Weblog

Luxaflexmus

zondag, 25 juni 2017

jonge mus (Passer domesticus) 5-2017 0577Bij ons in de buurt zie je de laatste jaren steeds meer musjes en omdat onze tuin zo’n beetje het meeste groen heeft van de hele straat, komen ze daar graag rotzooien. Jonge vogeltjes zijn echter nieuwsgierig en we hebben al regelmatig een merel of mus gehad die via de open tuindeuren even  binnen kwam kijken. Meestal wandelen ze dan een klein rondje en kuierden ze vanzelf wel weer naar buiten, maar laatst was er een musje binnengeslopen zonder dat ik het door had. Deze had een plekje tussen de luxaflexlamellen ingenomen en zat daar rustig naar buiten te kijken. Pas toen er mensen voor het raam voorbij liepen, zette hij een keel op en kreeg ik door dat hij er zat. Zelfs nadat ik de luxaflex heel voorzichtig had opgehaald, bleef hij rustig op de vitrages zitten, gefixeerd door wat er achter het glas gebeurde. Hij had heel wat overtuiging nodig om uiteindelijk weer naar buiten te vliegen. Ik denk dat hij van het hele avontuur toch meer overstuur was dan ik eerst dacht, want hij heeft daarna nog een hele poos onbeweeglijk aan de tuinmuur gehangen.

jonge mus (Passer domesticus) 5-2017 0583jonge mus (Passer domesticus) 5-2017 0608 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lees ook: Huismus (Passer domesticus), Jonge musjes en Mao’s mussen.

lees verder...

Een eeuwigheid op de plank

zondag, 18 juni 2017

boekenplank 6-2017 1594Ik hou van boeken, van hun geur, hun gewicht en hun stem. Zo lang als ik me kan herinneren heb ik boeken op mijn kamer gehad. Als kind las ik vooral over archeologie, natuurhistorie en ruimtevaart, ik had geen interesse in Winnetou of  Ivanhoe. Ik las over raketbrandstof, dinosaurussen, opgravingen en verloren beschavingen maar, buiten Kuifje en Suske en Wiske, geen verhalen. Voor mijn negende verjaardag kreeg ik van een tante het boekje ‘Boef is Eric's beste vriend’, ik heb het nog, maar het is nog nooit opengeslagen. Het stond op de boekenplank van mijn kamer, eenzaam en verloren tussen boeken over Egypte en vogels. Op de boekenlijst van mijn middelbare school stonden vooral romans die verstript of verfilmd waren, ik las toen alleen het hoogstnoodzakelijke om een voldoende te kunnen halen.

 

Later tijdens mijn studie heb ik dat echter ruimschoots goedgemaakt, toen ontdekte ik naast boeken over filosofie, politiek en geschiedenis ook voor het eerst de aantrekkingskracht van romans. Wat begon met wat korte verhalen van Bradbury en Wyndham, groeide al snel uit tot een onverzadigbare lust voor alles tussen Adams en Zelazny. Sindsdien heb ik veel geld uitgegeven aan boeken en is mijn honger nog lang niet gestild. Net zoals ik niet alles wat ik lees kan onthouden, kan ik ook niet alle boeken bewaren, de teller staat ondertussen al op enkele duizenden, en af en toe moet ik ruimte maken voor nieuwe. Dat is altijd een heel ritueel, want hoe kies je tussen Nabokov, Nietzsche en Newton? Dan duizelt het me als ik me realiseer hoe lang iemand met zo’n boek is bezig geweest, hoeveel uren er in zijn geïnvesteerd en dat ik al die tijd tussen mijn vingers vasthoud.

 

Mijn boekenkasten vormen geen bibliotheek, de boeken staan niet op alfabet of onderwerp. Ze volgen eerder dezelfde logica als mijn gedachten en interesses en staan kriskras door elkaar. Ik wil ze echter wel altijd binnen handbereik hebben. Zelfs als ik ze niet opensla, hoef ik mijn ogen maar even over hun kaften te laten dwalen om iets van hun inhoud te proeven.

lees verder...

Cymbium glans

donderdag, 15 juni 2017

cymbium glans 5-2017 0894Walslakken (Volutidae) zoals de Cymbium glans zijn grote en gewilde verzamelaarsschelpen. Omdat veel Voluta-soorten geen vrij zwemmend larve-stadium kennen, zijn ze vaak tot een relatief klein verspreidingsgebied beperkt en er bestaan veel aparte soorten. Walslakken komen in alle wereldzeeën voor, hebben een korte uitstulpbare proboscis en leven als rovers op zanderige bodems. Ze omvatten hun prooi met hun grote veelkleurige voet en verlammen deze met gif.

cymbium glans 5-2017 0896cymbium glans 5-2017 0889

Cymbium glans scheidt normaal gesproken over zijn bruine periostracum een lakachtige laag af die om de hele schelp heenloopt. Hierin zitten steentjes en zand gekleefd waardoor de schelp een pokdalig gelakt uiterlijk krijgt. Soms lijken de schelpen nog het meest op een oude amfora die door iemand met een grove kwast is gevernist. Dit exemplaar is opvallend omdat deze laklaag juist niet over de gehele schelp loopt en hij een fraaie rozegele kleur en diepe radiale ribbels heeft. Hij is in januari 2017, 25 meter diep, op een zanderige bodem door een lokale visser bij Abidjian voor de ivoorkunst van West Afrika gevonden. Deze slakken worden lokaal veel gegeten en hun witgele vlees wordt geëxporteerd. Deze specifieke schelp is met zijn 31 cm zelfs voor zijn soort aan de grote kant en de slak die er in zat zal enkele kilo’s hebben gewogen.

cymbium glans 5-2017 0891cymbium glans 5-2017 0886cymbium glans 5-2017 0893cymbium glans 5-2017 0888

Klik hier voor meer berichten over schelpen.

lees verder...

Communicerende vaten

dinsdag, 13 juni 2017

Net als iedereen ga ik soms gebukt onder een enorme druk om vooral maar geen afwijkend gedrag te vertonen. Meestal resulteert dat in een inwendige strijd, waar de omgeving gelukkig niets van merkt. Maar laatst ging dat faliekant mis: tijdens een verhitte teammeeting deed ik mijn stinkende best om geen scheet te laten. Ik had tussen de middag een broodje hete kip gegeten en tijdens het crescendo van de discussie probeerde deze zich in gasvorm aan de hele groep kenbaar te maken. Dankzij enkele oeroude ademhalingstechnieken wist ik hem, met een uiterste krachtsinspanning, gelukkig weer naar binnen te trekken. Ik liep hierbij wel een beetje rood aan, maar men dacht vast dat dit kwam omdat ik voor de discussie warm liep. Maar net toen ik, met stijfdichte mond en sluitspier, dacht alles onder controle te hebben, stelde men mij een vraag. Terwijl ik mijn adem inhield, probeerde ik het antwoord uit te stellen, bang als ik was met de woorden ook mijn controle te verliezen. Maar je kunt in zo’n geval natuurlijk niet eeuwig zwijgen. Terwijl er een zweetdruppel langs mijn slaap liep, deed ik mijn mond open en op dat moment ontsnapte er een vette boer aan mijn keel. Het leek alsof de lucht die ik met veel moeite aan mijn achterste had ontnomen, wraak nam door aan de voorkant te ontsnappen. Helaas is de discussie daarna niet meer echt van de grond gekomen.

lees verder...

Nest bouwende houtduif (Columba palumbus)

dinsdag, 13 juni 2017

houtduif (Columba palumbus) 6-2017 1234In de wisteria van de buren heeft een paartje houtduiven hun nest gemaakt. Nesten van houtduiven zijn erg slordig en bestaan uit wat onhandig bij elkaar gestoken takjes, regelmatig valt er wat van op de grond. Af en toe vult het mannetje het materiaal van zijn gammele bouwsel aan en zit hij met een takje in zijn bek op mijn schutting te wachten tot de kust veilig is. Hij wurmt zich dan met wat gekoer tussen de bladeren door naar het nest, frommelt het takje ertussen en vliegt, terwijl hij voor zichzelf applaudisseert en met zijn vleugels klapt, weer weg.

houtduif (Columba palumbus) 6-2017 1339

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lees ook: Nieuwsgierige duif.

 

lees verder...

Doodenge Meerkoet (Fulica atra)

dinsdag, 6 juni 2017

Meerkoet (Fulica atra) 1-2017 4289Sommige mensen zijn panisch voor vogels. Die staan met het zweet in hun handen bij een kanariepietje of rennen schreeuwend naar binnen als ze een duif zien. Wat dat betreft is de wereld verdeeld, je hebt mensen die van vogels houden, ze met een lyrische adoratie overladen en er alles aan doen om ze uit de hand te laten eten, en je hebt mensen die er niets van moeten hebben, de ornithofoben, die achter die kille, starende priemoogjes het koude en berekenende intellect van een oeroud reptiel zien. Hoewel ik persoonlijk vogels overwegend interessant vind, kan ik me best wel iets bij die angst voor vogels voorstellen. Zeker in het geval van meerkoeten, met hun bloedrode oogjes en sluipende bewegingen. Hoe je het ook wend of keert, die vogels hebben iets geniepigs.

 

Lees ook: Meerkoeten op het ijs (Fulica atra), en Parende Meerkoeten.

lees verder...

De laatste konijnen van Schiermonnikoog (Oryctolagus cuniculus)

dinsdag, 30 mei 2017

konijn (Oryctolagus cuniculus) 4-2017 9107Normaal is het niet zo bijzonder als je een konijn ziet, op Schiermonnikoog is dat de laatste jaren echter wel anders, daar worden ze momenteel met uitsterven bedreigd.

 

Konijnen komen al vanaf 1300 in Nederland voor. Oorspronkelijk komen ze echter uit Spanje, waar de Feniciërs ze, in de 11e eeuw voor Christus, zo op klipdassen vonden lijken dat ze het land ‘i-saphan-im’ doopten, het land der klipdassen. Toen de Romeinen in de tweede eeuw voor Christus het Iberische schiereiland op Carthago veroverde, verbasterden ze deze Fenicische naam tot Hispania. Omdat konijnen lekker smaakten en goed bont leverden, introduceerden de Romeinen ze in vrijwel hun gehele rijk. Sindsdien zijn konijnen enkele van de meest alom vertegenwoordigde zoogdieren ter wereld.

 

konijn (Oryctolagus cuniculus) 4-2017 9583konijn (Oryctolagus cuniculus) 4-2017 9597Toen in 1859 de in Australië voor de jacht uitgezette konijnen zich zo exponentieel voortplantten dat ze een economische plaag werden, bestreed men ze met een pokkenvirusvariant (myxomatose) dat oorspronkelijk bij het Braziliaanse konijn voorkwam. In 1949 infecteerde men hiermee opzettelijk enkele konijnen waardoor binnen korte tijd vrijwel 90% van de Australische populatie overleed. Omdat echter steeds meer dieren resistent werden, herstelde deze populatie zich op termijn en momenteel leven er nog ca 200 miljoen konijnen in Australië.

 

Het myxomatose-virus werd in 1952 door de Franse arts Paul-Félix Armand-Delille in Europa geïntroduceerd. Zijn privé-landgoed had overlast veroorzaakt door  konijnen, en hij dacht dat hij dit virus hiertegen op beperkte schaal kon inzetten. Twee jaar later was er van de gehele Franse konijnenpopulatie minder dan 10% over en had de ziekte zich over heel Europa verspreid. In sommige landen, zoals Groot Brittannië, daalden de populaties zelfs tot onder de 1%.

 

Virussen zoals myxomatose en sinds 1983 ook VHS (viral haemorrhagic disease), dat binnen enkele dagen tot de dood kan leiden, zijn verreweg de belangrijkste oorzaken van sterfte onder konijnen. VHS ontstond in 1983 in China, bereikte in 1988 Europa en doodde op veel plekken meer dan 90% van alle konijnen, wild en gedomesticeerd.

 

konijn (Oryctolagus cuniculus) 4-2017 9727konijn (Oryctolagus cuniculus) 4-2017 9099Myxomatose en VHS zijn er ook verantwoordelijk voor dat de konijnenpopulatie op Schiermonnikoog in slechts een decennia van vele duizenden terugviel tot slechts een paar honderd. Dit had echter ook een verregaand effect op de flora en fauna van het eiland. Doordat konijnen wortels en zaailingen afgrazen houden ze de duinen en het stuifzand op peil. Toen de populatie terugviel konden bomen en struiken ongehinderd doorgroeien en vergroende het landschap. Deze verandering werd nog versterkt door de steeds grotere aanvoer van meststoffen via de lucht. Als deze verandering niet wordt aangepakt, zal Schiermonnikoog zijn unieke karakter verliezen en dicht groeien. Met het verdwijnen van het open duinlandschap, verliest het eiland ook veel dieren en planten, zoals de blauwe kiekendief, de tapuit en enkele orchideeën. In de hoop dat de konijnenpopulatie op Schiermonnikoog zich herstelt en steeds meer dieren resistent worden, verwijdert Natuurmonumenten in de tussentijd bomen en zet men grazers in om de begroeiing laag te houden.

 

konijn (Oryctolagus cuniculus) 4-2017 9770Konijnen hebben soms een afwijkende vachtkleur, zoals zwart of heel soms wit. Omdat exemplaren met een minder goede schutkleur in kwetsbare populaties sneller door roofdieren worden gedood, duidt dit meestal op gunstige leefomstandigheden met relatief weinig natuurlijke vijanden. Schiermonnikoog heeft geen vossen of bunzings en buiten virussen, zoals myxomatose en VHS, die niet discrimineren op vachtkleur, hebben de konijnen vrijwel geen vijanden. Om die redenen vind je op de Waddeneilanden relatief veel zwarte konijnen. 

 

Lees ook: Het Westerstrand van Schiermonnikoog.

 

lees verder...

Leikeven

donderdag, 25 mei 2017

Leikeven 4-2017 8264Bij landgoed Huis ter Heide ligt, tegenover afvalverwerking De Spinder, het Leikeven. Er zitten altijd meeuwen, al was het maar omdat ze graag op de stortplaats schooieren, maar ook zwanen, eenden, ganzen en reigers kom je er regelmatig tegen. Door deze grote plas loopt een houten vlonderpad van waaraf je een mooi uitzicht over het ven en de reflecties in het wateroppervlak hebt. De afwateringssloot die hier in 1200 oorspronkelijk was gegraven, noemde men in de volksmond laaij. Later is dat naar leike verbasterd en kwam het ven als Leikeven bekend te staan.

Leikeven 4-2017 8267Leikeven 4-2017 8397Leikeven 4-2017 8370Leikeven 4-2017 8270

lees verder...

Fazant (Phasianus colchicus)

dinsdag, 23 mei 2017

Fazant (Phasianus colchicus) 4-2017 8667Deze maanden kun je in de duinen van Schiermonnikoog de mannetjes fazanten uit volle borst horen schreeuwen, met een rauwe kreet laten ze weten dat ze er zijn. Als je zo’n mannetjes fazant in het volle licht ziet, is het net een discobal, het lijkt wel alsof hij door een vierjarige met alle stiften uit het doosje is ingekleurd. De wat fletsere vrouwtjes zijn eigenlijk ook heel mooi, maar steken tegenover de flamboyante mannetjes toch maar mager af.

Fazant (Phasianus colchicus) 4-2017 9751-Fazanten zijn eerst door de Grieken en later door de Romeinen uit Azië meegenomen maar zijn nu overal in Europa bekende standvogels. In de 18e en 19e eeuw werden er uit China extra soorten ingevoerd en deze hebben zich in de tussentijd in geheel Europa met de eerdere rassen vermengd. In Nederland werden ook overal fazanten gefokt en uitgezet voor de jacht, sinds 1993 mag dat echter niet meer, en lopen de meeste populaties terug. Behalve op Schiermonnikoog, in 1896 zijn ze daar voor het eerst uitgezet en sindsdien hebben ze zich over het hele eiland verspreid. In het begin werden ze zelfs nog door de jagers bijgevoerd. Omdat er op Schiermonnikoog geen vossen voorkomen en er amper auto’s rijden, hebben fazanten het daar redelijk makkelijk en kunnen ze zich onbekommerd voortplanten. De enige grotere roofdieren waar ze voor moeten oppassen, zijn verwilderde katten. Als je tijdens de schemering over de fietspaden van Schiermonnikoog rijdt, kom je in de bermen dan ook vaak fazanten tegen. En ze zijn totaal niet schuw, fazanten zijn van nature sowieso meer geneigd om te lopen dan te vliegen, dus als je iets te dichtbij komt, draaien ze zich op hun gemak om en stiefelen ze de begroeiing in. Elk mannetje bevrucht meerdere wijfjes, maar deze zie je heel wat minder vaak. Niet alleen hebben ze betere schutkleuren, ze zijn ook gewoon wat schuwer.

Fazant (Phasianus colchicus) 4-2017 8716Fazant (Phasianus colchicus) 4-2017 8711

 

lees verder...

Scholekster (Haematopus ostralegus)

vrijdag, 12 mei 2017

Scholekster (Haematopus ostralegus) 4-2017 0370Na de kievit misschien wel onze bekendste zwart-witte vogel. Hoewel ze nog steeds het meeste aan de kusten worden gezien, kom je ze steeds regelmatiger ook meer inlands tegen. Langs onze kust en die van Europa en Groot Brittannië verblijven veel scholeksters het gehele jaar, aan de kusten van Scandinavië, Azië en Afrika echter alleen tijdens de zomer of winter.

 

Scholekster (Haematopus ostralegus) 4-2017 0019Scholekster (Haematopus ostralegus) 4-2017 0409Scholeksters zijn territoriaal en vormen vaak grote leefgemeenschappen. Dat brengt echter een risico met zich mee, want net als alle andere vogels schijten ze vaak tijdens de vlucht. Je ziet dan ook regelmatig scholeksters met witte krijtstrepen over hun rug of vleugels omdat ze net even op het verkeerde moment op de verkeerde plaats waren.

 

Net als kieviten lokken ze belagers bij hun nesten vandaan. Door te doen alsof ze moeilijk lopen of vleugellam zijn, strompelen ze steeds verder van hun nest vandaan, waarbij ze goed opletten of ze worden gevolgd. Pas als ze hun belager ver genoeg van hun nest hebben gelokt, vliegen ze weg.

 

Lees ook: Kievitten op Schiermonnikoog (Vanellus vanellus).

lees verder...