Weblog

Mortsafe

zondag, 24 februari 2013

mortsafesToen Darwin in Edinburgh medicijnen studeerde was er al een groot tekort aan kadavers. De enige manier om de studenten anatomie bij te brengen was door middel van publiekelijke dissectie. Helaas was de vraag naar bruikbare lijken groter dan de beschikbaarheid en zoals vaak is zo’n verschil tussen vraag en aanbod een stimulans tot misbruik. Grafroverij was dan ook een groot probleem voor Edinburgh. Officieel kwamen alleen de lijken van geëxecuteerde criminelen in aanmerking voor de snijtafels maar omdat de overheid vond dat de ontwikkeling van de medische wetenschap wel een dichtgeknepen oogje waard was probeerden ze de veelvoorkomende gevallen van grafroverij in de doofpot te stoppen. Grafroverij werd echter zo’n groot probleem dat er niet alleen rellen in de stad maar zelfs vechtpartijen op de begraafplaatsen uitbraken. Dit leidde zeker in Schotland tot grote verontwaardiging. Veel Schotten geloofden in de letterlijke betekenis van de wederopstanding, zij dachten dat een dode in een incomplete staat geen tweede leven was beschoren. Om die reden hielden nabestaanden vaak de wacht bij de begraafplaatsen van hun dierbaren. Ook konden zij tegen een vergoeding een speciale lijkenkluis (mortsafe) huren of kopen. Deze kluis werd in 1816 uitgevonden. Het was een zware ijzeren constructie die de eerste weken met speciale sloten over een graf heen werd geplaatst. Pas als een lijk voldoende was ontbonden om niet meer voor dissectie interessant te zijn werd de kluis verwijderd. Ook een oom van Darwin die in Edinburgh was overleden werd in zo’n speciaal versterkt graf gelegd.

 

William Burke and William HareHet duurde tot 1832, na de veroordeling van Burke en Hare, tot de wetgeving betreffende de beschikbaarheid van anatomische donorlichamen werd aangepast. Burke en Hare waren twee misdadigers die zich niet meer tot grafroven beperkten maar die rechtstreeks zelf voor de veel gevraagde lijken zorgden. Na hun proces nam de regering de nieuwe anatomische acte van 1832 aan, deze zorgde ervoor dat de regels voor het verkrijgen van lijken voor de medische snijtafels werden versoepeld en de Universiteiten zich niet meer alleen tot de lichamen van veroordeelde misdadigers hoefden te beperken.

lees verder...

Sagittaal snede

zaterdag, 23 februari 2013

Bij de geboorte raken de verschillende platen waaruit een schedel zijn opgebouwd elkaar nog niet, zij zijn met flexibele naden aan elkaar verbonden en groeien langzaam naar elkaar toe. Dit vergemakkelijkt niet alleen de geboorte maar geeft de schedel ook de mogelijkheid om te groeien. Op latere leeftijd, als de schedel volgroeid is sluiten deze naden zich veelal en vormen de schedelplaten één aaneengesloten geheel. De sagittale suture is de verbinding tussen beide pariëtale botten van een schedel. De term komt van het Latijnse Sagitta, dat pijl betekent. Deze sagittale lijn of pijlnaad deelt het schedeldak in twee gelijke symmetrische helften op. Veel anatomische modellen zijn over deze sagittale snede doorgezaagd. Een dergelijke doorsnede laat zowel goed de binnen- en buitenkant van een schedel als de bilaterale symmetrie er van zien.

 

sagittaal snede kattenschedel 2-2013 3842sagittaal snede kattenschedel 2-2013

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Deze kattenschedel is op zo’n manier doorgezaagd. Beide helften zijn door een klein scharnier verbonden en de schedel kan naar believen worden geopend en gesloten. In geopende toestand zijn de verschillende botten van de binnenkant van de schedel en de diverse schedelholtes goed te bestuderen. Dergelijke modellen werden vroeger veel bij anatomische lessen gebruikt.

lees verder...

John Edmonstone

zaterdag, 23 februari 2013

darwins finchesAchteraf bezien kun je vaak enkele personen aanwijzen die iemands leven een klein maar uiteindelijk belangrijk duwtje in de goede richting hebben gegeven. Het belang van deze personen wordt dan ook vaak pas onderkend als de volledige levensloop van iemand bekend is. Nu zijn er maar weinig levens die zo goed zijn bestudeerd als die van Charles Robert Darwin.

 

Toen Darwin medicijnen aan de Universiteit van Edinburgh in Schotland studeerde, ontwikkelde hij een enorme weerzin tegen de practica. Hij kon erg slecht tegen bloed en verwaarloosde zijn studie. Zijn vrije tijd benutte hij echter wel om andere vaardigheden op te doen. Eén daarvan was taxidermie, een techniek die hij leerde van John Edmonstone. Er zijn helaas geen foto’s of afbeeldingen van hem bekend, maar duidelijk is dat deze man waarmee Darwin voor een periode van twee maanden elke dag een uur lang doorbracht een grotere invloed op Darwins leven heeft gehad dan beiden op dat moment konden vermoeden.

 

John Edmonstone was een bevrijde slaaf uit Guyana, Zuid-Amerika. Hij woonde in 37 Lothian Street in Edinburgh, slechts een paar deuren naast Charles Darwins verblijf. Na zijn bevrijding was John samen met zijn voormalige meester naar Glasgow gekomen en vandaar naar Edinburgh verhuisd. John werkte freelance voor de Universiteit en prepareerde er allerlei specimen voor het Natuur Historisch Museum. Daarnaast gaf hij bijles in taxidermie, Darwin betaalde hem er de toenmalige hoge prijs van één guinea voor. Darwin schreef het volgende over John in zijn dagboek:

 

“a negro lived in Edinburgh, who had travelled with Warton, and gained his livelihood by stuffing birds, which he did excellently; he gave me lessons for payment and I often used to sit with him for he was a pleasant and intelligent man.”

 

John leerde Charles echter niet alleen taxidermie, hij vulde zijn hoofd ook met verhalen over Latijns-Amerika en de regenwouden. Hoewel Darwin tijdens zijn lange reis op de Beagle goed gebruik heeft kunnen maken van de vaardigheden die John hem had geleerd waren het misschien wel vooral John Edmonstone zijn verhalen van verre reizen en ontdekkingen die Darwin deden besluiten om überhaupt aan de reis deel te nemen.

 

Lees ook: Keuzes en talenten.

lees verder...

Reigerschedel

vrijdag, 22 februari 2013

reigerschedel (ardea cinerea) 2-2013

lees verder...

Cornuta esset facies sua

vrijdag, 22 februari 2013

moses met horensMichelangelo’s beroemde beeld van Mozes in de Romeinse kerk San Pietro in Vincoli heeft twee opvallend duivelse horentjes. Volgens de vertaling in de Latijnse Vulgaat, in Michelangelo’s tijd de door iedereen gebruikte vertaling van de Bijbel, had Mozes deze hoorns van de HEER gekregen omdat hij met HEM had gesproken. In Exodus 34:29 was het Hebreeuwse woord voor stralen, “qeren”, per ongeluk als horens vertaald. In de Vulgaat daalde Mozes als volgt de berg Sinaï af: “Cornuta esset facies sua”, “Zij zagen het gelaat van Mozes, gehoornd”. Tegenwoordig lezen we echter: “Mozes daalde de Sinaï af, met de twee platen van het verbond bij zich. Hij wist niet dat zijn gezicht glansde doordat hij met de HEER had gesproken". Zo is een Hebreeuws homoniem eeuwenlang verantwoordelijk geweest voor het feit dat Mozes met hoorns op zijn hoofd werd afgebeeld.

 

Lees ook: De vloek van Cham en Het geschreven woord.

lees verder...

Charles Boycott

donderdag, 21 februari 2013

charles cunningham boycottIn 1880 nog voor de twintigste eeuw aanbrak dook in Europa overal het woord boycotten op. Van Rusland (bojkotirovat) en Spanje (boycotear) tot aan Nederland (boycotten) toe had men gehoord van een Ierse kwestie die overal veel stof deed opwaaien. Kapitein Charles Cunningham Boycott was een Britse rentmeester in het Ierse graafschap Mayo die zelfs na meerdere mislukte oogsten nog steeds dezelfde hoge pachttarieven van zijn pachters eiste. Deze pachters stonden op het punt om Boycott te lynchen maar de Land League, een vereniging die eerder was opgericht om pachters tegen dergelijk uitbuiting te beschermen riep hen op tot een geweldloze oplossing. Er werd door de Land League een campagne opgezet om Boycott volledig van de lokale gemeenschap te isoleren. Op 19 september 1880 hield de toenmalige voorzitter van de Land league Charles Stewart Parnell een toespraak voor een menigte leden waarin hij dit alternatief voor moord en geweld aandroeg:

 

“Ik wil u wijzen op een veel betere manier - een meer christelijke en menslievende manier, die de delende man een kans geeft zich te bekeren. Wanneer een man een boerderij overneemt die eerder is ontruimd, moet je hem mijden op de weg wanneer je hem tegen komt - je moet hem mijden in de straten van het dorp - je moet hem mijden in de winkel - je moet hem mijden op het kermisterrein en op de markt en zelfs in de kerk door hem alleen te laten zitten. Zet hem in een moreel Coventry door hem te isoleren van de rest van de maatschappij, alsof hij een melaatse is - je moet hem uw afschuw tonen voor de misdaad die hij gepleegd heeft.”

 

Deze hele zaak werd ruim in de pers uitgemeten. De meeste kranten zagen Boycot echter als slachtoffer. Een regiment soldaten en ruim 1000 man werden ingezet om Boycotts oogst te redden. Het heeft de regering toen £10.000,- gekost om een aardappeloogst van £350.- binnen te halen. Toch verliet Boycott op 1 december van hetzelfde jaar nog het land en werd Charles Boycott de allereerste mens die officieel werd geboycot. Sociale uitsluiting bleek een uiterst doeltreffend wapen.

lees verder...

Corculum cardissa

donderdag, 21 februari 2013

hartschelp (corculum cardissa) 2-2013Tweekleppige schelpen openen meestal overdwars langs hun omtreklijn, als twee deksels die tegen elkaar zijn gedrukt. Deze sierlijk hartschelp opent echter zijdelings. Wat normaal gesproken de sluitrand van een schelp is, is bij deze kokkelsoort juist een dichte gekartelde rand. Waarschijnlijk is deze manier van openen ontstaan als bescherming tegen zeesterren. Gewend als deze zijn om platte schelpen op één manier open te wrikken, komen ze bij Corculum Cardissa bedrogen uit. Deze slakken leven in ondiep water op zandbodems, vaak dicht onder het bodemoppervlak waarbij hun korte sipho’s nog net het water bereiken. Ze worden ongeveer 5 cm groot en hebben een lange en hoekige voet die sprongsgewijze vluchtende voortbewegingen van meerder cm per keer mogelijk maakt.

lees verder...

Noordhoekring 182

woensdag, 20 februari 2013

NHR 182 2-2013 3224Over niet al te lange tijd wordt in Tilburg het gemeentelijk monument aan de Noordhoekring 182 omgebouwd tot een dependance voor het St. Odulphuslyceum. Oorspronkelijk was dit echter een textielschool. F.C. De Beer ontwierp het in 1928 en tussen 1930 en 1958 heeft het de Tilburgse Textielschool gehuisvest. Boven de entree hangt nog steeds een bronzen plaquette die naar de textielindustrie verwijst. In 1958 maakte deze school echter plaats voor de politie en van 1958 tot 1997 was het pand het Hoofdbureau der Politie van Tilburg. Nadat het daarna nog een aantal jaren heeft leeggestaan kreeg het in 2005 opnieuw de bestemming van een school. In dit geval De Nieuwste School. Deze verhuisde in 2011 echter naar een andere locatie en sindsdien staat het pand leeg.

 

NHR 182 2-2013 3165Het grote gebouw is leeggehaald en opgeruimd. De lokalen en gangen zijn kaal en er staan nergens tafels of stoelen. Buiten een gedenksteen is weinig meer dat aan de geschiedenis en functies van het oude gebouw herinnert. Het is een verzameling van lege kamers, kale muren, openstaande deuren, vloerbedekking en linoleum. Juist deze leegte, deze afwezigheid van bewoning en gebruik, maakt dit een interessante locatie.

 

Klik hier voor meer foto's van NHR 182.

lees verder...

Tijgerkauri (Cypraea tigris)

dinsdag, 19 februari 2013

tijgerkauri (cypraea tigtris) 2-2013Kauri’s worden vanwege hun porseleinen glans en gevarieerde kleuren veel verzameld. Van de ca. 200 verschillende soorten leeft 70% op koraalriffen. Het vrouwtje legt de door het mannetje bevruchte eieren en broedt deze in maximaal vier weken uit. In de eerste fase van zijn groei vormt de Kauri een korte puntige top met een grote lichaamswinding, vervolgens stulpt het lichaam zich om deze top heen en wordt de groeiende rand steeds dikker. De buitenlip wordt omgeslagen en de mondopening versmald. Daarna vormt de schelp tanden op beide lippen en verkrijgt hij zijn karakteristieke porceleinlaag. Deze laag emaille wordt samen met het kleurenpatroon door de mantel van de slak gemaakt. De mantel zelf is dun en omvat de schelp van beide zijden, waarbij de twee mantelranden elkaar ruggelings raken. Daar ontstaat vaak een dorsale lijn waar vroegere kleurpatronen en details door de latere lagen heen schemeren. Tijgerkauri’s zijn ’s nachts actief en voeden zich met poliepen. De meeste worden tussen de 7 en 10cm groot, maar bij Hawaii komen soms exemplaren tot zelfs 15cm voor. Deze schelpen werden nog niet zo lang geleden ook als stop-ei gebruikt. Men spande een sok om de schelp om een gat in de stof te kunnen stoppen. De harde en gladde emaille laag van deze schelp maakte dit werkje gemakkelijker dan het gebruikelijke houten stop-ei, waar de naald vaker in bleef steken.

 

Lees ook: Ovula ovum.

lees verder...

De bindingsangst van bedrijven

maandag, 18 februari 2013

Bij elk sollicitatiegesprek vraagt een bedrijf steevast of een sollicitant bereid is om net dat stukje extra te gaan. Werkgevers willen namelijk geen werknemers met een negen-tot-vijf mentaliteit. Zij willen werknemers die zich met hart en ziel aan hun bedrijf verbinden. Je zou verwachten dat als werkgevers extra eisen aan hun personeel stellen, dit personeel hetzelfde ook van hun werkgever mag verwachten, niets is echter minder waar. Als ze aan de derde contractverlenging toe zijn, blijken die veeleisende werkgevers ineens bindingsangst te hebben. Vaste contracten worden niet verleend. Datgene wat een bedrijf wel van hun werknemers verlangd is dan iets dat zij zelf niet kunnen opbrengen.

 

Lees ook: Ambitie en Outputgericht.

lees verder...