien. Een unicum, dat zijn weerga niet kent en eigenlijk de internationale pers had mogen halen. Vreemd genoeg besteedde het museum er maar weinig aandacht aan. Waarschijnlijk zijn er te weinig mensen mee bekend.

 

Deze zes bronzen zwaarden stammen uit de midden bronstijd en zijn ca. 1500-1300 v Chr. gemaakt. Ondanks dat ze in drie verschillende landen zijn gevonden, twee in Engeland, twee in Nederland en twee in Frankrijk, zijn ze hoogstwaarschijnlijk door dezelfde maker of in hetzelfde atelier vervaardigt. De kwaliteit is ongekend hoog, eigenlijk te hoog voor het technische niveau dat wij de mensen van toen toeschrijven.  Ze zijn groot, onbruikbaar als zwaard en vermoedelijk als offerandes in vennen of rivieren achtergelaten. Ze zijn tussen de 42cm en 70 cm lang, bewust bot gelaten en hebben niet de gebruikelijke gaten voor bevestiging aan een heft. Ze zijn dus, zoals men dat noemt, ceremonieel, naar het echte nut kan men nu alleen maar raden. Toch kun je er niet omheen dat deze zwaarden stuk voor stuk een ijzersterke uitstraling hebben. Hun vorm is bijna absoluut, ze zijn volledig en compleet. 3500 Jaar oud, gemaakt op een manier die we niet volledig begrijpen, voor een nut dat ons nu ontgaat, krijg je toch het gevoel dat ze door de millennia heen alleen maar sterker zijn geworden, alsof de kracht van het water en de plaatsen waar ze zijn achtergelaten ze heeft opgeladen.

lees verder...

Quiraing

dinsdag, 11 oktober 2016

quiraing skye 8-2016 2034In het Noorden van Skye, ligt de Quiraing, een woest gebied waar het weer net zo veranderlijk is als het landschap. Dit hele gebied is ontstaan door een serie aardverschuivingen, en kenmerkt zich door scherpe spitsen, grasplateau’s, bemoste hellingen en steile wanden. Het lijkt op een enorm laken dat door een paar reuzenhanden is verfrommeld. De Quiraing ligt 543 meter boven zeeniveau en kijkt naar het Oosten uit over de Brogaig rivier die vanuit een hooggelegen meer in Staffin Bay uitmondt. Het is één van de mooiste gebieden die ik ken, woest, onvoorspelbaar en ongelooflijk divers. Ondanks de vele schapen die er grazen heeft het iets ontembaars, bijna alsof het buiten de tijd bestaat. Alsof de botten van een oudere wereld hier nog door de grond omhoog steken.

quiraing skye 8-2016 2025quiraing skye 8-2016 2028

Lees ook: Staffin Island SkyeMist op de Quiraing en Hardangervidda.

lees verder...

Poivre d’Ivoire

zondag, 9 oktober 2016

poivre de ivoire 9-2016 2411Bij nader inzien vond ik het ivoren pepertje toch nog niet helemaal af. Ik heb het steeltje flink wat dunner gesneden, waardoor het iets kwetsbaarder is geworden, maar de vorm wel sterker is. Om het veilig te kunnen bewaren heb ik er passend kistje bij gemaakt. Hierin wordt het op een zwart fluwelen laag gepresenteerd en kan het desgewenst ook veilig worden vervoerd. Het is daardoor ook meer dan alleen een los voorwerp en verdient dus een naam. Omdat de letters en klanken van peper en ivoor in het Frans zo mooi met elkaar spelen, heet het poivre d’ivoire.

poivre de ivoire 9-2016 2392poivre de ivoire 9-2016 2401

Lees ook: Ivoren peper.

lees verder...

Eilean Donan Castle

vrijdag, 7 oktober 2016

eilean donan 8-2016 2590Dit, van oorsprong 13e-eeuwse, kasteeltje is een enorme toeristische trekpleister. Het staat buitengewoon fotogeniek op een klein eilandje in Loch Duich en is via een stenen brug met de oever verbonden. Daar ligt naast de weg een forse parkeerplaats, waar regelmatig busladingen met toeristen worden gelucht. Het kasteeltje zelf kun je bezoeken, maar dat voegt weinig toe aan de grandeur die het juist op afstand biedt. Veel films, waaronder Highlander en The World is Not Enough zijn er, juist vanwege deze imposante ligging, opgenomen. Bij Eilean Donan komen drie Lochs, die in directe verbinding met de zee staan, bij elkaar. Dit maakt de ligging niet alleen buitengewoon strategisch maar zorgt er ook voor dat een groot gedeelte tijdens eb droog komt te liggen. En juist dan, als het water zakt en het gele wier aan de oppervlakte komt, vind ik Eilean Donan het mooist.

eilean donan 8-2016 2616eilean donan 8-2016 2607

lees verder...

Verpiste foto

donderdag, 6 oktober 2016

loonse en drunense duinen 10-2016 2363Het licht was de afgelopen dagen zo mooi dat ik naar de Loonse en Drunense duinen was gegaan om tijdens de zonsondergang wat foto’s te maken. Het was heerlijk om buiten te zijn, maar de foto’s wilden niet zo lukken. Ik wilde net een foto van twee dode boomstammen in de open zandvlakte maken, die in het late gele licht mooi afstaken tegen de blauwe lucht, toen er uit het niets een klein hondje aan kwam lopen. Nog voordat ik de foto nam, wist ik eigenlijk al dat hij niet best zou worden. Van dat soort foto’s gaan er duizend in het dozijn. Maar ik was er nu eenmaal en wilde niet met lege handen naar huis. Vlak voordat ik afdrukte, kwam vanuit de linker onderhoek dat kleine hondje in beeld. Hij liep doelbewust naar de dode stammen, draaide zijn kont naar me toe en tilde zijn poot op. Waar hij vandaan kwam weet ik niet, in heinde en verte was verder geen mens te bekennen. Waarom hij speciaal naar deze ene boom kwam, was me ook een raadsel. Nadat hij tegen de stam had gepist, draaide hij zich even om, keek me kort aan, alsof hij wilde verifiëren dat zijn boodschap was overgekomen en stiefelde daarna op zijn gemakje weer weg, Jan weet waar naar toe. 

 

lees verder...

Buigen of knikken

donderdag, 6 oktober 2016

Als we met ons hoofd knikken, buigen we eigenlijk onze nek. We krommen hem, maar zetten er geen scherpe knik in. Terwijl we, als we onze armen of benen buigen, we deze eigenlijk knikken en niet buigen, ze komen tenslotte niet krom te staan. Dus misschien kunnen we voortaan beter het hoofd buigen en onze armen en benen gaan knikken.

lees verder...